దేవర్షిపూజకః సమ్యక్ పితృపిణ్డోదకప్రదః । సత్కర్తా చాతిథీనాం యః స లోకానుత్తమాన్ వ్రజేత్
దేవతలు, ఋషులను సక్రమంగా పూజించి, పితృదేవతలకు నీరు, భోజనం సమర్పించి, అతిథులను గౌరవించేవాడు ఉత్తమ లోకాలను పొందుతాడు.
హితం మితం ప్రియం కాలే వశ్యాత్మా యోఽభిభాషతే । స యాతి లోకానాహ్లాదహేతుభూతాన్ నృపాక్షయాన్
ఏడు సమయానికి హితమైన, కొద్దిగా, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, మనస్సును నియంత్రించేవాడు, ఆనందాన్ని కలిగించే, ఎప్పటికీ తగ్గని లోకాలను పొందుతాడు.
ధీమాన్ హ్రీమాన్ క్షమాయుక్తో హ్యాస్తికో వినయాన్వితః । విద్యాభిజనవృద్ధానాం యాతి లోకాననుత్తమాన్
బుద్ధిమంతుడు, లజ్జాశీలి, సహనగలవాడు, విశ్వాసంతో, వినయంతో ఉండేవాడు, విద్య, వంశం, వయస్సు కలిగినవారి ఉత్తమ లోకాలను చేరుతాడు.
అకాలగర్జితాదౌ చ పర్వస్వాశౌచకాదిషు । అనధ్యాయం బుధః కుర్యాదుపరాగాదికే తథా
అసమయపు మెఘగర్జన, పర్వదినాలు, అపవిత్రత, గ్రహణం వంటి సందర్భాల్లో బుద్ధిమంతుడు పఠనాన్ని నిలిపివేయాలి.
శమం నయతి యః క్రుద్ధాన్ సర్వబన్ధురమత్సరీ । భీతాశ్వాసనకృత్ సాధుః స్వర్గస్తస్యాల్పకం ఫలమ్
కోపంగా ఉన్నవారిని శాంతింపజేసేవాడు, బంధువులపై ద్వేషం లేనివాడు, భయపడినవారికి ధైర్యం చెప్పేవాడు, సద్గుణసంపన్నుడు — వానికి స్వర్గం కూడా చిన్నదే ఫలితం.
వర్షాతపాదిషు చ్ఛత్రీ దణ్డీ రాత్ర్యటవీషు చ । శరీరత్రాణకామో వై సోపానత్కః సదా వ్రజేత్
వర్షం లేదా ఎండలో గొడుగు, రాత్రి లేదా అడవిలో దండం, శరీరాన్ని కాపాడుకోవాలంటే ఎప్పుడూ చెప్పులు ధరించాలి.
నోర్ధ్వం న తిర్యగ్దూరం వా న పశ్యన్ పర్యటేద్బుధః । యుగమాత్రం మహీపృష్ఠం నరో గచ్ఛేద్విలోకయన్
ఎగువ, పక్కలు, లేదా దూరంగా చూస్తూ నడవకూడదు. ముందుగా యోగం పొడవు మేర నేలపై చూసుకుంటూ నడవాలి.
దోషహేతూనశేషాంశ్చ వశ్యాత్మా యో నిరస్యతి । తస్య ధర్మార్థకామానాం హానిర్నాల్పాపి జాయతే
మనస్సును నియంత్రించి, అన్ని దోషాలకు కారణాలను పూర్తిగా దూరం చేసేవాడికి ధర్మం, ధనం, కామాలలో చిన్న నష్టమూ కలగదు.
సదాచారరతః ప్రాజ్ఞో విద్యావినయశిక్షితః । పాపేఽప్యపాపః పరుషే హ్యభిధత్తే ప్రియాణి యః । మైత్రీద్రవాన్తఃకరణస్తస్య ముక్తిః కరే స్థితా
మంచి ఆచారాన్ని పాటించే, విద్య, వినయాన్ని నేర్చుకున్న జ్ఞాని, పాపుల మధ్య ఉన్నా అపవిత్రుడవాడు కాడు. కఠినంగా మాట్లాడేవారికీ మధురంగా పలుకుతాడు. హృదయంలో స్నేహభావంతో ఉండేవాడికి మోక్షం తన చేతిలోనే ఉంటుంది.
యే కామక్రోధలోభానాం వీతరాగా న గోచరే । సదాచారస్థితాస్తేషామనుభావైర్ధృతా మహీ
కామం, కోపం, లోభం లేని వారు, మంచి ఆచారంలో నిలిచిన వారు — వారి ప్రభావంతోనే భూమి నిలబడుతోంది.
