కంసోఽపి తదుపశ్రుత్య నారదాత్కుపితస్తతః । దేవకీం వసుదేవం చ గృహే గుప్తావధారయత్ ॥ ౫,౧.
నారదుని మాట విని, కంసుడు కోపంతో దేవకిని, వసుదేవుడిని తన ఇంట్లో బందీగా పెట్టి, కట్టుదిట్టంగా కాపాడించాడు.
వసుదేవేన కంసాయ తేనైవోక్తం యథా పురా । తథైవ వసుదేవోఽపి పుత్రమర్పితవాన్ ద్విజ ॥ ౫,౧.
వసుదేవుడు ముందుగా కంసునికి చెప్పినట్లే, ఇప్పుడు కూడా తన కుమారుడిని కంసునికి అప్పగించాడు, ఓ బ్రాహ్మణా!
హిరణ్యకశిపోః పుత్రాఃషడ్గర్భా ఇతి విశ్రుతాః । విష్ణుప్రయుక్తా స్తాన్నిద్రాక్రమాద్గర్భానయోజయత్ ॥ ౫,౧.
హిరణ్యకశిపుని ఆరు కుమారులు అని పేరుగాంచిన వారు, విష్ణువు సంకల్పంతో, నిద్రా దేవత ద్వారా దేవకికి గర్భంగా చేరారు.
యోగనిద్రా మహామాయా వైష్ణవీ మోహితం యయా । అవిద్యయా జగత్సర్వం తామాహ భగవాన్హరిః ॥ ౫,౧.
యోగనిద్ర అనే మహామాయ, విష్ణువుకు చెందినది, ఆమె వల్ల ఈ లోకం అజ్ఞానంతో మాయలో పడుతుంది. ఆమేను భగవంతుడు హరి సంబోధించాడు.
శ్రీభగవానువాచ నిద్రే గచ్ఛ మమాదేశాత్పాతాలాతలసంశ్రయాన్ । ఏకైకత్వేన షడ్గర్భాన్దేవకీజఠరం నయ ॥ ౫,౧.
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — నిద్రా! నా ఆజ్ఞతో పాతాళంలో ఉన్న ఆరు గర్భాలను ఒక్కొక్కటిగా దేవకికి గర్భంగా చేర్చు.
హతేషు తేషు కంసేన శేషాఖ్యోంశస్తతో మమ । అంశాంశోనాదరే తస్యాఃసప్తమః సంభవిష్యతి ॥ ౫,౧.
ఆ ఆరు మందిని కంసుడు చంపిన తర్వాత, నా భాగంగా శేషుడు, ఆమె ఏడవ గర్భంగా పుట్టబోతున్నాడు.
గోకులే వసుదేవస్య భార్యాన్యా రోహిణీ స్థితా । తస్యాఃస సంభూతిసమం దేవి నేయస్త్వయోదరమ్ ॥ ౫,౧.
గోకులంలో వసుదేవుని మరొక భార్య రోహిణి ఉంటోంది. దేవకిలో ఉన్న ఆ గర్భాన్ని అదే సమయంలో నీవు, ఓ దేవీ, రోహిణి గర్భంలోకి చేర్చాలి.
సప్తమో భోజరా జస్య భయాద్రోధోపరోధతః । దేవక్యాః పితితో గర్భ ఇతి లోకో వదిష్యతి ॥ ౫,౧.
భోజ రాజు భయంతో, దేవకికి ఏడవ గర్భం పడిపోయిందని జనాలు అనుకుంటారు.
గర్భసంకర్షణాత్సోఽథ లోకే సంకర్షణేతి వై । సంజ్ఞామవాప్స్యతే వీరః శ్వేతాద్రిశిఖరోపమః ॥ ౫,౧.
ఆ గర్భాన్ని మార్చినందువల్ల, ఆ వీరుడు, తెల్ల పర్వత శిఖరంలా ప్రకాశిస్తూ, సంశారంలో 'సంకర్షణుడు' అనే పేరు పొందుతాడు.
తతోఽహం సంభవిష్యామి దేవకీజఠరే శుభే । భర్గం త్వయా యశోదాయా గన్తవ్యమవిలంబితమ్ ॥ ౫,౧.
తర్వాత నేను పవిత్రమైన దేవకికి గర్భంగా జన్మిస్తాను. నీవు మాత్రం నా తేజస్సును వెంట తీసుకుని యశోద వద్దకు త్వరగా వెళ్లాలి.
ప్రావృట్కాలే చ నభసి కృష్ణాష్టమ్యామహం నిశి । ఉత్పత్స్యామి నవమ్యాం తు ప్రసూతిం త్వమవాప్స్యసి ॥ ౫,౧.
