నారభేత కలిం ప్రాజ్ఞః శుష్కవైరఞ్చ వర్జయేత్ । అప్యల్పహానిః సోఢవ్యా వైరేణార్థాగమం త్యజేత్
బుద్ధిమంతుడు కలహాన్ని మొదలు పెట్టకూడదు, నిరర్థకమైన శత్రుత్వాన్ని దూరంగా ఉంచాలి. కొంత నష్టం వచ్చినా సహించాలి, శత్రుత్వం ద్వారా లాభాన్ని వదిలేయాలి.
స్నాతో నాఙ్గాని సమ్మార్జేత్ స్నానశాట్యా న పాణినా । న చ నిర్ధూనయేత్ కేశాన్ నాచామేచ్చైవ చోత్థితః
స్నానం చేసిన తరువాత ఆ వస్త్రంతో లేదా చేతితో శరీరాన్ని తుడవకూడదు. జుట్టు ఊదకూడదు, లేచి వెంటనే తినకూడదు.
పాదేన నాక్రమేత్ పాదం న పూజ్యాభిముఖం నయేత్ । నోచ్చాసనం గురోరగ్రే భజేతావినయాన్వితః
ఇతరుల కాళ్లు మీద కాలును పెట్టకూడదు. పూజించదగిన వాటి వైపు కాలును చూపకూడదు. గురువు ఎదుట వినయంలేకుండా ఎత్తయిన ఆసనంపై కూర్చోవద్దు.
అపసవ్యం న గచ్ఛేచ్చ దేవాగారచతుష్పథాన్ । మాఙ్గల్యపూజ్యాంశ్చ తథా విపరీతాన్న దక్షిణమ్
దేవాలయాలు, రహదారి కూడళ్లను, మంగళకరమైన లేదా పూజ్యమైన వాటిని ఎడమవైపు దాటి పోకూడదు. వాటిని ఎప్పుడూ కుడివైపు చుట్టి వెళ్లాలి, ఎప్పుడూ తేడాగా తిరగకూడదు.
సోమార్కాగ్న్యమ్బువాయూనాం పూజ్యానాఞ్చ న సమ్ముఖమ్ । కుర్యాన్నిష్ఠీవవిణ్మూత్రసముత్సర్గఞ్చ పణ్డితః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, నీరు, గాలి లేదా పూజించదగిన వాటి ఎదురుగా ఎప్పుడూ ఉమ్మివేయకూడదు, మూత్రం లేదా విసర్జన చేయకూడదు.
తిష్ఠన్న మూత్రయేత్ తద్వత్ పథిష్వపి న మూత్రయేత్ । శ్లైష్మవిణ్మూత్రరక్తాని సర్వదైవ న లఙ్ఘయేత్
నిలబడి మూత్రం చేయకూడదు. మార్గాల్లో కూడా మూత్రం చేయరాదు. ఎప్పుడూ ఉమ్మి, విసర్జన, మూత్రం లేదా రక్తాన్ని దాటి పోకూడదు.
శ్లేష్మశిఙ్ఘాణికోత్సర్గో నాన్నకాలే ప్రశస్యతే । బలిమఙ్గలజప్యాదౌ న హోమే న మహాజనే
తినే సమయంలో, బలి, మంగళకార్యాలు, జపం, హోమం లేదా జనసమూహంలో ఉమ్మి లేదా ముక్కులోని ద్రవాలను బయటకు వేయడం శుభం కాదు.
యోషితో నావమన్యేత న చాసాం విశ్వసేద్ బుధః । న చైవేర్ష్యా ర్భవేత్తాసు న ధిక్కుర్యాత్ కదాచన
బుద్ధిమంతుడు స్త్రీలను తక్కువగా చూడకూడదు. వారిపై పూర్తిగా నమ్మకూడదు. వారిపై అసూయ కలిగి ఉండకూడదు, ఎప్పుడూ అపశబ్దాలు మాట్లాడకూడదు.
మాఙ్గల్యపుష్పరత్నాజ్యపూజ్యాననభివాద్య చ । న నిష్క్రమేద్గృహాత్ ప్రాజ్ఞః సదాచారపరో నరః
మంగళద్రవ్యాలు, పువ్వులు, రత్నాలు లేదా నెయ్యితో పూజ్యులను గౌరవించి, నమస్కారం చేసి తప్ప, మంచి ఆచారాన్ని పాటించే జ్ఞాని ఇంటి బయటకు వెళ్లకూడదు.
చతుష్పథాన్ నమస్కుర్యాత్ కాలే హోమపరో భవేత్ । దీనానభ్యుద్ధరేత్ సాధూనుపాసీత బహుశ్రుతాన్
రహదారి కూడళ్ల వద్ద నమస్కారం చేయాలి. సమయానికి హోమం చేయాలి. బాధపడుతున్నవారిని ఆదరించాలి, సద్గుణులు, పండితులను సేవించాలి.