తస్మాత్ సత్యం వదేత్ ప్రాజ్ఞో యత్ పరప్రీతికారణమ్ । సత్యం యత్ పరదుఃఖాయ తత్ర మౌనపరో భవేత్
అందువల్ల, జ్ఞానులు ఇతరులకు ఆనందాన్ని కలిగించే సత్యాన్ని మాత్రమే చెప్పాలి. అదే సత్యం ఎవరికైనా బాధను కలిగిస్తే, అప్పుడు మౌనంగా ఉండటం మంచిది.
ప్రియముక్తం హితం నైతదితి మత్వా న తద్వదేత్ । శ్రేయస్తత్ర హితం వాక్యం యద్యప్యత్యన్తమప్రియమ్
ఎదైనా మాట మధురంగా ఉన్నా, అది ఉపయుక్తం కాకపోతే, అలాంటి మాటను చెప్పకూడదు అని తెలుసుకోవాలి. ఆ సందర్భంలో, ఎంత కఠినంగా ఉన్నా, మంచిని కలిగించే మాటే చెప్పడం ఉత్తమం.
ప్రాణినాముపకారాయ యథైవేహ పరత్ర చ । కర్మణా మనసా వాచా తదేవ మతిమాన్ భజేత్
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ, జీవులకు మేలు కలిగించేందుకు, తెలివిగలవాడు తన చేతులతో, మనసుతో, మాటతో కూడా అలాగే ప్రవర్తించాలి.
ఔర్వ ఉవాచ (ఆభ్యుదయికశ్రాద్ధస్య ప్రేతకర్మణాం శ్రాద్ధాదీనాం చ వ్యవస్థా) ఔర్వ ఉవాచ సచైలస్య పితుః స్నానం జాతే పుత్రే విధీయతే । జాతకర్మ తదా కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధమభ్యుదయే చ యత్
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: కుమారుడు పుట్టినప్పుడు, తండ్రి వస్త్రాలతోనే స్నానం చేయాలి. ఆ సమయంలో జాతకర్మను చేయాలి, అలాగే శుభశ్రాద్ధాన్ని కూడా నిర్వహించాలి.
యుగ్మాన్ దేవాంశ్చ పిత్ర్యాంశ్చ సమ్యక్ సవ్యక్రమాద్ద్విజాన్ । పూజయేద్భోజయేచ్చైవ తన్మనా నాన్యమానసః
దేవతల జంటలను, పితృదేవతలను, ద్విజులను క్రమంగా, మనసు ఏకాగ్రతతో, ఇతర ఆలోచనలు లేకుండా గౌరవించి, భోజనం పెట్టాలి.
దధ్యక్షతైస్సబదరైః ప్రాఙ్ముఖోదఙ్ముఖోఽపి వా । దేవతీర్థేన వై పిణ్డాన్ దద్యాత్ కాయేన వా నృప
దహ్యం, అక్షతలు, యవలు తీసుకుని, తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా చూస్తూ, దేవతలకు తీర్థంతో, లేక తన శరీరంతో కూడా పిండాలను సమర్పించాలి, ఓ రాజా.
నాన్దీముఖః పితృగణస్తేన శ్రాద్ధేన పార్థివ । ప్రీయతే తత్తు కర్త్తవ్యం పురుషైస్సర్వవృద్ధిషు
ఆ శ్రాద్ధంతో నాందీముఖ పితృదేవతలు సంతోషిస్తారు. అందువల్ల, పురుషులు ప్రతి శుభకార్యంలో ఇది తప్పక చేయాలి.
కన్యాపుత్రవివాహేషు ప్రవేశేషు చ వేశ్మనః । నామకర్మణి బాలానాం చూడాకర్మాదికే తథా
కుమార్తె, కుమారుల పెళ్లిళ్లలో, ఇంట్లోకి కొత్తగా ప్రవేశించే సమయంలో, పిల్లలకు పేరు పెట్టే వేళ, మొదటి జడకట్టే వంటి కార్యక్రమాల్లో,
సీమన్తోన్నయనే చైవ పుత్రాదిముఖదర్శనే । నాన్దీముఖం పితృగణం పూజయేత్ ప్రయతో గృహీ
సీమంతం చేయించే సమయంలో, కుమారుడు మొదట కనిపించే సందర్భంలో, గృహస్థుడు శ్రద్ధతో నాందీముఖ పితృదేవతలను పూజించాలి.
పితృపూజాక్రమః ప్రోక్తో వృద్ధావేష సనాతనః । శ్రూయతామవనీపాల ప్రేతకర్మక్రియావిధిః
పితృపూజ విధానం, ఇది పురాతన సంప్రదాయం, వివరించబడింది. ఇప్పుడు, ఓ భూమిపాలకా, ప్రేతకర్మల విధానాన్ని విను.
