దేవాపిర్బాల ఏవారణ్యం వివేశ ॥ ౪,౨౦.
దేవాపి చిన్నవాడే అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
శన్తనుస్తు మహీపాలోఽభూత్ ॥ ౪,౨౦.
శంతను రాజు అయ్యాడు.
అయం చ తస్య శ్లోకః పృథివ్యాం గీయతే ॥ ౪,౨౦.
శంతనుని గురించి భూమిపై ఈ శ్లోకం పాడబడుతుంది.
యంయం కరాభ్యాం స్పృశతి వీర్ణం యౌవనమేతి సః । శాన్తిం చాప్నోతి యేనాగ్ర్యాం కర్మణా తేన శన్తనుః ॥ ౪,౨౦.
శంతను ఎవరి శరీరాన్ని తన చేతులతో తాకినా వారు యవ్వనాన్ని పొందేవారు; అతని గొప్ప కార్యం వల్ల శాంతిని పొందాడు.
తస్య చ శన్తనోర్రాష్ట్రే ద్వాదశవర్షాణి దేవో న వవర్ష ॥ ౪,౨౦.
శంతనుని రాజ్యంలో పన్నెండు సంవత్సరాలు వర్షం పడలేదు.
తతశ్చాశేషరాష్ట్రవినాశమవేక్ష్యాసౌ రాజా బ్రాహ్మణానపృచ్ఛత్కస్మాదస్మాకం రాష్ట్రే దేవో న వర్షతి కో మమాపరాధ ఇతి ॥ ౪,౨౦.
అంతా నాశనం అవుతున్నదాన్ని చూసి, రాజు బ్రాహ్మణులను అడిగాడు: 'మన దేశంలో వర్షం ఎందుకు పడటం లేదు? నా తప్పేంటి?'
తతశ్చ తమూచుర్బ్రాహ్మణాః ॥ ౪,౨౦.
ఆ తరువాత బ్రాహ్మణులు రాజుతో ఇలా అన్నారు.
అగ్రజస్య తే హీయమవనిస్త్వయా సంభుజ్యతే అతః పరివేత్తా త్వమిత్యుక్తఃస రాజా పునస్తానపృచ్ఛత్ ॥ ౪,౨౦.
'నీ అన్నయ్యకు చెందాల్సిన భూమిని నువ్వు పాలిస్తున్నావు. అందుకే నీవు అన్యాయంగా పాలిస్తున్నవాడివి' అని బ్రాహ్మణులు చెప్పగా, రాజు మళ్లీ వారిని అడిగాడు.
కిం మయాత్ర విధేయమితి ॥ ౪,౨౦.
'ఈ విషయంలో నేను ఏమి చేయాలి?' అని అడిగాడు.
తతస్తే పునరప్యూచుః ॥ ౪,౨౦.
అప్పుడు వారు మళ్లీ సమాధానం చెప్పారు.
యావద్దేవాపిర్న పతనాదిభిర్ దోషైరభిభూయతే తావదేతత్తస్యార్హం రాజ్యమ్ ॥ ౪,౨౦.
దేవాపి ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టక, తప్పులు చేయకుండా ఉన్నంతవరకు ఈ రాజ్యం ఆయనదే అని చెప్పాలి.
తదలమేతేన తు తస్మై దీయతామిత్యుక్తే తస్యం మన్త్రిప్రవరేణాశ్మరావిణా తత్రారణ్యే తపస్వినో వేదవాదవిరోధవక్తారః ప్రయుక్తాః ॥ ౪,౨౦.
ఇది చాలనిపించి, ఆయనకు రాజ్యం ఇవ్వాలని చెప్పినప్పుడు, ప్రధానమంత్రి అశ్మరావిణుడు అరణ్యంలో ఉన్న వేదమార్గాన్ని అనుసరించే తపస్వులను పంపించాడు.
తైరస్యాప్యతిఋజుమతేర్మహీపతిపుత్రస్య బుద్ధిర్వేదవాదవిరోధమార్గానుసారిణ్యక్రియత ॥ ౪,౨౦.
వాళ్ల వల్ల, నిజాయితీగల రాజ కుమారుడైన అతని మనసు కూడా వేదవాక్యాలకు విరుద్ధమైన మార్గాన్ని అనుసరించేటట్లు మార్చబడింది.
రాజా చ శన్తనుర్ద్విజవచనోత్పన్నపరిదేవనశోకస్తాన్ బ్రాహ్మణానగ్రతః కృత్వాగ్రజస్య ప్రదానాయారణ్యం జగామ ॥ ౪,౨౦.
బ్రాహ్మణులు చెప్పిన మాటల వల్ల దుఃఖంతో బాధపడిన శంతనుడు, వారిని ముందుగా తీసుకుని, తన అన్నకు రాజ్యం ఇవ్వడానికి అరణ్యానికి వెళ్లాడు.
తదాశ్రమముపగతాశ్చ తమవనతమవనీపతిపుత్రం దేవాపిముపతస్థుః ॥ ౪,౨౦.
వారు ఆశ్రమానికి చేరుకున్నప్పుడు, దేవతలు తలవంచిన రాజ కుమారుడు దేవాపిని దర్శించడానికి వచ్చారు.
తే బ్రాహ్మణా వేదవాదానుబన్ధీని వచాంసి రాజ్యమగ్రజేన కర్తవ్యమిత్యర్థవన్తి తమూచుః ॥ ౪,౨౦.
ఆ బ్రాహ్మణులు వేదమార్గానికి అనుగుణంగా మాట్లాడుతూ, 'రాజ్యం అన్నవాడు పాలించాలి' అని దేవాపికి చెప్పారు.
