చతుష్పథం చైత్యతరుం శ్మశానోపవనాని చ । దుష్టస్త్రీసన్నికర్షం చ వర్జయేన్నిశి సర్వదా
చౌరస్తాలు, పవిత్ర వృక్షాలు, శ్మశానాలు, తోటలు, చెడ్డ స్త్రీల సమీపాన్ని రాత్రి సమయాల్లో ఎప్పుడూ దూరంగా ఉంచాలి.
పూజ్యదేవద్విజజ్యోతిశ్ఛాయాం నాతిక్రమేద్బుధః । నైకశ్శూన్యాటవీం గచ్ఛేత్ తథా శూన్యగృహే వసేత్
పూజ్యమైన దేవుడు, బ్రాహ్మణుడు, దీపం వీరి నీడను దాటి పోకూడదు. అలాగే ఒంటరిగా ఖాళీ అడవిలోకి పోకూడదు, ఖాళీ ఇంట్లో నివసించకూడదు.
కేశాస్థికణ్టకామేధ్యబలిభస్మతుషాంస్తథా । స్నానార్ద్రధరణీం చైవ దూరతః పరివర్జయేత్
జుట్టు, ఎముకలు, ముల్లు, అపవిత్రమైనవి, బలి అవశేషాలు, బూడిద, తుప్పలు, స్నానం చేసిన తరువాత తడి నేలను దూరంగా నివారించాలి.
నానార్యానాశ్రయేత్ కాంశ్చిన్న జిహ్మం రోచయేద్బుధః । ఉపసర్పేన్న వై వ్యాలం చిరం తిష్ఠేన్న వోత్థితః
బుద్ధిమంతుడు అనార్యులతో కలవకూడదు, వంకర మార్గాన్ని ఆశించకూడదు. పాము దగ్గరకు పోకూడదు, ఎక్కువసేపు నిల్చోకూడదు, కూర్చోకూడదు.
అతీవ జాగరస్వప్నే తద్వత్స్నానాసనే బుధః । న సేవేత తథా శయ్యాం వ్యాయామం చ నరేశ్వర
అతి ఎక్కువగా మేలుకోవడం, ఎక్కువగా నిద్రపోవడం, స్నానం, కూర్చోవడం, పడుకోవడం, వ్యాయామం — వీటిలో ఏదీ అధికంగా చేయకూడదు, ఓ రాజా!
దంష్ట్రిణః శృఙ్గిణశ్చైవ ప్రాజ్ఞో దూరేణ వర్జయేత్ । అవశ్యాయం చ రాజేన్ద్ర పురోవాతాతపౌ తథా
పళ్లున్నవి, కొమ్ములున్న జంతువులు, పొగ, ఎదురుగాలి, ఎండ — వీన్నింటినీ బుద్ధిమంతుడు దూరంగా నివారించాలి, ఓ రాజేంద్ర!
న స్నాయాన్న స్వపేన్నగ్నో న చైవోపస్పృశేద్బుధః । ముక్తకేశశ్చ నాచామేద్దేవాద్యర్చాం చ వర్జయేత్
నగ్నంగా స్నానం చేయకూడదు, నిద్రపోవకూడదు, శుద్ధి చేయకూడదు. జుట్టు విడదీసి తినకూడదు, అలాగే దేవతలను ఆ స్థితిలో పూజించకూడదు.
హోమదేవార్చనాద్యాసు క్రియాస్వాచమనే తథా । నైకవస్త్రః ప్రవర్తేత ద్విజవాచనికే జపే
హోమం, దేవతార్చన, ఆచమనం వంటి పనులు, బ్రాహ్మణ వేదపఠనం, జపం — వీటిని ఒక్క వస్త్రంతో చేయకూడదు.
నాసమఞ్జసశీలైస్తు సహాసీత కథఞ్చన । సద్వృత్తసన్నికర్షో హి క్షణార్ద్ధమపి శస్యతే
చెడు స్వభావమున్న వారితో ఎప్పుడూ కలవకూడదు. మంచివారి సన్నిధి క్షణమైనా ఎంతో మేలుగా పరిగణించబడుతుంది.
విరోధం నోత్తమైర్గచ్ఛేన్నాధమైశ్చ సదా బుధః । వివాహశ్చ వివాదశ్చ తుల్యశీలైర్నృపేష్యతే
బుద్ధిమంతుడు ఎప్పుడూ ఉన్నతులా, తక్కువవారితో విరోధం చేయకూడదు. వివాహం, వాదం సమాన స్వభావమున్న వారితోనే జరగాలి, ఓ రాజా.
