ప్రావృట్కాలే చ నభసి కృష్ణాష్టమ్యామహం నిశి । ఉత్పత్స్యామి నవమ్యాం తు ప్రసూతిం త్వమవాప్స్యసి ॥ ౫,౧.
వర్షాకాలంలో, కృష్ణాష్టమి రాత్రి నేను జన్మిస్తాను. నీవు మాత్రం నవమి రోజున ప్రసవిస్తావు.
యశోదాశయనే మాం తు దేవక్యాస్త్వామనిన్దితే । మచ్ఛక్తిప్రోరితమతిర్వసుదేవో నయిష్యతి ॥ ౫,౧.
యశోద పడకపై నన్ను ఉంచుతారు. నిన్ను మాత్రం దేవకే ఉంచుతుంది. నా శక్తితో ప్రేరితమైన వసుదేవుడు ఇది చేస్తాడు.
కంసశ్చ త్వాముపాదాయ దేవి శైలశిలాతలే । ప్రక్షేప్స్యత్యన్తారిక్షే చ సంస్థానం త్వమవాప్స్యసి ॥ ౫,౧.
కంసుడు నిన్ను, ఓ దేవీ, కొండపై రాయి మీద పడవేస్తాడు. అప్పుడు నీవు నీ స్వరూపాన్ని పొందుతావు.
తతస్త్వాం శతదృక్ఛక్రః ప్రణమ్య మమ గౌరవాత్ । ప్రణిపాతానతశిరా భగినీత్వే గ్రహీష్యతి ॥ ౫,౧.
తర్వాత సహస్రనేత్రుడు, చక్రధారి, నా గౌరవానికి నీకు నమస్కరిస్తూ, తల వంచి, నిన్ను తన అక్కగా స్వీకరిస్తాడు.
త్వం చ శుంభనిశుంభాదీన్హత్వా దైత్యాన్సహస్రశః । స్థానైరనేకైః పృథివీమశేషాం మణ్డయిష్యసి ॥ ౫,౧.
నీవు శుంభుడు, నిశుంభుడు వంటి వేలాది దానవులను సంహరిస్తావు. అనేక స్థలాలతో భూమిని అలంకరిస్తావు.
త్వం భూతిః సన్నతిః క్షాన్తిః కాన్తిర్ద్యౌః పృథివీ ధృతిః । లజ్జాపుష్టీ రుషా యా తు కాచిదన్యా త్వమేవ సా ॥ ౫,౧.
నీవే ఐశ్వర్యం, వినయం, సహనం, అందం, ఆకాశం, భూమి, ధైర్యం, లజ్జ, పోషణ, కోపం — ఇంకా ఏది ఉన్నా, అది కూడా నీవే.
యే త్వామార్యేతి దుర్గేతి వేదగర్భాంబికేతి చ । భద్రేతి భద్రకాలీతి క్షేమదా భగ్యదేతి చ ॥ ౫,౧.
నిన్ను ఆర్య, దుర్గ, వేదగర్భ, అంబిక, భద్ర, భద్రకాళి, క్షేమదా, భాగ్యదా అని పిలిచేవారు —
ప్రాతశ్చైవాపరాహ్నే చ స్తోష్యన్త్యానమ్రమూర్తయః । తేషాం హి ప్రార్థితం సర్వం మత్ప్రసాదాద్భవిష్యతి ॥ ౫,౧.
వారు ఉదయం, మధ్యాహ్నం నీకు నమస్కరిస్తూ స్తుతిస్తారు. వారికి కావలసినది అన్నీ నా అనుగ్రహంతో లభిస్తాయి.
సురామాంసోపహరైశ్చ భక్ష్యభోజ్యైశ్చ పూజితా । నౄణామశేషసామాంస్త్వం ప్రసన్నా సంప్రదాస్యసి ॥ ౫,౧.
నీకు మద్యం, మాంసం, రకరకాల తినుబండ్లు, భోజ్యాలు సమర్పించి గౌరవిస్తే, నీవు సంతోషంగా మనుషులందరి కోరికలను తీరుస్తావు.
యథోక్తం సా జగద్ధాత్రీ దేవదేవేన వై తదా । షड़గర్భ-గర్భవిన్యాసం చక్ర చాన్యస్య కర్షణమ్ ।। ౫-౨-
అప్పుడు దేవతల అధిపతి చెప్పినట్లు, ఈ జగత్తును పోషించే అమ్మవారు గర్భాన్ని ఒకరి నుండి మరొకరికి మార్చడం, ఇంకొకరి గర్భాన్ని తీసివేయడం ఏర్పాటుచేశారు.