అసావపి దేవాపిర్వేదవాదవిరోధయుక్తిదూషితమనేకప్రకారం తానాహ ॥ ౪,౨౦.
దేవాపి మాత్రం, వేదవాక్యాలకు విరుద్ధమైన తర్కంతో, అనేక విధాలుగా వాళ్ల మాటలను ఖండించాడు.
తతస్తే బ్రాహ్మణాః శన్తనుమూచుః ॥ ౪,౨౦.
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు శంతనుని దగ్గరికి వచ్చి మాట్లాడారు.
ఆగచ్ఛ హే రాజన్నలమత్రాతినిర్బధేన ప్రశాన్త ఏవాసావనా వృష్టిదోషః పతితోయమనాదికాలమభిహితవేదవచనదూషణోచ్చరణాత్ ॥ ౪,౨౦.
రాజా! ఇక ఆలస్యం చేయకండి, ఇప్పుడు వర్షాభావం పోయింది. వేదవాక్యాలకు విరుద్ధంగా మాటలు చెప్పడం వల్ల ఎన్నోకాలంగా వచ్చిన ఈ దోషం తొలగిపోయింది.
పతితే చాగ్రజే నైవ తే పరివేతృత్వం భవతీత్యుక్తః శన్తనుఃస్వపురమాగమ్య రాజ్యమకరోత్ ॥ ౪,౨౦.
మీ అన్నయ్య ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత, మీరు వారసుడవ్వరు అని చెప్పారు. అప్పుడు శంతను తన పట్టణానికి తిరిగి వెళ్లి రాజ్యం పాలించాడు.
వేదవాదవిరోధవచనోచ్చారణదూషితే చ తస్మిన్దేవాపౌ తిష్ఠత్యపి జ్యేష్ఠభ్రాతర్యఖిలసస్యనిష్పత్తయే వవర్ష భగవాన్పర్జన్యః ॥ ౪,౨౦.
దేవాపి వేదవాక్యాలకు విరుద్ధంగా మాట్లాడినా, ఆయన అక్కడే ఉన్నా కూడా, అందరి కోరికలు నెరవేరేందుకు పరమేశ్వరుడు వర్షం కురిపించాడు.
బాహ్లీకాత్సోమదత్తః పుత్రోఽభూత్ ॥ ౪,౨౦.
బాహ్లికునికి కుమారుడిగా సోమదత్తుడు జన్మించాడు.
సోమదత్తస్యాపి భూరిభూరిశ్రవశల్యసంజ్ఞాస్త్రయః పుత్రా బభూవుః ॥ ౪,౨౦.
సోమదత్తునికి భూరి, భూరిశ్రవ, శల్య అనే ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు.
శన్తనోరప్యమరనద్యాం జాహ్నవ్యాముదారకీర్తిరశేషశాస్త్రర్థవిద్భీష్మః పుత్రోఽభూత్ ॥ ౪,౨౦.
శంతనునికి అమరనదిగా ప్రసిద్ధమైన జాహ్నవిలో, అన్ని శాస్త్రాలను తెలిసిన, మహాకీర్తిగల భీష్ముడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.
సత్యవత్యాం చ చిత్రాఙ్గదవిచిత్రవీర్యౌ ద్వౌ పుత్రావుత్పాదయామాస శన్తనుః ॥ ౪,౨౦.
శంతనుడు సత్యవతికి చిత్రాంగదుడు, విచిత్రవీర్యుడు అనే ఇద్దరు కుమారులను కలిగించాడు.
చిత్రాఙ్గదస్తు బాల ఏవ చిత్రాఙ్గదేనైవ గన్ధర్వోణాహవే నిహతః ॥ ౪,౨౦.
చిత్రాంగదుడు చిన్నవయసులోనే, చిత్రాంగద అనే గంధర్వునిచేత యుద్ధంలో చనిపోయాడు.
విచిత్రవీర్యోఽపి కాశీరాజతనయే అంబాంవాలికే ఉపయేమే ॥ ౪,౨౦.
విచిత్రవీర్యుడు కాశీరాజు కుమార్తెలైన అంబ, వాలికలను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
తదుపభోగాతిఖేదాచ్చ యక్ష్మణా గృహీతః స పఞ్చత్వమగమత్ ॥ ౪,౨౦.
అతడు అనవసరమైన భోగభాగ్యాల వల్ల, బాధతో క్షయవ్యాధి పట్టుకుని మరణించాడు.
సత్యవతీనియోగాచ్చ మత్పుత్రః కృష్ణద్వైపాయనో మాతుర్వచనమనతిక్రమణీయమితి కృత్వా విచిత్రవీర్యక్షేత్రే ధృతరాష్ట్రపాణ్డుతత్ప్రహితభుజిష్యాయాం విదురం చోత్పాదయామాస ॥ ౪,౨౦.
సత్యవతీ ఆజ్ఞతో, నా కుమారుడు కృష్ణద్వైపాయనుడు తన తల్లిదేవి మాటను తప్పక పాటించాలి అని భావించి, విచిత్రవీర్యుని వంశంలో, ధృతరాష్ట్రుడు, పాండు పంపిన దాసితో కలిసి, విదురుని పుట్టించాడు.
ధతరాష్ట్రోపి గాన్ధార్యాం దుర్యోధనదుః శాసనప్రధానం పుత్రశతముత్పాదయామాస ॥ ౪,౨౦.
ధృతరాష్ట్రుడు కూడా గాంధారితో కలసి, దుర్యోధనుడు, దుఃశాసనుడు మొదలైన వంద మంది కుమారులను పొందాడు.