ఇత్యుక్త్వాఽస్ఫోట్య గోవిందః కేశినస్సంముఖం యయౌ । వివృతాస్యశ్చ సోప్యేనం దైతేయాశ్వ ఉపాద్రవత్
అలా చెప్పి చేతులు చప్పడుతూ, గోవిందుడు కేశికి ఎదురుగా వెళ్లాడు. అప్పుడు ఆ దైత్య గుర్రం నోరు విప్పి అతని మీద దూసుకొచ్చింది.
బాహుమాభోగినం కృత్వా ముఖే తస్య జనార్దనః । ప్రవేశయామాస తదా కేశినో దుష్టవాజినః
జనార్దనుడు తన భుజాన్ని పాము లాగా చేసి, ఆ దుష్ట కేశి గుర్రం నోటిలో పెట్టాడు.
కేశినో వదనం తేన విశతా కృష్ణబాహునా । శాతితా దశనాః పేతుః సితాబ్భ్రావయవా ఇవ
కృష్ణుడి భుజం కేశి నోటిలోకి వెళ్లగానే, అతని పళ్ళు విరిగి, తెల్ల మేఘపు తుకలు లాగా నేలపై పడ్డాయి.
కృష్ణస్య వవృధే బాహుః కేశిదేహగతో ద్విజ । వినాశాయ యథా వ్యాధిరాసంభూతేరుపేక్షితః
ద్విజుడా! కేశి శరీరంలోకి వెళ్లిన కృష్ణుడి భుజం బలంగా పెరిగింది. అది పట్టించుకోని వ్యాధి ఎలా పెరుగుతుందో అలా పెరిగింది.
విపాటితోష్ఠో బహులం సఫేనం రుధిరం వమన్ । సోక్షిణీ వివృతే చక్రే విశిష్టే ముక్తబంధనే
ఆ దెబ్బతో అతని పెదాలు పగిలిపోయి, నోటిలో నురుగు కలిసిన రక్తం బాగా వాంతి అయ్యింది. కన్నులు తిరుగుతూ, దవడలు విప్పి, ఎలాంటి అదుపు లేకుండా తెరిచిపోయాయి.
జఘాన ధరణీం పాదైశ్శకృన్మూత్రం సముత్సృజన్ । స్వేదార్ద్ర గాత్రశ్శాంతశ్చ నిర్యత్నస్సోఽభవత్తదా
ఆ దెబ్బతో నేలపై పడిపోయి, కాళ్లతో మలమూత్రాలు విడిచాడు. శరీరం చెమటతో తడిగా, బలహీనంగా, పూర్తిగా అలసిపోయి, ఏమీ చేయలేని స్థితిలో ఉన్నాడు.
వ్యాదితాస్యమహారంధ్రస్సోఽసురః కృష్ణబాహునా । నిపాతితో ద్విధా భూమౌ వైద్యుతేన యథా ద్రుమః
అసురుడు నోటిని, పెద్ద రంధ్రాన్ని విప్పి ఉన్నాడు. కృష్ణుడు తన బలమైన చేతితో కొట్టి, అతడిని మెరుపు కొట్టిన చెట్టు లా రెండు ముక్కలుగా నేలపై పడవేశాడు.
ద్విపాదే పృష్ఠపుచ్ఛార్ద్ధే శ్రవణైకాక్షినాసికే । కేశినస్తే ద్విధా భూతే శకలే ద్వే విరేజతుః
ఆ గుర్రం రెండు కాళ్లు, వెనుక భాగం, తోకలో సగం, ఒక చెవి, ఒక కన్ను, ఒక ముక్కు భాగంతో రెండు ముక్కలుగా విడిపోయింది. ఆ రెండు భాగాలు మెరిసిపోయాయి.
హత్వా తు కేశినం కృష్ణో గోపలైర్ముదితైర్వృతః । అనాయస్తతనుస్స్వస్థో హసంస్తత్రైవ తస్థివాన్
కృష్ణుడు కేశిని చంపిన తర్వాత, ఆనందంగా ఉన్న గోపులతో చుట్టుముట్టబడి, అలసట లేకుండా, ప్రశాంతంగా, చిరునవ్వుతో అక్కడే నిలబడ్డాడు.
తతో గోప్యశ్చ గోపాశ్చ హతే కేశిని విస్మితాః । తుష్టువుః పుండరీకాక్షమనురాగమనోరమమ్
తర్వాత గోపికలు, గోపులు అందరూ కేశిని చనిపోయిన దాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపడి, కమలదళాలాంటి కన్నులు కలిగిన కృష్ణుడిని, ప్రేమలో మధురంగా ఉన్నవాడిని స్తుతించారు.