సప్తమే రోహిణీ ప్రాప్తే గర్భేగర్భం తతో హరిః । లోకత్రయోపకారాయ దేవక్యాః ప్రవివేశ వై ।। ౫-౨-
ఏడవ నెల రోహిణి నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు, హరిదేవుడు మూడు లోకాలకు మేలు కలిగించేందుకు దేవకీ గర్భంలో ప్రవేశించాడు.
యోగనిద్రా యశోదాయాస్తస్మిన్నేవ తతో దినే । సమ్భూతా జఠరే తదూదూ యథోక్తం పరమేష్ఠినా ।। ౫-౨-
అదే రోజున, పరమేశ్వరుడు చెప్పినట్లు, యోగనిద్ర యశోదా గర్భంలోకి ప్రవేశించింది.
తతో గ్రహగణాః సమ్యక్ ప్రచచార దివి ద్రిజ । విష్ణోరంశే బువం యాతే ఋతవశ్వాభవన్ శుభాః ।। ౫-౨-
అప్పుడే, ద్విజుడా, గ్రహాలు ఆకాశంలో సరిగ్గా సంచరించాయి. విష్ణువు భాగం భూమికి వచ్చినప్పుడు, ఋతువులు శుభంగా మారాయి.
న సేహే దేవకీ ద్రష్టుం కశ్విదప్యతితేజసా । జాజ్వల్యమానాం తాం దృష్ట్వా మనాంసి క్షోభమాయయుః ।। ౫-౨-
అత్యంత తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న దేవకీని ఎవరూ చూడలేకపోయారు. ఆమెను చూసి అందరి మనస్సులు కలవరపడ్డాయి.
అదృష్టాం పురుషైః స్త్రీభిర్దేవకీం దేవతాగణాః । విభ్రాణాం వపుషా విష్ణుం తుష్టు వుస్తామహర్నిశమ్ ।। ౫-౨-
పురుషులు, స్త్రీలు చూడలేని విధంగా, దేవతలు రాత్రింబవళ్ళు విష్ణువు రూపాన్ని ధరించిన దేవకీని స్తుతించారు.
ప్రకృతిస్త్వ పరా సుక్ష్మా బ్రహ్మగర్భాభవః పురా । తతో వాణీ జగద్ధాతుర్వ్వేదగర్భాసి శోభనే ।। ౫-౨-
నీవే పరమమైన, సూక్ష్మమైన ప్రకృతి; బ్రహ్మ గర్భానికి మూలమైనవు. అందుకే, అందమైనవాడివి, నీవే జగత్కర్త వాక్కు, వేదాలకు మూలమైనవు.
సూర్య్యస్వరూపగర్భాసి సృష్టిభూతా సనాతని । బీజభూతా తు సర్వ్వస్య యజ్ఞభూతాభవస్త్రయీ ।। ౫-౨-
నీవే సూర్యుని రూపానికి గర్భమైనవు, సృష్టికి శాశ్వత మూలమైనవు. నీవే సమస్తానికి విత్తనం, యజ్ఞానికి త్రయీవేద రూపమైనవు.
ఫలగర్భా త్వమేవేజ్యా వహ్నిగర్భా తథారణిః । అదితిర్దేవగర్భా త్వం దైత్యగర్భా తథా దితిః ।। ౫-౨-
నీవే ఫలాలకు గర్భమైనవు, పూజలకు లక్ష్యమైనవు. నీవే అగ్నికి, అరణికి గర్భమైనవు. నీవే అదితి, దేవతలకు గర్భమైనవు; నీవే దితి, దానవులకు గర్భమైనవు.
జ్యోతూస్త్రా వాసరగర్భా త్వం జ్ఞానగర్భాసి సన్నతిః । నయగర్భా పరా నీతిర్లజ్జా త్వం ప్రశ్రయోదూహా ।। ౫-౨-
నీవే వెలుగుకు, పగటికి గర్భమైనవు; జ్ఞానానికి గర్భమైనవు, వినయమైనవు; నీవే నీతి, ఉత్తమమైన ఆచరణకు గర్భమైనవు; నీవే లజ్జ, గౌరవానికి మూలమైనవు.
కామగర్భా తథేచ్ఛా త్వం తుష్టిః సన్తోషగర్భిణీ । మేధా చ భోధగర్భాసి ధైర్య్యగర్భోదూహా ధృతిః ।। ౫-౨-
నీవే కామానికి, సంకల్పానికి గర్భమైనవు; తృప్తి, సంతృప్తిని కలిగించేవు; నీవే మేధ, జ్ఞానానికి గర్భమైనవు; ధైర్యానికి మూలమైన ధృతివి.
గ్రహర్క్షతారకాగర్భా ద్యౌరస్య ఖిలహైతుకీ । ఏతా విభూతయో దేవి । తథాన్యాశ్వ సహస్త్రశః ।। ౫-౨-
నీవే గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారలు అన్నిటికీ గర్భమైనవు; ఆకాశం నీకు ఆధారం. ఇవన్నీ నీ మహిమలు, అమ్మా, ఇంకా వేరు వేరు వేలాది శక్తులు నీలో ఉన్నాయి.