దేవర్షిపూజకః సమ్యక్ పితృపిణ్డోదకప్రదః । సత్కర్తా చాతిథీనాం యః స లోకానుత్తమాన్ వ్రజేత్
దేవతలు, ఋషులను సక్రమంగా పూజించి, పితృదేవతలకు నీరు, భోజనం సమర్పించి, అతిథులను గౌరవించేవాడు ఉత్తమ లోకాలను పొందుతాడు.
హితం మితం ప్రియం కాలే వశ్యాత్మా యోఽభిభాషతే । స యాతి లోకానాహ్లాదహేతుభూతాన్ నృపాక్షయాన్
ఏడు సమయానికి హితమైన, కొద్దిగా, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, మనస్సును నియంత్రించేవాడు, ఆనందాన్ని కలిగించే, ఎప్పటికీ తగ్గని లోకాలను పొందుతాడు.
ధీమాన్ హ్రీమాన్ క్షమాయుక్తో హ్యాస్తికో వినయాన్వితః । విద్యాభిజనవృద్ధానాం యాతి లోకాననుత్తమాన్
బుద్ధిమంతుడు, లజ్జాశీలి, సహనగలవాడు, విశ్వాసంతో, వినయంతో ఉండేవాడు, విద్య, వంశం, వయస్సు కలిగినవారి ఉత్తమ లోకాలను చేరుతాడు.
అకాలగర్జితాదౌ చ పర్వస్వాశౌచకాదిషు । అనధ్యాయం బుధః కుర్యాదుపరాగాదికే తథా
అసమయపు మెఘగర్జన, పర్వదినాలు, అపవిత్రత, గ్రహణం వంటి సందర్భాల్లో బుద్ధిమంతుడు పఠనాన్ని నిలిపివేయాలి.
శమం నయతి యః క్రుద్ధాన్ సర్వబన్ధురమత్సరీ । భీతాశ్వాసనకృత్ సాధుః స్వర్గస్తస్యాల్పకం ఫలమ్
కోపంగా ఉన్నవారిని శాంతింపజేసేవాడు, బంధువులపై ద్వేషం లేనివాడు, భయపడినవారికి ధైర్యం చెప్పేవాడు, సద్గుణసంపన్నుడు — వానికి స్వర్గం కూడా చిన్నదే ఫలితం.
వర్షాతపాదిషు చ్ఛత్రీ దణ్డీ రాత్ర్యటవీషు చ । శరీరత్రాణకామో వై సోపానత్కః సదా వ్రజేత్
వర్షం లేదా ఎండలో గొడుగు, రాత్రి లేదా అడవిలో దండం, శరీరాన్ని కాపాడుకోవాలంటే ఎప్పుడూ చెప్పులు ధరించాలి.
నోర్ధ్వం న తిర్యగ్దూరం వా న పశ్యన్ పర్యటేద్బుధః । యుగమాత్రం మహీపృష్ఠం నరో గచ్ఛేద్విలోకయన్
ఎగువ, పక్కలు, లేదా దూరంగా చూస్తూ నడవకూడదు. ముందుగా యోగం పొడవు మేర నేలపై చూసుకుంటూ నడవాలి.
దోషహేతూనశేషాంశ్చ వశ్యాత్మా యో నిరస్యతి । తస్య ధర్మార్థకామానాం హానిర్నాల్పాపి జాయతే
మనస్సును నియంత్రించి, అన్ని దోషాలకు కారణాలను పూర్తిగా దూరం చేసేవాడికి ధర్మం, ధనం, కామాలలో చిన్న నష్టమూ కలగదు.
సదాచారరతః ప్రాజ్ఞో విద్యావినయశిక్షితః । పాపేఽప్యపాపః పరుషే హ్యభిధత్తే ప్రియాణి యః । మైత్రీద్రవాన్తఃకరణస్తస్య ముక్తిః కరే స్థితా
మంచి ఆచారాన్ని పాటించే, విద్య, వినయాన్ని నేర్చుకున్న జ్ఞాని, పాపుల మధ్య ఉన్నా అపవిత్రుడవాడు కాడు. కఠినంగా మాట్లాడేవారికీ మధురంగా పలుకుతాడు. హృదయంలో స్నేహభావంతో ఉండేవాడికి మోక్షం తన చేతిలోనే ఉంటుంది.
యే కామక్రోధలోభానాం వీతరాగా న గోచరే । సదాచారస్థితాస్తేషామనుభావైర్ధృతా మహీ
కామం, కోపం, లోభం లేని వారు, మంచి ఆచారంలో నిలిచిన వారు — వారి ప్రభావంతోనే భూమి నిలబడుతోంది.