నారభేత కలిం ప్రాజ్ఞః శుష్కవైరఞ్చ వర్జయేత్ । అప్యల్పహానిః సోఢవ్యా వైరేణార్థాగమం త్యజేత్
బుద్ధిమంతుడు కలహాన్ని మొదలు పెట్టకూడదు, నిరర్థకమైన శత్రుత్వాన్ని దూరంగా ఉంచాలి. కొంత నష్టం వచ్చినా సహించాలి, శత్రుత్వం ద్వారా లాభాన్ని వదిలేయాలి.
స్నాతో నాఙ్గాని సమ్మార్జేత్ స్నానశాట్యా న పాణినా । న చ నిర్ధూనయేత్ కేశాన్ నాచామేచ్చైవ చోత్థితః
స్నానం చేసిన తరువాత ఆ వస్త్రంతో లేదా చేతితో శరీరాన్ని తుడవకూడదు. జుట్టు ఊదకూడదు, లేచి వెంటనే తినకూడదు.
పాదేన నాక్రమేత్ పాదం న పూజ్యాభిముఖం నయేత్ । నోచ్చాసనం గురోరగ్రే భజేతావినయాన్వితః
ఇతరుల కాళ్లు మీద కాలును పెట్టకూడదు. పూజించదగిన వాటి వైపు కాలును చూపకూడదు. గురువు ఎదుట వినయంలేకుండా ఎత్తయిన ఆసనంపై కూర్చోవద్దు.
అపసవ్యం న గచ్ఛేచ్చ దేవాగారచతుష్పథాన్ । మాఙ్గల్యపూజ్యాంశ్చ తథా విపరీతాన్న దక్షిణమ్
దేవాలయాలు, రహదారి కూడళ్లను, మంగళకరమైన లేదా పూజ్యమైన వాటిని ఎడమవైపు దాటి పోకూడదు. వాటిని ఎప్పుడూ కుడివైపు చుట్టి వెళ్లాలి, ఎప్పుడూ తేడాగా తిరగకూడదు.
సోమార్కాగ్న్యమ్బువాయూనాం పూజ్యానాఞ్చ న సమ్ముఖమ్ । కుర్యాన్నిష్ఠీవవిణ్మూత్రసముత్సర్గఞ్చ పణ్డితః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, నీరు, గాలి లేదా పూజించదగిన వాటి ఎదురుగా ఎప్పుడూ ఉమ్మివేయకూడదు, మూత్రం లేదా విసర్జన చేయకూడదు.
తిష్ఠన్న మూత్రయేత్ తద్వత్ పథిష్వపి న మూత్రయేత్ । శ్లైష్మవిణ్మూత్రరక్తాని సర్వదైవ న లఙ్ఘయేత్
నిలబడి మూత్రం చేయకూడదు. మార్గాల్లో కూడా మూత్రం చేయరాదు. ఎప్పుడూ ఉమ్మి, విసర్జన, మూత్రం లేదా రక్తాన్ని దాటి పోకూడదు.
శ్లేష్మశిఙ్ఘాణికోత్సర్గో నాన్నకాలే ప్రశస్యతే । బలిమఙ్గలజప్యాదౌ న హోమే న మహాజనే
తినే సమయంలో, బలి, మంగళకార్యాలు, జపం, హోమం లేదా జనసమూహంలో ఉమ్మి లేదా ముక్కులోని ద్రవాలను బయటకు వేయడం శుభం కాదు.
యోషితో నావమన్యేత న చాసాం విశ్వసేద్ బుధః । న చైవేర్ష్యా ర్భవేత్తాసు న ధిక్కుర్యాత్ కదాచన
బుద్ధిమంతుడు స్త్రీలను తక్కువగా చూడకూడదు. వారిపై పూర్తిగా నమ్మకూడదు. వారిపై అసూయ కలిగి ఉండకూడదు, ఎప్పుడూ అపశబ్దాలు మాట్లాడకూడదు.
మాఙ్గల్యపుష్పరత్నాజ్యపూజ్యాననభివాద్య చ । న నిష్క్రమేద్గృహాత్ ప్రాజ్ఞః సదాచారపరో నరః
మంగళద్రవ్యాలు, పువ్వులు, రత్నాలు లేదా నెయ్యితో పూజ్యులను గౌరవించి, నమస్కారం చేసి తప్ప, మంచి ఆచారాన్ని పాటించే జ్ఞాని ఇంటి బయటకు వెళ్లకూడదు.
చతుష్పథాన్ నమస్కుర్యాత్ కాలే హోమపరో భవేత్ । దీనానభ్యుద్ధరేత్ సాధూనుపాసీత బహుశ్రుతాన్
రహదారి కూడళ్ల వద్ద నమస్కారం చేయాలి. సమయానికి హోమం చేయాలి. బాధపడుతున్నవారిని ఆదరించాలి, సద్గుణులు, పండితులను సేవించాలి.