తథాసఙ్ఖయా జగద్ధాత్రి । సామ్ప్రతం జఠరే తవ । సముద్రాద్రి-ద్రీప-వన-పత్తనభూషణా ।। ౫-౨-
అలాగే, జగత్తును పోషించే అమ్మా, సముద్రాలు, పర్వతాలు, ద్వీపాలు, అడవులు, పట్టణాలు లాంటి అనేక అలంకారాలు ఇప్పుడు నీ గర్భంలో ఉన్నాయి.
గ్రామ-ఖర్వ్వట-ఖైటాఢయా సమస్తా పృథివీ శుభే । సమస్తవహ్నయోఽమ్భాంసి సకలాశ్వ సమీరణాః ।। ౫-౨-
గ్రామాలు, చిన్నపల్లెలు, ఇతర నివాసస్థలాలు, ఈ భూమంతా, అన్ని అగ్నులు, జలాలు, ప్రతి గాలి నీలో ఉన్నాయి, శుభమయురాలా.
గ్రహర్క్షతారకాచిత్రం విమానశతసఙూకులమ్ । అవకాశమశేషస్య యదూదదాతినభఃస్థలమ్ ।। ౫-౨-
గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, వందల విమానాలతో నిండిన ఆకాశం, సమస్తమైనదానికి స్థలాన్ని ఇస్తుంది.
భూర్లోకశ్వ భువర్లోకః స్వర్లోకోఽథ మహర్జ్జనః । తపశ్వ బ్రహ్మలోకశ్వ బ్రహ్మాణ్డమఖిలం శుభే ।। ౫-౨-
భూలోకం, భువర్లోకం, స్వర్గలోకం, మహర్, జన, తపో, బ్రహ్మలోకాలు, శుభమయురాలా, మొత్తం బ్రహ్మాండం నీలో ఉంది.
తదన్తరే స్థితా దేవా దైత్య-గన్ధర్వ్వ-చారణాః । మహోరగాస్తథ యక్షా రాక్షసాః ప్రేతగుహ్యకాః ।। ౫-౨-
దానిలో దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, చారణులు, మహానాగులు, యక్షులు, రాక్షసులు, ప్రేతాలు, గుహ్యకులు నివసిస్తున్నారు.
మనుష్యాః పశవశ్వాన్యే యే జ జీవా యశస్విని । తైరన్తః స్థైరనన్తోఽసౌ సర్వేశః సర్వ్వభావనః ।। ౫-౨-
ఓ మహిమగలవాడా, మనుష్యులు, పశువులు, ఇతర ప్రాణులు — వీరి అంతరంగంలోనూ బాహ్యంగానూ, అంతులేని పరమాత్మ, సమస్త జగత్తుకు అధిపతి, సృష్టికర్త నివసిస్తున్నాడు.
రూపకర్మ్మఖరూపాణి న పరిచ్ఛేదగోచరే । యస్యాఖిలప్రమాణాని సి విష్ణుర్గర్భగస్తవ ।। ౫-౨-
యావన్నీ రూపాలు, కార్యాలు మనకు అర్థమయ్యేలా లేవు; అన్ని ప్రమాణాలకూ అతడే ఆధారం. ఆ పరమేశ్వరుడు, ఓ విష్ణుమూర్తీ, నీ గర్భంలో ఉన్నాడు.
త్వం ఖాహా త్వం స్వధా విద్యా సుధా త్వం జ్యోతిరమ్బరే । త్వం స్వాహా త్వం స్వధా విద్యా సుధా త్వం జ్యోతిరమ్బరే । త్వం సర్వ్వలోకరక్షార్థమవతీర్ణా మహీతలే ।। ౫-౨-
నీవే ఆకాశం, నీవే స్వధా, నీవే విద్య, నీవే అమృతం, నీవే ఆకాశంలో వెలుగు; నీవే స్వాహా, నీవే స్వధా, నీవే విద్య, నీవే అమృతం, నీవే ఆకాశంలో వెలుగు; నీవు సమస్త లోకాల రక్షణకోసం భూమిపై అవతరించావు.
ప్రసీద దేవి । సర్వ్వస్య జగతః శం శుభే । కురు । ప్రీత్యా త్వం ధారయేశానం ధృతం యేనాఖిలం జగత్ ।। ౫-౨-
దేవీ, దయచూపు. ఈ జగత్తంతటికి శాంతి, శుభం కలిగించు. ప్రేమతో నీవు ఆ పరమేశ్వరుణ్ణి పోషిస్తున్నావు; ఆయన వల్లే ఈ సృష్టి నిలిచిఉంది.