తస్మాత్ సత్యం వదేత్ ప్రాజ్ఞో యత్ పరప్రీతికారణమ్ । సత్యం యత్ పరదుఃఖాయ తత్ర మౌనపరో భవేత్
అందువల్ల, జ్ఞానులు ఇతరులకు ఆనందాన్ని కలిగించే సత్యాన్ని మాత్రమే చెప్పాలి. అదే సత్యం ఎవరికైనా బాధను కలిగిస్తే, అప్పుడు మౌనంగా ఉండటం మంచిది.
ప్రియముక్తం హితం నైతదితి మత్వా న తద్వదేత్ । శ్రేయస్తత్ర హితం వాక్యం యద్యప్యత్యన్తమప్రియమ్
ఎదైనా మాట మధురంగా ఉన్నా, అది ఉపయుక్తం కాకపోతే, అలాంటి మాటను చెప్పకూడదు అని తెలుసుకోవాలి. ఆ సందర్భంలో, ఎంత కఠినంగా ఉన్నా, మంచిని కలిగించే మాటే చెప్పడం ఉత్తమం.
ప్రాణినాముపకారాయ యథైవేహ పరత్ర చ । కర్మణా మనసా వాచా తదేవ మతిమాన్ భజేత్
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ, జీవులకు మేలు కలిగించేందుకు, తెలివిగలవాడు తన చేతులతో, మనసుతో, మాటతో కూడా అలాగే ప్రవర్తించాలి.
ఔర్వ ఉవాచ (ఆభ్యుదయికశ్రాద్ధస్య ప్రేతకర్మణాం శ్రాద్ధాదీనాం చ వ్యవస్థా) ఔర్వ ఉవాచ సచైలస్య పితుః స్నానం జాతే పుత్రే విధీయతే । జాతకర్మ తదా కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధమభ్యుదయే చ యత్
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: కుమారుడు పుట్టినప్పుడు, తండ్రి వస్త్రాలతోనే స్నానం చేయాలి. ఆ సమయంలో జాతకర్మను చేయాలి, అలాగే శుభశ్రాద్ధాన్ని కూడా నిర్వహించాలి.
యుగ్మాన్ దేవాంశ్చ పిత్ర్యాంశ్చ సమ్యక్ సవ్యక్రమాద్ద్విజాన్ । పూజయేద్భోజయేచ్చైవ తన్మనా నాన్యమానసః
దేవతల జంటలను, పితృదేవతలను, ద్విజులను క్రమంగా, మనసు ఏకాగ్రతతో, ఇతర ఆలోచనలు లేకుండా గౌరవించి, భోజనం పెట్టాలి.
దధ్యక్షతైస్సబదరైః ప్రాఙ్ముఖోదఙ్ముఖోఽపి వా । దేవతీర్థేన వై పిణ్డాన్ దద్యాత్ కాయేన వా నృప
దహ్యం, అక్షతలు, యవలు తీసుకుని, తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా చూస్తూ, దేవతలకు తీర్థంతో, లేక తన శరీరంతో కూడా పిండాలను సమర్పించాలి, ఓ రాజా.
నాన్దీముఖః పితృగణస్తేన శ్రాద్ధేన పార్థివ । ప్రీయతే తత్తు కర్త్తవ్యం పురుషైస్సర్వవృద్ధిషు
ఆ శ్రాద్ధంతో నాందీముఖ పితృదేవతలు సంతోషిస్తారు. అందువల్ల, పురుషులు ప్రతి శుభకార్యంలో ఇది తప్పక చేయాలి.
కన్యాపుత్రవివాహేషు ప్రవేశేషు చ వేశ్మనః । నామకర్మణి బాలానాం చూడాకర్మాదికే తథా
కుమార్తె, కుమారుల పెళ్లిళ్లలో, ఇంట్లోకి కొత్తగా ప్రవేశించే సమయంలో, పిల్లలకు పేరు పెట్టే వేళ, మొదటి జడకట్టే వంటి కార్యక్రమాల్లో,
సీమన్తోన్నయనే చైవ పుత్రాదిముఖదర్శనే । నాన్దీముఖం పితృగణం పూజయేత్ ప్రయతో గృహీ
సీమంతం చేయించే సమయంలో, కుమారుడు మొదట కనిపించే సందర్భంలో, గృహస్థుడు శ్రద్ధతో నాందీముఖ పితృదేవతలను పూజించాలి.
పితృపూజాక్రమః ప్రోక్తో వృద్ధావేష సనాతనః । శ్రూయతామవనీపాల ప్రేతకర్మక్రియావిధిః
పితృపూజ విధానం, ఇది పురాతన సంప్రదాయం, వివరించబడింది. ఇప్పుడు, ఓ భూమిపాలకా, ప్రేతకర్మల విధానాన్ని విను.