వర్షాకాలంలో, కృష్ణాష్టమి రాత్రి నేను జన్మిస్తాను. నీవు మాత్రం నవమి రోజున ప్రసవిస్తావు.
యశోదాశయనే మాం తు దేవక్యాస్త్వామనిన్దితే । మచ్ఛక్తిప్రోరితమతిర్వసుదేవో నయిష్యతి ॥ ౫,౧.
యశోద పడకపై నన్ను ఉంచుతారు. నిన్ను మాత్రం దేవకే ఉంచుతుంది. నా శక్తితో ప్రేరితమైన వసుదేవుడు ఇది చేస్తాడు.
కంసశ్చ త్వాముపాదాయ దేవి శైలశిలాతలే । ప్రక్షేప్స్యత్యన్తారిక్షే చ సంస్థానం త్వమవాప్స్యసి ॥ ౫,౧.
కంసుడు నిన్ను, ఓ దేవీ, కొండపై రాయి మీద పడవేస్తాడు. అప్పుడు నీవు నీ స్వరూపాన్ని పొందుతావు.
తతస్త్వాం శతదృక్ఛక్రః ప్రణమ్య మమ గౌరవాత్ । ప్రణిపాతానతశిరా భగినీత్వే గ్రహీష్యతి ॥ ౫,౧.
తర్వాత సహస్రనేత్రుడు, చక్రధారి, నా గౌరవానికి నీకు నమస్కరిస్తూ, తల వంచి, నిన్ను తన అక్కగా స్వీకరిస్తాడు.
త్వం చ శుంభనిశుంభాదీన్హత్వా దైత్యాన్సహస్రశః । స్థానైరనేకైః పృథివీమశేషాం మణ్డయిష్యసి ॥ ౫,౧.
నీవు శుంభుడు, నిశుంభుడు వంటి వేలాది దానవులను సంహరిస్తావు. అనేక స్థలాలతో భూమిని అలంకరిస్తావు.
త్వం భూతిః సన్నతిః క్షాన్తిః కాన్తిర్ద్యౌః పృథివీ ధృతిః । లజ్జాపుష్టీ రుషా యా తు కాచిదన్యా త్వమేవ సా ॥ ౫,౧.
నీవే ఐశ్వర్యం, వినయం, సహనం, అందం, ఆకాశం, భూమి, ధైర్యం, లజ్జ, పోషణ, కోపం — ఇంకా ఏది ఉన్నా, అది కూడా నీవే.
యే త్వామార్యేతి దుర్గేతి వేదగర్భాంబికేతి చ । భద్రేతి భద్రకాలీతి క్షేమదా భగ్యదేతి చ ॥ ౫,౧.
నిన్ను ఆర్య, దుర్గ, వేదగర్భ, అంబిక, భద్ర, భద్రకాళి, క్షేమదా, భాగ్యదా అని పిలిచేవారు —
ప్రాతశ్చైవాపరాహ్నే చ స్తోష్యన్త్యానమ్రమూర్తయః । తేషాం హి ప్రార్థితం సర్వం మత్ప్రసాదాద్భవిష్యతి ॥ ౫,౧.
వారు ఉదయం, మధ్యాహ్నం నీకు నమస్కరిస్తూ స్తుతిస్తారు. వారికి కావలసినది అన్నీ నా అనుగ్రహంతో లభిస్తాయి.
సురామాంసోపహరైశ్చ భక్ష్యభోజ్యైశ్చ పూజితా । నౄణామశేషసామాంస్త్వం ప్రసన్నా సంప్రదాస్యసి ॥ ౫,౧.
నీకు మద్యం, మాంసం, రకరకాల తినుబండ్లు, భోజ్యాలు సమర్పించి గౌరవిస్తే, నీవు సంతోషంగా మనుషులందరి కోరికలను తీరుస్తావు.
యథోక్తం సా జగద్ధాత్రీ దేవదేవేన వై తదా । షड़గర్భ-గర్భవిన్యాసం చక్ర చాన్యస్య కర్షణమ్ ।। ౫-౨-
అప్పుడు దేవతల అధిపతి చెప్పినట్లు, ఈ జగత్తును పోషించే అమ్మవారు గర్భాన్ని ఒకరి నుండి మరొకరికి మార్చడం, ఇంకొకరి గర్భాన్ని తీసివేయడం ఏర్పాటుచేశారు.
