తస్మాత్ సత్యం వదేత్ ప్రాజ్ఞో యత్ పరప్రీతికారణమ్ । సత్యం యత్ పరదుఃఖాయ తత్ర మౌనపరో భవేత్
అందువల్ల, జ్ఞానులు ఇతరులకు ఆనందాన్ని కలిగించే సత్యాన్ని మాత్రమే చెప్పాలి. అదే సత్యం ఎవరికైనా బాధను కలిగిస్తే, అప్పుడు మౌనంగా ఉండటం మంచిది.
ప్రియముక్తం హితం నైతదితి మత్వా న తద్వదేత్ । శ్రేయస్తత్ర హితం వాక్యం యద్యప్యత్యన్తమప్రియమ్
ఎదైనా మాట మధురంగా ఉన్నా, అది ఉపయుక్తం కాకపోతే, అలాంటి మాటను చెప్పకూడదు అని తెలుసుకోవాలి. ఆ సందర్భంలో, ఎంత కఠినంగా ఉన్నా, మంచిని కలిగించే మాటే చెప్పడం ఉత్తమం.
ప్రాణినాముపకారాయ యథైవేహ పరత్ర చ । కర్మణా మనసా వాచా తదేవ మతిమాన్ భజేత్
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ, జీవులకు మేలు కలిగించేందుకు, తెలివిగలవాడు తన చేతులతో, మనసుతో, మాటతో కూడా అలాగే ప్రవర్తించాలి.
ఔర్వ ఉవాచ (ఆభ్యుదయికశ్రాద్ధస్య ప్రేతకర్మణాం శ్రాద్ధాదీనాం చ వ్యవస్థా) ఔర్వ ఉవాచ సచైలస్య పితుః స్నానం జాతే పుత్రే విధీయతే । జాతకర్మ తదా కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధమభ్యుదయే చ యత్
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: కుమారుడు పుట్టినప్పుడు, తండ్రి వస్త్రాలతోనే స్నానం చేయాలి. ఆ సమయంలో జాతకర్మను చేయాలి, అలాగే శుభశ్రాద్ధాన్ని కూడా నిర్వహించాలి.
యుగ్మాన్ దేవాంశ్చ పిత్ర్యాంశ్చ సమ్యక్ సవ్యక్రమాద్ద్విజాన్ । పూజయేద్భోజయేచ్చైవ తన్మనా నాన్యమానసః
దేవతల జంటలను, పితృదేవతలను, ద్విజులను క్రమంగా, మనసు ఏకాగ్రతతో, ఇతర ఆలోచనలు లేకుండా గౌరవించి, భోజనం పెట్టాలి.
దధ్యక్షతైస్సబదరైః ప్రాఙ్ముఖోదఙ్ముఖోఽపి వా । దేవతీర్థేన వై పిణ్డాన్ దద్యాత్ కాయేన వా నృప
దహ్యం, అక్షతలు, యవలు తీసుకుని, తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా చూస్తూ, దేవతలకు తీర్థంతో, లేక తన శరీరంతో కూడా పిండాలను సమర్పించాలి, ఓ రాజా.
నాన్దీముఖః పితృగణస్తేన శ్రాద్ధేన పార్థివ । ప్రీయతే తత్తు కర్త్తవ్యం పురుషైస్సర్వవృద్ధిషు
ఆ శ్రాద్ధంతో నాందీముఖ పితృదేవతలు సంతోషిస్తారు. అందువల్ల, పురుషులు ప్రతి శుభకార్యంలో ఇది తప్పక చేయాలి.
కన్యాపుత్రవివాహేషు ప్రవేశేషు చ వేశ్మనః । నామకర్మణి బాలానాం చూడాకర్మాదికే తథా
కుమార్తె, కుమారుల పెళ్లిళ్లలో, ఇంట్లోకి కొత్తగా ప్రవేశించే సమయంలో, పిల్లలకు పేరు పెట్టే వేళ, మొదటి జడకట్టే వంటి కార్యక్రమాల్లో,
సీమన్తోన్నయనే చైవ పుత్రాదిముఖదర్శనే । నాన్దీముఖం పితృగణం పూజయేత్ ప్రయతో గృహీ
సీమంతం చేయించే సమయంలో, కుమారుడు మొదట కనిపించే సందర్భంలో, గృహస్థుడు శ్రద్ధతో నాందీముఖ పితృదేవతలను పూజించాలి.
