భోక్తవ్యం తైశ్చ తచ్చిత్తైర్మౌనిభిః సుముఖైః సుఖమ్ । అక్రుద్ధ్యతా చాత్వరతా దేయం తేనాపి భక్తితః
శాంతమైన మనస్సు కలిగిన మునులు, మృదువుగా, సంతోషంగా ఉండేవారు ఈ భోజనాన్ని ఆనందంగా స్వీకరించాలి. వారికి మనం కోపం లేకుండా, నియమంగా, భక్తితో ఈ అన్నాన్ని సమర్పించాలి.
రక్షోఘ్నమన్త్రపఠనం భూమేరాస్తరణం తిలైః । కృత్వా ధ్యేయాః స్వపితరస్త ఏవ ద్విజసత్తమాః
రక్షణ కోసం మంత్రాలు పఠించి, భూమిపై నువ్వులు చల్లి, అప్పుడు, ఉత్తమ ద్విజులారా, మన పితృదేవతలను ధ్యానించాలి.
పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । మమ తృప్తిం ప్రయాన్త్వద్య విప్రదేహేషు సంస్థితాః
నా తండ్రి, తాత, పరతాత, బ్రాహ్మణుల రూపంలో ఉన్న వారు, ఈ రోజు తృప్తి పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.
పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । మమ తృప్తిం ప్రయాన్త్వద్య హోమాప్యాయితమూర్తయః
నా తండ్రి, తాత, పరతాత, హోమంలో సమర్పించిన నైవేద్యంతో పోషింపబడిన వారి రూపాలు, ఈ రోజు తృప్తి పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.
పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । తృప్తిం ప్రయాన్తు పిష్డేన మయా దత్తేన భూతలే
నా తండ్రి, తాత, పరతాత, నేలపై నేను సమర్పించిన పిండంతో తృప్తి పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.
పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః । తృప్తిం ప్రయాన్తు మే భక్త్యా మయైతత్సముదాహృతమ్
నా తండ్రి, తాత, పరతాత, నేను భక్తితో చెప్పిన ఈ కార్యం ద్వారా తృప్తి పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.
మాతామహస్తృప్తిముపైతు తస్య తథా పితా తస్య పితా తతోఽన్యః । విశ్వే చ దేవాః పరమాం ప్రయాన్తు తృప్తిం ప్రణశ్యన్తు చ యాతుధానాః
నా మామగారు, ఆయన తండ్రి, ఆయన తండ్రి కూడా తృప్తి పొందాలి. అన్ని దేవతలు పరమ తృప్తిని పొందాలి. దుష్టాత్ములు నశించాలి.
యజ్ఞేశ్వరో హవ్యసమస్తకవ్య-భోక్తావ్యయాత్వా హరీరీశ్వరోఽత్ర । తత్సన్నిధానాదపయాన్తు సద్యో రక్షాంస్యశేషాణ్యసురాశ్చ సర్వై
యజ్ఞేశ్వరుడు, అన్నీ హవిస్సుల భోక్త, నశించని హరిదేవుడు ఇక్కడ ఉన్నాడు. ఆయన సన్నిధి వల్ల అన్ని రాక్షసులు, అసురులు వెంటనే ఇక్కడినుండి వెళ్లిపోవాలి.
తృప్తిష్వేతేషు వికిరేదన్నం విప్రేషు భూతలే । దద్యాదాచమనార్థాయ తేబ్యో వారి సకృత్సకృత్
వారు తృప్తి చెందిన తరువాత, భూమిపై బ్రాహ్మణులకు అన్నం చల్లి, వారికీ మళ్లీ మళ్లీ ఆచమనం కోసం నీళ్లు ఇవ్వాలి.
సుతృప్తైస్తైరనుజ్ఞాతః సర్వేణాన్నేన భూతలే । సతిలేన తతః పిమ్డాన్ సమ్యగ్దద్యాత్సమాహితః
వారు అన్నంతో పూర్తిగా తృప్తి చెంది అనుమతినిచ్చిన తర్వాత, మనసు ఏకాగ్రతతో నువ్వులతో కలిపిన పిండాలను సరిగా సమర్పించాలి.
పితృతీర్థేన సతిలం తథైవ సలిలాఞ్జలిమ్ । మాతామహేభ్యస్తేనైవ పిణ్డాంస్తీర్థేన నిర్వపేత్
పితృతీర్థం నుండి తీసుకున్న నువ్వులతో కలిపిన నీటితో, అదే నీటితో మామగారి వంశానికి పిండాలను సమర్పించాలి.