ప్రేతదేహం శుభైః స్నానైస్స్నాపితం స్రగ్విభూషితమ్ । దగ్ధ్వా గ్రామాద్బహిః స్నాత్వా సచైలస్సలిలాశయే
ప్రేతదేహాన్ని శుభ్రమైన నీటితో స్నానం చేయించి, పుష్పమాలలు, అలంకారాలతో అలంకరించి, గ్రామానికి బయట దహనం చేసి, వస్త్రాలతోనే నీటిలో స్నానం చేయాలి.
యత్ర తత్ర స్థితాయైతదముకాయేతి వాదినః । దక్షిణాభిముఖా దద్యుర్బాన్ధవాస్సలిలాఞ్జలీన్
ఎక్కడ ఉన్నా, 'ఈ వ్యక్తికోసం' అని చెప్పుకుంటూ, బంధువులు దక్షిణ దిశగా చూస్తూ, నీళ్లు చేతిలో పోయాలి.
ప్రవిష్టాశ్చ సమం గోభిర్గ్రామం నక్షత్రదర్శనే । కటకర్మ తతః కుర్యుర్భూమౌ ప్రస్తరశాయినః
నక్షత్రాలు కనిపించే సమయానికి, పశువులతో కలిసి గ్రామంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, నేలపై దర్భతో పరుపు వేసుకుని, కటకర్మను చేయాలి.
దాతవ్యోఽనుదినం పిణ్డః ప్రేతాయ భువి పార్థివ । దివా చ భక్తం భోక్తవ్యమమాంసం మనుజర్షభ
ప్రతిరోజూ భూమిపై ప్రేతునికి పిండం సమర్పించాలి, ఓ రాజా. పగలు మాంసం లేని భోజనం తినాలి, ఓ మానవశ్రేష్ఠా.
దినాని తాని చేచ్ఛాతః కర్త్తవ్యం విప్రభోజనమ్ । ప్రేతా యాన్తి తథా తృప్తిం బన్ధువర్గేణ భుఞ్జతా
ఆ రోజుల్లో ఆకలి ఉంటే, బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి. బంధువులు తినేటప్పుడు, ప్రేతులు కూడా తృప్తి పొందుతారు.
ప్రథమేఽహ్ని తృతీయే చ సప్తమే నవమే తథా । వస్త్రత్యాగబహిస్స్నానే కృత్వా దద్యాత్తిలోదకమ్
మొదటి, మూడవ, ఏడవ, తొమ్మిదవ రోజుల్లో, వస్త్రాలు విడిచిపెట్టి, బయట స్నానం చేసి, నువ్వుల నీళ్లు సమర్పించాలి.
చతుర్థేఽహ్ని చ కర్త్తవ్యం తస్యాస్థిచయనం నృప । తదూర్ధ్వమఙ్గసంస్పర్శః సపిణ్డానామపీష్యతే
నాల్గవ రోజు, ఆ వ్యక్తి ఎముకలను సేకరించాలి, ఓ రాజా. ఆ తర్వాత, బంధువుల శరీరాన్ని తాకడం అనుమతించబడుతుంది.
యోగ్యాస్సర్వక్రియాణాం తు సమానసలిలాస్తథా । అనులేపనపుష్పాదిభోగాదన్యత్ర పార్థివ
అన్ని కర్మలకు అర్హులు ఒకే నీటిని ఉపయోగించాలి. కానీ, లేపనాలు, పుష్పాలు వంటి అలంకారాలు మాత్రం వేరుగా పెట్టాలి, ఓ రాజా.
శయ్యాసనోపభోగశ్చ సపిణ్డానామపీష్యతే । భస్మాస్థిచయనాదూర్ధ్వం సంయోగో న తు యోషితామ్
ఒకే వంశానికి చెందినవారు ఒకే మంచం పంచుకోవడం, కలిసి కూర్చోవడం, కలిసి భోజనం చేయడం అనుమతించబడింది. కానీ బస్మం, ఎముకలు సేకరించిన తరువాత, స్త్రీలతో మళ్లీ ఏకత్వం ఉండదు.
బాలే దేశాన్తరస్థే చ పతితే చ మునౌ మృతే । సద్యశ్శౌచం తథేచ్ఛాతో జలాగ్న్యుద్బన్ధనాదిషు
పిల్లవాడు, విదేశంలో ఉన్నవాడు, పతితుడు, ముని మరణించినవాడు—ఇలాంటి వారికీ, నీటిలో, అగ్నిలో, ఉరిలో మరణించినప్పుడు, వెంటనే శౌచం కలుగుతుంది లేదా కావాలనుకుంటే ఎప్పుడైనా శుద్ధి చేసుకోవచ్చు.