పితృపూజాక్రమః ప్రోక్తో వృద్ధావేష సనాతనః । శ్రూయతామవనీపాల ప్రేతకర్మక్రియావిధిః
పితృపూజ విధానం, ఇది పురాతన సంప్రదాయం, వివరించబడింది. ఇప్పుడు, ఓ భూమిపాలకా, ప్రేతకర్మల విధానాన్ని విను.
ప్రేతదేహం శుభైః స్నానైస్స్నాపితం స్రగ్విభూషితమ్ । దగ్ధ్వా గ్రామాద్బహిః స్నాత్వా సచైలస్సలిలాశయే
ప్రేతదేహాన్ని శుభ్రమైన నీటితో స్నానం చేయించి, పుష్పమాలలు, అలంకారాలతో అలంకరించి, గ్రామానికి బయట దహనం చేసి, వస్త్రాలతోనే నీటిలో స్నానం చేయాలి.
యత్ర తత్ర స్థితాయైతదముకాయేతి వాదినః । దక్షిణాభిముఖా దద్యుర్బాన్ధవాస్సలిలాఞ్జలీన్
ఎక్కడ ఉన్నా, 'ఈ వ్యక్తికోసం' అని చెప్పుకుంటూ, బంధువులు దక్షిణ దిశగా చూస్తూ, నీళ్లు చేతిలో పోయాలి.
ప్రవిష్టాశ్చ సమం గోభిర్గ్రామం నక్షత్రదర్శనే । కటకర్మ తతః కుర్యుర్భూమౌ ప్రస్తరశాయినః
నక్షత్రాలు కనిపించే సమయానికి, పశువులతో కలిసి గ్రామంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, నేలపై దర్భతో పరుపు వేసుకుని, కటకర్మను చేయాలి.
దాతవ్యోఽనుదినం పిణ్డః ప్రేతాయ భువి పార్థివ । దివా చ భక్తం భోక్తవ్యమమాంసం మనుజర్షభ
ప్రతిరోజూ భూమిపై ప్రేతునికి పిండం సమర్పించాలి, ఓ రాజా. పగలు మాంసం లేని భోజనం తినాలి, ఓ మానవశ్రేష్ఠా.
దినాని తాని చేచ్ఛాతః కర్త్తవ్యం విప్రభోజనమ్ । ప్రేతా యాన్తి తథా తృప్తిం బన్ధువర్గేణ భుఞ్జతా
ఆ రోజుల్లో ఆకలి ఉంటే, బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి. బంధువులు తినేటప్పుడు, ప్రేతులు కూడా తృప్తి పొందుతారు.
ప్రథమేఽహ్ని తృతీయే చ సప్తమే నవమే తథా । వస్త్రత్యాగబహిస్స్నానే కృత్వా దద్యాత్తిలోదకమ్
మొదటి, మూడవ, ఏడవ, తొమ్మిదవ రోజుల్లో, వస్త్రాలు విడిచిపెట్టి, బయట స్నానం చేసి, నువ్వుల నీళ్లు సమర్పించాలి.
చతుర్థేఽహ్ని చ కర్త్తవ్యం తస్యాస్థిచయనం నృప । తదూర్ధ్వమఙ్గసంస్పర్శః సపిణ్డానామపీష్యతే
నాల్గవ రోజు, ఆ వ్యక్తి ఎముకలను సేకరించాలి, ఓ రాజా. ఆ తర్వాత, బంధువుల శరీరాన్ని తాకడం అనుమతించబడుతుంది.