దీక్షిణాగ్రేషు దర్భేషు పుష్పధూపాదిపూజితమ్ । స్వపిత్రే ప్రథమం పిణ్డం దద్యాదుచ్ఛిష్టసన్నిధౌ
దక్షిణదిశలో దర్భ గడ్డి మీద పుష్పాలు, ధూపం మొదలైనవి అలంకరించి, మిగిలిన ప్రసాదం సమక్షంలో ముందుగా తండ్రికి పిండాన్ని సమర్పించాలి.
పితామహాయ చైవాన్యం తత్పిత్రే చ తథాపరమ్ । దర్భభూలే లేపభుజః ప్రీణయేల్లేపఘర్షణైః
తర్వాత తాతకు ఒకటి, ఆయన తండ్రికి మరొకటి సమర్పించాలి. దర్భను నేలపై పరచి, అభిషేకం చేసి, సంతోషపరచాలి.
పిణ్డైర్మాతామహాంస్తద్వద్ గన్ధమాల్యాదిసంయుతైః । పూజయిత్వా ద్విజాగ్ర్యాణాం దద్యాచ్చాచమనం తతః
అదే విధంగా, సుగంధాలు, పుష్పాలతో అలంకరించిన పిండాలను మామగారి వంశానికి సమర్పించాలి. తరువాత, ముఖ్య బ్రాహ్మణులను పూజించి, వారికి ఆచమనానికి నీళ్లు ఇవ్వాలి.
పితృభ్యః ప్రథమం భక్త్యా తన్మనస్కో నరేశ్వర । సుస్వధేత్యాశిషా యుక్తాం దద్యాచ్ఛక్త్యా చ దిక్షిణామ్
ముందుగా, భక్తితో, ఏకాగ్రతతో, రాజా, పితృదేవతలకు శక్తికి తగినట్లు, 'సువధే' అనే ఆశీర్వాదంతో దక్షిణను సమర్పించాలి.
దత్త్వా చ దక్షిణాం తేభ్యో వాచయేద్వైశ్వదేవికాన్ । ప్రీయన్తామిహ యే విశ్వేదేవాస్తేన ఇతీరయేత్
వారికి దక్షిణ ఇచ్చిన తర్వాత, విశ్వదేవతల మంత్రాలను పఠిస్తూ, 'ఇక్కడ ఉన్న విశ్వదేవతలు ఈ సమర్పణతో సంతోషించాలి' అని చెప్పాలి.
తథేతి చోక్తే తైర్విప్రైః ప్రార్థనీయాస్తథాశిషః । పశ్వాద్విసర్జయేద్ దివాన్ పూర్వం పిత్ర్యాన్మహీపతే
బ్రాహ్మణులు 'అలా కావాలి' అని అనగానే, వారి ఆశీర్వాదాలు కోరాలి. రాజా, పశువులను విడిచిపెట్టే ముందు, ముందుగా పితృదేవతలను పంపించాలి.
మాతామహానామప్యేవం సహ దేవైః క్రమః స్మృతః । భోజనే జ ణ్వశక్త్యా చ దానే తద్వద్విసర్జనే
మామగారి వంశానికి కూడా ఇదే క్రమం. దేవతలతో కలిసి, భోజనం, శక్తికి తగిన దానం, అలాగే పంపించడంలో ఇదే పద్ధతి పాటించాలి.
ఆపాదశౌచనాత్ పూర్వం కుర్యాద్ దేవద్విజన్మసు । విసర్జనం తు ప్రథమం పైత్రమాతామహేషు వై
దేవతలు, ద్విజులు కోసం చేసే కర్మలకు ముందు, మనిషి తల నుండి పాదాల వరకు శుద్ధిగా తయారవ్వాలి. పితృదేవతలు, మామగార్లు కోసం చేసే కర్మల్లో, ముందుగా వారికి నివేదన చేయాలి.
విసర్జయేత్ ప్రీతివచః సమ్మానాభ్యచితాంస్తతః । నివర్త్తేతాభ్యనుజ్ఞాత ఆద్వారం తాననువ్రజేత్
ఆతరువాత, ప్రేమతో గౌరవంగా మాటలు చెప్పి, వారికి సత్కారం చేసి, వారు అనుమతిస్తే, వారిని తలుపు వరకు వెంట వెళ్లి వీడుకోవాలి.