అథాహాంతర్హితో విప్ర నారదో జలదే స్థితః । కేశినం నిహతం దృష్ట్వా హర్షనిర్భరమానసః
అప్పుడు, మునివరా! నేను నారదుడు, మేఘాల్లో దాగి నిలబడి, కేశిని చనిపోయిన దాన్ని చూసి, నా హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
సాధుసాధు జగన్నాథ లీలయైవ యదచ్యుత । నిహతోఽయం త్వయా కేశీ క్లేశదస్త్రిదివౌకసామ్
సద్భావనతో, జగన్నాథా! నీ ఆటలోనే ఈ కేశి దేవతలకు బాధలు కలిగించినవాడు నీవు సంహరించావు. ఎంత గొప్పది!
యుద్ధోత్సుకోహమత్యర్థం నరవాజిమహాహవమ్ । అభూతపూర్వమన్యత్ర ద్రష్టుం స్వర్గాదిహాగతః
పోరాటానికి ఎంతో ఆసక్తితో, మానవులు, గుర్రాల మధ్య ఇంత పెద్ద యుద్ధం ఎప్పుడూ చూడలేదు. అందుకే నేను స్వర్గం నుంచి ఇక్కడికి వచ్చాను.
కర్మాణ్యఽత్రావతారే తే కృతాని మధుసూదన । యాని తైర్విస్మితం చేతస్తోషమేతేన మే గతమ్
మధుసూదనా! ఈ అవతారంలో నీవు చేసిన కార్యాలు నా మనసును ఆశ్చర్యంతో, సంతృప్తితో నింపేశాయి.
తురంగస్యాస్య శక్రోపి కృష్ణ దేవాశ్చ బిభ్యతి । ధుతకేసరజాలస్య హ్రేషతోఽభ్రావలోకినః
కృష్ణా! ఈ గుర్రం మేఘాలను చూస్తూ, కేశాలను ఊపుతూ, గర్జిస్తూ ఉన్నప్పుడు ఇంద్రుడు, దేవతలు కూడా భయపడ్డారు.
యస్మాత్త్వయైష దుష్టాత్మా హతః కేశీ జనార్దన । తస్మాత్కేశవనామ్నా త్వం లోకే ఖ్యాతో భవిష్యసి
జనార్దనా! నీవు ఈ దుష్టుడైన కేశిని సంహరించావు. అందుకే లోకంలో నీవు 'కేశవుడు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతావు.
స్వస్త్యస్తు తే గమిష్యామి కంసయుద్ధేఽధునా పునః । పరశ్వోఽహం సమేష్యామి త్వయా కేశినిషూదన
నీకు శుభం కలగాలి. ఇప్పుడు నేను వెళ్తున్నాను. కంసుడితో యుద్ధంలో మళ్లీ వస్తాను. రేపు నీ దగ్గరకు తిరిగి వస్తాను, కేశిని సంహరించినవాడా!
ఉగ్రసేనసుతే కంసే సానుగే వినిపాతితే । భారావతారకర్త్తా త్వం పృథివ్యా పృథివీధర
ఉగ్రసేనుని కుమారుడైన కంసుడు తన అనుచరులతో పాటు పడిపోయినప్పుడు, భూమిని భారం నుంచి విముక్తి చేసేవాడు నీవే, భూమిని మోయువాడా!
తత్రానేకప్రకారాణి యుద్ధాని పృథివీక్షితామ్ । ద్రష్టవ్యాని మయా యుష్మత్ప్రణీతాని జనార్దన
అక్కడ అనేక విధాలైన, ఆశ్చర్యకరమైన యుద్ధాలు నీవు నడిపించబోతున్నావు, జనార్దనా! వాటిని నేను చూడాలి.
సోఽహం యాస్యామి గోవింద దేవకార్యం మహత్కృతమ్ । త్వయైవ విదితం సర్వం స్వస్తి తేఽస్తు వ్రజామ్యహమ్
ఇప్పుడు నేను వెళ్తున్నాను, గోవిందా! దేవతల కోసం గొప్ప పని నీవు పూర్తి చేశావు. నీకు అన్నీ తెలుసు. నీకు శుభం కలగాలి. నేను వెళ్లిపోతున్నాను.
నారదే గతే కృష్ణస్సహ గోపైస్సభాజితః । వివేశ గోకులం గోపీనేత్రపానైకభాజనమ్
నారదుడు వెళ్లిన తర్వాత, గోపులు గౌరవిస్తూ, కృష్ణుడు గోకులంలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ గోపికల దృష్టి అంతా కృష్ణునిపైనే నిలిచింది.