యోగ్యాస్సర్వక్రియాణాం తు సమానసలిలాస్తథా । అనులేపనపుష్పాదిభోగాదన్యత్ర పార్థివ
అన్ని కర్మలకు అర్హులు ఒకే నీటిని ఉపయోగించాలి. కానీ, లేపనాలు, పుష్పాలు వంటి అలంకారాలు మాత్రం వేరుగా పెట్టాలి, ఓ రాజా.
శయ్యాసనోపభోగశ్చ సపిణ్డానామపీష్యతే । భస్మాస్థిచయనాదూర్ధ్వం సంయోగో న తు యోషితామ్
ఒకే వంశానికి చెందినవారు ఒకే మంచం పంచుకోవడం, కలిసి కూర్చోవడం, కలిసి భోజనం చేయడం అనుమతించబడింది. కానీ బస్మం, ఎముకలు సేకరించిన తరువాత, స్త్రీలతో మళ్లీ ఏకత్వం ఉండదు.
బాలే దేశాన్తరస్థే చ పతితే చ మునౌ మృతే । సద్యశ్శౌచం తథేచ్ఛాతో జలాగ్న్యుద్బన్ధనాదిషు
పిల్లవాడు, విదేశంలో ఉన్నవాడు, పతితుడు, ముని మరణించినవాడు—ఇలాంటి వారికీ, నీటిలో, అగ్నిలో, ఉరిలో మరణించినప్పుడు, వెంటనే శౌచం కలుగుతుంది లేదా కావాలనుకుంటే ఎప్పుడైనా శుద్ధి చేసుకోవచ్చు.
మృతబన్ధోర్దశాహాని కులస్యాన్నం న భుజ్యతే । దానం ప్రతిగ్రహో హోమః స్వాధ్యాయశ్చ నివర్తతే
బంధువు మరణించిన తరువాత పది రోజులు కుటుంబ సభ్యులు అన్నం తినరు; దానం, దానం స్వీకరించడం, హోమం, వేదపఠనం ఇవన్నీ ఆపివేయాలి.
విప్రస్యైతద్ ద్వాదశాహం రాజన్యస్యాప్యశౌచకమ్ । అర్ధమాసం తు వైశ్యస్య మాసం శూద్రస్య శుద్ధయే
బ్రాహ్మణుడికి పన్నెండు రోజులు అశౌచం ఉంటుంది; క్షత్రియునికీ అంతే. వైశ్యునికి అరమాసం, శూద్రునికి ఒక నెల శుద్ధి కోసం పాటించాలి.
అయుజో భోజయేత్ కామం ద్విజానన్తే తతో దినే । దద్యాద్దర్భేషు పిణ్డం చ ప్రేతాయోచ్ఛిష్టసన్నిధౌ
ఇష్టమైతే, చివరి రోజున బంధుత్వం లేని బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టవచ్చు. ఆ తరువాత దర్భ మీద పిండాన్ని, మృతుని కోసం, మిగిలిన అన్నం సమక్షంలో సమర్పించాలి.
వార్యాయుధప్రతోదాస్తు దణ్డశ్చ ద్విజభోజనాత్ । స్ప్రష్టవ్యోఽనన్తరం వర్ణైః శుద్ధేరన్తే తతః క్రమాత్
నీరు, ఆయుధాలు, కొరడాలు, దండం—ఇవి బ్రాహ్మణులు భోజనం చేసిన తరువాత, ప్రతి వర్ణానికి వరుసగా తాకాలి. శుద్ధి ముగిసిన తరువాత ఇలా చేయాలి.
తతస్స్వవర్ణధర్మా యే విప్రాదీనాముదాహృతాః । తాన్ కుర్వీత పుమాఞ్జీవేన్నిజధర్మార్జనైస్తథా
తర్వాత, బ్రాహ్మణులు మొదలుకొని ప్రతి వర్ణానికి చెప్పిన విధిగా, తన వర్ణానికి సంబంధించిన కర్తవ్యాలు చేయాలి. అలాగే, తన ధర్మబద్ధమైన జీవనోపాధితో జీవించాలి.