దేవర్షిపూజకః సమ్యక్ పితృపిణ్డోదకప్రదః । సత్కర్తా చాతిథీనాం యః స లోకానుత్తమాన్ వ్రజేత్
దేవతలు, ఋషులను సక్రమంగా పూజించి, పితృదేవతలకు నీరు, భోజనం సమర్పించి, అతిథులను గౌరవించేవాడు ఉత్తమ లోకాలను పొందుతాడు.
హితం మితం ప్రియం కాలే వశ్యాత్మా యోఽభిభాషతే । స యాతి లోకానాహ్లాదహేతుభూతాన్ నృపాక్షయాన్
ఏడు సమయానికి హితమైన, కొద్దిగా, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, మనస్సును నియంత్రించేవాడు, ఆనందాన్ని కలిగించే, ఎప్పటికీ తగ్గని లోకాలను పొందుతాడు.
ధీమాన్ హ్రీమాన్ క్షమాయుక్తో హ్యాస్తికో వినయాన్వితః । విద్యాభిజనవృద్ధానాం యాతి లోకాననుత్తమాన్
బుద్ధిమంతుడు, లజ్జాశీలి, సహనగలవాడు, విశ్వాసంతో, వినయంతో ఉండేవాడు, విద్య, వంశం, వయస్సు కలిగినవారి ఉత్తమ లోకాలను చేరుతాడు.
అకాలగర్జితాదౌ చ పర్వస్వాశౌచకాదిషు । అనధ్యాయం బుధః కుర్యాదుపరాగాదికే తథా
అసమయపు మెఘగర్జన, పర్వదినాలు, అపవిత్రత, గ్రహణం వంటి సందర్భాల్లో బుద్ధిమంతుడు పఠనాన్ని నిలిపివేయాలి.
శమం నయతి యః క్రుద్ధాన్ సర్వబన్ధురమత్సరీ । భీతాశ్వాసనకృత్ సాధుః స్వర్గస్తస్యాల్పకం ఫలమ్
కోపంగా ఉన్నవారిని శాంతింపజేసేవాడు, బంధువులపై ద్వేషం లేనివాడు, భయపడినవారికి ధైర్యం చెప్పేవాడు, సద్గుణసంపన్నుడు — వానికి స్వర్గం కూడా చిన్నదే ఫలితం.
వర్షాతపాదిషు చ్ఛత్రీ దణ్డీ రాత్ర్యటవీషు చ । శరీరత్రాణకామో వై సోపానత్కః సదా వ్రజేత్
వర్షం లేదా ఎండలో గొడుగు, రాత్రి లేదా అడవిలో దండం, శరీరాన్ని కాపాడుకోవాలంటే ఎప్పుడూ చెప్పులు ధరించాలి.
నోర్ధ్వం న తిర్యగ్దూరం వా న పశ్యన్ పర్యటేద్బుధః । యుగమాత్రం మహీపృష్ఠం నరో గచ్ఛేద్విలోకయన్
ఎగువ, పక్కలు, లేదా దూరంగా చూస్తూ నడవకూడదు. ముందుగా యోగం పొడవు మేర నేలపై చూసుకుంటూ నడవాలి.
దోషహేతూనశేషాంశ్చ వశ్యాత్మా యో నిరస్యతి । తస్య ధర్మార్థకామానాం హానిర్నాల్పాపి జాయతే
మనస్సును నియంత్రించి, అన్ని దోషాలకు కారణాలను పూర్తిగా దూరం చేసేవాడికి ధర్మం, ధనం, కామాలలో చిన్న నష్టమూ కలగదు.
సదాచారరతః ప్రాజ్ఞో విద్యావినయశిక్షితః । పాపేఽప్యపాపః పరుషే హ్యభిధత్తే ప్రియాణి యః । మైత్రీద్రవాన్తఃకరణస్తస్య ముక్తిః కరే స్థితా
మంచి ఆచారాన్ని పాటించే, విద్య, వినయాన్ని నేర్చుకున్న జ్ఞాని, పాపుల మధ్య ఉన్నా అపవిత్రుడవాడు కాడు. కఠినంగా మాట్లాడేవారికీ మధురంగా పలుకుతాడు. హృదయంలో స్నేహభావంతో ఉండేవాడికి మోక్షం తన చేతిలోనే ఉంటుంది.
యే కామక్రోధలోభానాం వీతరాగా న గోచరే । సదాచారస్థితాస్తేషామనుభావైర్ధృతా మహీ
కామం, కోపం, లోభం లేని వారు, మంచి ఆచారంలో నిలిచిన వారు — వారి ప్రభావంతోనే భూమి నిలబడుతోంది.