అక్రూరోఽపి వినిష్కమ్య స్యన్దనేనాశుగామినా । కృష్ణసన్దర్శనాయైకః ప్రయయౌ నన్దగోకులమ్ ।। ౫-౧౭-
అక్రూరుడు కూడా ఒంటరిగా వేగంగా పోయే రథంలో బయలుదేరి, కృష్ణుణ్ని చూడటానికి నందగోకులానికి వెళ్లాడు.
చిన్తయామాస చాక్రూరో నాస్తి ధన్యతరో మయా । యోఽహమంశావతీర్ణాస్య ముఖం ద్రక్ష్యామి చక్రిణః ।। ౫-౧౭-
అక్రూరుడు మనసులో ఇలా ఆలోచించాడు: "నా కన్నా అదృష్టవంతుడు ఇంకెవ్వరూ లేరు. ఎందుకంటే, తానే భాగంగా అవతరించిన చక్రధారి ముఖాన్ని నేను చూడబోతున్నాను."
అద్య మే సఫలం జన్మ సుప్రభాతా చ మే నిశా । యదున్నదాబ్జపత్రాక్షం విష్ణోద్ర క్ష్యామ్యహం ముఖమ్ ।। ౫-౧౭-
ఈ రోజు నా జన్మ ఫలించిందని, నా రాత్రి ఎంతో మంగళకరంగా గడిచిందని అనిపిస్తోంది. ఎందుకంటే, ఉత్కృష్టమైన పద్మదళాల్లాంటి కన్నులున్న విష్ణువు ముఖాన్ని నేను చూడబోతున్నాను.
అద్య మే సఫలే నేత్రే అద్య మే సఫలా గిరః । యన్మే పరస్పరాలాపో దృష్ట్వాం విష్ణుం భవిష్యతి ।। ౫-౧౭-
ఈ రోజు నా కళ్ళు సార్థకమయ్యాయి, నా మాటలు కూడా ఫలించబోతున్నాయి. ఎందుకంటే, విష్ణువును చూసిన తర్వాత ఆయనతో నేను మాట్లాడబోతున్నాను.
పాపం హరతి యత్ పుంసాం స్మృతం సఙ్కల్పనామయమ్ । తత్ పుణ్డరీకనయనం విష్ణోద్ర క్ష్యామ్యహం ముఖమ్ ।। ౫-౧౭-
పురుషుల పాపాలను మనసులో స్మరించినప్పుడే తొలగించగల పద్మనేత్రుడైన విష్ణువు ముఖాన్ని నేను చూడబోతున్నాను.
నిర్జగ్ముశ్వ యతో వేదా వేదాఙ్గన్యఖిలాని చ । ద్రక్ష్యామి తత్ప్రం ధామ ధామ్రాం భగవతో ముఖమ్ ।। ౫-౧౭-
వేదాలు, వాటి అన్ని భాగాలు కూడా యథార్థంగా ఆయన నుంచే ఉద్భవించాయి. ఆ పరమధామమైన, ప్రకాశించే భగవంతుని ముఖాన్ని నేను చూడబోతున్నాను.
యజ్ఞేషు యజ్ఞపురుషః పురుషైః పురుషోత్తమః । ఇచ్యతే యోఽఖిలాధారస్తం ద్రక్ష్యామి జగత్పాతిమ ।। ౫-౧౭-
యజ్ఞాలలో యజ్ఞపురుషుడిగా, మానవుల్లో ఉత్తమునిగా, సమస్తానికి ఆధారంగా పిలవబడే జగత్పతిని నేను చూడబోతున్నాను.
ఇష్ట్వా యమిన్ద్రో యజ్ఞానాం శతేనామరరాజతామ్ । అవాప తమన్నాదిమహం ద్రక్ష్యామి కేశవమ్ ।। ౫-౧౭-
ఇంద్రుడు వంద యజ్ఞాలతో ఆయనను ఆరాధించి అమరుల అధిపత్యాన్ని పొందాడు. ఆ ఆదిములేని కేశవుని నేను దర్శించబోతున్నాను.
న బ్రహ్మా నేన్ద్ర-రుద్రా-శ్వి-వస్వా-దిత్య-మరుదూగణాః । యస్య స్వరూపం జానన్తి స్ప్రక్ష్యత్యఙ్గ స మే హరిః ।। ౫-౧౭-
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు, అశ్వినులు, వసువులు, ఆదిత్యులు, మరుత్ గణాలు — వీరెవరూ ఆయన నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకోలేరు. అయినా ఆ హరిదేవుడు నన్ను తాకబోతున్నాడు.