మృతాహని చ కర్తవ్యమేకోద్దిష్టమతః పరమ్ । ఆహ్వానాదిక్రియాదైవనియోగరహితం హి తత్
మరణించిన రోజున ఏకోద్ది ష్టం అనే కర్మ చేయాలి. ఇది ఆహ్వానం లేకుండా, ఇతర కర్మలు లేకుండా, దైవ నిర్ణయంతో మాత్రమే చేయబడుతుంది.
పూర్వాః క్రియాశ్చ కర్త్తవ్యాః పుత్రాద్యైరేవ చోత్తరాః । దౌహిత్రైర్వా నృపశ్రేష్ఠ కార్యాస్తత్తనయైస్తథా
ముందస్తు కర్మలు కుమారుడు మొదలైనవారు చేయాలి; తరువాతి కర్మలు కూడా వాళ్లే చేయాలి. లేకపోతే, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, కుమార్తె కుమారుడు లేదా అతని సంతానం చేయాలి.
మృతాహని చ కర్త్తవ్యాః స్త్రీణామప్యుత్తరాః క్రియాః । ప్రతిసంవత్సరం రాజన్నేకోద్దిష్టవిధానతః
మరణించిన రోజున స్త్రీలకు కూడా తరువాతి కర్మలు చేయాలి, ఓ రాజా. ప్రతి సంవత్సరం, ఏకోద్ది ష్ట విధానంలో చేయాలి.
తస్మాదుత్తరసంజ్ఞాయాః క్రియాస్తాః శృణు పార్థివ । యథా యథా చ కర్త్తవ్యా విధినా యేన చానఘ
అందువల్ల, తరువాతి అని పిలువబడే ఆ కర్మల గురించి విను, ఓ రాజా. అవి ఎలా, ఎవరు, ఏ విధంగా చేయాలో నేను చెప్పిన విధంగా తెలుసుకో.
ఏకోర్ఘ్యస్తత్ర దాతవ్యస్తథైవైకపవిత్రకమ్ ప్రేతాయ పిండో దాతవ్యో భుక్తవత్సు ద్విజాతిషు ౨౪ ప్రశ్నశ్చ తత్రాభిరతిర్యజమానద్విజన్మనామ్ అక్షయ్యమముకస్యేతి వక్తవ్యం విరతౌ తథా ౨౫ ఏకోద్దిష్టమయో ధర్మ ఇత్థమావత్సరాత్స్మృతః సపిండీకరణం తస్మిన్కాలే రాజేంద్ర తచ్ఛృణు ౨౬ ఏకోద్దిష్టవిధానేన కార్యం తదపి పార్థివ సంవత్సరేథ షష్ఠే వా మాసే వా ద్వాదశో!హ్ని తత్ ౨౭ తిలగంధోదకైర్యుక్తం తత్ర పాత్రచతుష్టయమ్ ౨౮ పాత్రం ప్రేతస్య తత్రైకం పైత్రం పాత్రత్రయం తథా సేచయేత్పితృపాత్రేషు ప్రేతపాత్రం తతస్త్రిషు ౨౯ తతః పితృత్వమాపన్నే తస్మిన్ప్రేతే మహీపతే శ్రాద్ధధర్మైరశేషైస్తు తత్పూర్వానర్చయేత్పితౄన్ ౩౦ పుత్రః పౌత్రః ప్రపౌత్రో వా భ్రాతా వా భ్రాతృసంతతిః సపిండ సంతతిర్వాపి క్రియార్హో నృప జాయతే ౩౧ తేషామభావే సర్వేషాం సమానోదకసంతతిః మాతృపక్షమపిండేన సంబంధా యే జలేన వా ౩౨ కులద్వయేపి చోచ్ఛిన్నే స్త్రీభిః కార్యాః క్రియా నృప పితృమాతృసపిండైస్తు సమానసలిలైస్తథా ౩౩ సంఘాతాంతర్గతైర్వాపి కార్యాః ప్రేతస్య చ క్రియాః ఉత్సన్నబంధురిక్థాద్వా కారయేదవనీపతిః ౩౪ పూర్వాః క్రియా మధ్యమాశ్చ తథా చైవోత్తరాః క్రియాః త్రిఃప్రకారాః క్రియాస్సర్వాస్తాసాం భేదం శృణుష్వ మే ౩౫ ఆదాహాద్ద్వాశాహాశ్చ స్పర్శాద్యంతాస్తు యాః క్రియాః తాః పూర్వా మధ్యమా మాసి మాస్యేకోద్దిష్టసంజ్ఞితాః ౩౬ ప్రేతే పితృత్వమాపన్నే సపిండికరణాదను క్రియంతే యాః క్రియాః పిత్ర్యాః ప్రోచ్యంతే తా నృపోత్తరాః ౩౭ పితృమాతృసపిణ్డైస్తు సమానసలిలైస్తథా । సఙ్ఘాతాన్తర్గతైర్వాపి రాజ్ఞా తద్ధనహారిణా
అక్కడ ఒక నీరు, ఒక పవిత్ర దారం సమర్పించాలి. బ్రాహ్మణులు భోజనం చేసిన తరువాత మృతునికి పిండం సమర్పించాలి. యజమాని, ద్విజాతులు మధ్య 'పుత్రుడు లేనివారికి ఇది నిత్యమైనదేనా?' అని ప్రశ్నించాలి; సమాప్తిలో ఇదే చెప్పాలి. ఏకోద్ది ష్టం అనే కర్మను ఒక సంవత్సరం పాటు చేయాలని నియమం. ఆ సమయంలో సపిండీకరణం గురించి విను, ఓ రాజా. అది కూడా ఏకోద్ది ష్ట విధానంలో, సంవత్సరం లేదా ఆరవ నెలలో లేదా పన్నెండవ రోజున చేయాలి. నువ్వు విను, నాలుగు పాత్రలు—నువ్వులు, సుగంధద్రవ్యాలు, నీటితో కలిపి—ఉపయోగించాలి. అందులో ఒకటి మృతునికి, మూడూ పితృదేవతలకు. మృతుని పాత్రను ఆ మూడు పితృపాత్రల్లో కలపాలి. అప్పుడు మృతుడు పితృత్వాన్ని పొందిన తరువాత, అన్ని శ్రాద్ధకర్మలతో అతడిని, పూర్వ పితృదేవతలను ఆరాధించాలి. కుమారుడు, మనవడు, పరమానవడు, అన్నయ్య, అన్నయ్య సంతానం, లేదా సపిండ బంధువులెవరైనా ఈ కర్మలు చేయటానికి అర్హులు. వీరందరూ లేనప్పుడు, ఒకే జలబంధువులు, తల్లి వంశం ద్వారా పిండం లేదా నీటి బంధువులు కూడా చేయవచ్చు. రెండు వంశాలు నశించినప్పుడు, స్త్రీలు కూడా తండ్రి, తల్లి సపిండులతో లేదా సమాన జలబంధువులతో ఈ కర్మలు చేయాలి. లేదా సమూహంలో ఉన్నవారు కూడా చేయవచ్చు. బంధువులు, ఆస్తి లేకపోతే, రాజు ఈ కర్మలు చేయించాలి. ఈ కర్మలు మూడు విధాలుగా ఉంటాయి—ముందస్తు, మధ్య, తరువాతి. వాటి భేదాన్ని విను. దహనంనుంచి పన్నెండవ రోజు వరకు చేసే కర్మలు ముందస్తు. నెలనెలా, ఏకోద్ది ష్టం మధ్య కర్మలు. మృతుడు పితృత్వాన్ని పొందిన తరువాత సపిండీకరణం తరువాత చేసే కర్మలు తరువాతివి. తండ్రి, తల్లి సపిండులతో, సమాన జలబంధువులతో, సమూహంలో ఉన్నవారు లేదా ఆస్తిని స్వీకరించిన రాజు ఈ కర్మలు చేయాలి.