సప్తమే రోహిణీ ప్రాప్తే గర్భేగర్భం తతో హరిః । లోకత్రయోపకారాయ దేవక్యాః ప్రవివేశ వై ।। ౫-౨-
ఏడవ నెల రోహిణి నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు, హరిదేవుడు మూడు లోకాలకు మేలు కలిగించేందుకు దేవకీ గర్భంలో ప్రవేశించాడు.
యోగనిద్రా యశోదాయాస్తస్మిన్నేవ తతో దినే । సమ్భూతా జఠరే తదూదూ యథోక్తం పరమేష్ఠినా ।। ౫-౨-
అదే రోజున, పరమేశ్వరుడు చెప్పినట్లు, యోగనిద్ర యశోదా గర్భంలోకి ప్రవేశించింది.
తతో గ్రహగణాః సమ్యక్ ప్రచచార దివి ద్రిజ । విష్ణోరంశే బువం యాతే ఋతవశ్వాభవన్ శుభాః ।। ౫-౨-
అప్పుడే, ద్విజుడా, గ్రహాలు ఆకాశంలో సరిగ్గా సంచరించాయి. విష్ణువు భాగం భూమికి వచ్చినప్పుడు, ఋతువులు శుభంగా మారాయి.
న సేహే దేవకీ ద్రష్టుం కశ్విదప్యతితేజసా । జాజ్వల్యమానాం తాం దృష్ట్వా మనాంసి క్షోభమాయయుః ।। ౫-౨-
అత్యంత తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న దేవకీని ఎవరూ చూడలేకపోయారు. ఆమెను చూసి అందరి మనస్సులు కలవరపడ్డాయి.
అదృష్టాం పురుషైః స్త్రీభిర్దేవకీం దేవతాగణాః । విభ్రాణాం వపుషా విష్ణుం తుష్టు వుస్తామహర్నిశమ్ ।। ౫-౨-
పురుషులు, స్త్రీలు చూడలేని విధంగా, దేవతలు రాత్రింబవళ్ళు విష్ణువు రూపాన్ని ధరించిన దేవకీని స్తుతించారు.
ప్రకృతిస్త్వ పరా సుక్ష్మా బ్రహ్మగర్భాభవః పురా । తతో వాణీ జగద్ధాతుర్వ్వేదగర్భాసి శోభనే ।। ౫-౨-
నీవే పరమమైన, సూక్ష్మమైన ప్రకృతి; బ్రహ్మ గర్భానికి మూలమైనవు. అందుకే, అందమైనవాడివి, నీవే జగత్కర్త వాక్కు, వేదాలకు మూలమైనవు.
సూర్య్యస్వరూపగర్భాసి సృష్టిభూతా సనాతని । బీజభూతా తు సర్వ్వస్య యజ్ఞభూతాభవస్త్రయీ ।। ౫-౨-
నీవే సూర్యుని రూపానికి గర్భమైనవు, సృష్టికి శాశ్వత మూలమైనవు. నీవే సమస్తానికి విత్తనం, యజ్ఞానికి త్రయీవేద రూపమైనవు.
ఫలగర్భా త్వమేవేజ్యా వహ్నిగర్భా తథారణిః । అదితిర్దేవగర్భా త్వం దైత్యగర్భా తథా దితిః ।। ౫-౨-
నీవే ఫలాలకు గర్భమైనవు, పూజలకు లక్ష్యమైనవు. నీవే అగ్నికి, అరణికి గర్భమైనవు. నీవే అదితి, దేవతలకు గర్భమైనవు; నీవే దితి, దానవులకు గర్భమైనవు.
జ్యోతూస్త్రా వాసరగర్భా త్వం జ్ఞానగర్భాసి సన్నతిః । నయగర్భా పరా నీతిర్లజ్జా త్వం ప్రశ్రయోదూహా ।। ౫-౨-
నీవే వెలుగుకు, పగటికి గర్భమైనవు; జ్ఞానానికి గర్భమైనవు, వినయమైనవు; నీవే నీతి, ఉత్తమమైన ఆచరణకు గర్భమైనవు; నీవే లజ్జ, గౌరవానికి మూలమైనవు.
కామగర్భా తథేచ్ఛా త్వం తుష్టిః సన్తోషగర్భిణీ । మేధా చ భోధగర్భాసి ధైర్య్యగర్భోదూహా ధృతిః ।। ౫-౨-
నీవే కామానికి, సంకల్పానికి గర్భమైనవు; తృప్తి, సంతృప్తిని కలిగించేవు; నీవే మేధ, జ్ఞానానికి గర్భమైనవు; ధైర్యానికి మూలమైన ధృతివి.