తతస్తు వైశ్వదేవాఖ్యం కుర్యాన్నిత్యక్రియాం బుధః । భుఞ్జీయాచ్చ సమం పూజ్యభృత్యబన్ధుభిరాత్మనః
తర్వాత, జ్ఞానులు నిత్యం చేయవలసిన వైశ్వదేవ కర్మను నిర్వహించాలి. ఆ తరువాత, గౌరవించదగినవారు, సేవకులు, బంధువులతో కలిసి భోజనం చేయాలి.
ఏవం శ్రాద్ధం బుధః కుర్యాత్పిత్ర్యం మాతామహం తథా । శ్రాద్ధైరాప్యాయితా దద్యుః సర్వాన్ కామాన్ పితామహాః
ఇలా, జ్ఞానులు తండ్రి పక్ష పితృదేవతలు, మామగారి వంశానికి కూడా శ్రాద్ధం చేయాలి. శ్రాద్ధం ద్వారా తృప్తి చెందిన పితృదేవతలు అన్నీ కోరికలు తీర్చుతారు.
త్రీణి శ్రాద్ధే పవిత్రాణి దౌహిత్రః కుతపస్తిలాః । రజతస్య తథా దానం కథాసఙ్కీర్తనాదికమ్
శ్రాద్ధంలో మూడు పవిత్రమైనవి — మనవడు, దర్భ, నువ్వులు. అలాగే వెండి దానం చేయడం, కథలు చెప్పడం, స్తోత్రాలు పాడడం కూడా పవిత్రతను ఇస్తాయి.
వర్జ్యాని కుర్వతా శ్రాద్ధం క్రోధోఽధ్వగమనం త్వరా । భోక్తురప్యత్ర రాజేన్ద్ర త్రయమేతన్న శస్యతే
శ్రాద్ధం చేసే సమయంలో కోపం, ప్రయాణం, తొందరపడటం వీటిని నివారించాలి. భోజనం చేసే వారికి కూడా ఇవి మంచివి కావు, రాజా.
విశ్వేదేవాః సపితరస్తథా మాతామహా నృప । కులం చాప్యాయతే పుంసాం సర్వం శ్రాద్ధం ప్రకుర్వతామ్
వైశ్వదేవులు, పితృదేవతలు, మామగార్లు, కుటుంబం — వీరందరికీ శ్రాద్ధం సక్రమంగా చేసినవారి వల్ల పోషణ కలుగుతుంది.
సోమాధారః పితృగణో యాగాధారశ్చ చన్ద్రమాః । శ్రాద్ధే యోగినియోగస్తు తస్మాద్భూపాల శస్యతే
పితృగణాలకు సోముడు ఆధారం, యాగాలకు చంద్రుడు ఆధారం. శ్రాద్ధంలో యోగసంబంధం ఉన్నందున అది ప్రశంసించబడింది, రాజా.
సహస్త్రస్యాపి విప్రాణాం యౌగీ చేత్పురతః స్థితః । సర్వాన్ భోక్తౄంస్తారయతి యజమానం తథా నృప
వెయ్యి బ్రాహ్మణుల ముందు ఒక యోగి నిలబడి ఉంటే, భోజనం చేసే వారిని, యజమానుని కూడా అతడు రక్షించగలడు, రాజా.
(శ్రాద్ధకర్మణి విహితావిహితవస్తూనాం విచారః) ఔర్వ ఉవాచ హవిష్యమత్స్యమాంసైస్తు శశస్య నకులస్య చ । సౌకరచ్ఛాగలైణేయరౌరవైర్గవయేన చ
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: శ్రాద్ధానికి హవిస్సు, చేప, ముషిక మాంసం, ముంగిస మాంసం, పంది, మేక, గొర్రె, జింక, అడవి ఎద్దు మాంసాలు ఉపయోగించవచ్చు.
ఔరభ్రగవ్యైశ్చ తథా మాసవృద్ధ్యా పితామహాః । ప్రయాన్తి తృప్తిం మాంసైస్తు నిత్యం వాధ్రీణసామిషైః
అలాగే, రాముడు, అడవి ఎద్దు మాంసాలు నెలనెలకు ఇవ్వడం వల్ల పితృదేవతలు తృప్తి చెందుతారు. వధ్రీణస మాంసంతో వారు ఎప్పుడూ సంతోషిస్తారు.
ఖడ్గమాంసమతీవాత్ర కాలశాకం తథా మధు । శస్తాని కర్మణ్యత్యన్తతృప్తిదాని నరేశ్వర
ఖడ్గమత్స్య మాంసం, కాలశాక, తేనె — ఇవన్నీ శ్రాద్ధానికి ఉత్తమమైనవి, రాజా. ఇవి అత్యంత తృప్తిని ఇస్తాయి.