బృహస్పతిమిందుం చ తస్య కుమారస్యాతిచారుతయా సాభిలాషౌ దృష్ట్వా దేవస్సముత్పన్నసందేహాస్తారాం పప్రచ్ఛుః
బృహస్పతి, సోముడు ఇద్దరూ ఆ బాలుడి అపూర్వ సౌందర్యాన్ని చూసి ఆశపడి, దేవతలు సందేహంతో తారను అడిగారు.
సత్యం కథయాస్మాకమితి సుభగే సోమస్యాథ వా బృహస్పతేరయం పుత్ర ఇతి
సుభగే! నిజం చెప్పు, ఈ బిడ్డ సోమునిదా, లేక బృహస్పతిదా?
ఏవం తైరుక్తా సా తారా హ్రియా కించిన్నోవాచ
అలా అడిగినప్పుడు, తార సిగ్గుతో ఏమి చెప్పలేదు.
బహుశోప్యభిహితా యదాఽసౌ దేవేభ్యో నాచచక్షే తతస్స కుమారస్తాం శప్తుముద్యతః ప్రాహ
దేవతలు ఎన్నిసార్లు అడిగినా ఆమె చెప్పలేదు. అప్పుడు ఆ బాలుడు ఆమెను శపించబోతూ ఇలా అన్నాడు.
దుష్టేంవ కస్మాన్మమ తాతం నాఖ్యాసి
పాపమయురాలా! నువ్వు నాకు నాన్న ఎవరో ఎందుకు చెప్పడం లేదు?
అద్యైవ తే వ్యలీకలజ్జావత్యాస్తథా శాస్తిమహం కరోమి
ఈ రోజు నీ అన్యాయమైన సిగ్గు వల్ల నిన్ను తగిన విధంగా శిక్షిస్తాను.
యథా చ నైవమద్యాప్యతిమంథరవచనాభవిష్యసీతి
ఇంకా నువ్వు ఇంత ఆలస్యం చేసి మాటలు చెప్పేలా ఉండకూడదని చూస్తాను.
అథాహ భగవాన్ పితామహః తం కుమారం సన్నివార్య స్వయమపృచ్ఛత్తాం తారామ్
అప్పుడు భగవంతుడు పితామహుడు ఆ బాలుణ్ని ఆపి, తానే తారను అడిగాడు.
కథయ వత్సే కస్యాయమాత్మజః సోమస్య వా బృహస్పతేర్వా ఇత్యుక్తా లజ్జమానాహ సోమస్యేతి
చెల్లెలా, ఈ బిడ్డ ఎవరిది? సోమునిదా, లేక బృహస్పతిదా? అని అడిగినప్పుడు, తార సిగ్గుతో 'సోమునిదే' అని చెప్పింది.
తతః ప్రస్ఫురదుచ్ఛ్వాసితామలకపోలకాంతిర్భగవానుడుపతిః కుమారమాలింగ్య సాధు సాధు వత్స ప్రాజ్ఞోసీతిబుధ ఇతి తస్య చ నామ చక్రే
అప్పుడు చంద్రుడు ఆనందంతో, ఆ బాలుణ్ని ఆలింగనం చేసి, 'బాగా చేశావు బిడ్డా, నీవు జ్ఞానవంతుడవు' అని ప్రశంసించి, అతనికి 'బుధుడు' అనే పేరు పెట్టాడు.
తదాఖ్యాతమేవైతత్ స చ యథేలాయామాత్మజం పురూరవసముత్పాదయామాస
అప్పటికి చెప్పినట్టే, ఇలాలో పురూరవుని కుమారునిగా పుట్టించాడు.
పురూరవాస్త్వతిదానశీలోఽతియజ్వాతితేజస్వీ యం సత్యవాదినమతిరూపస్వినం మనస్వినం మిత్రావరుణశాపాన్మానుషే లోకే మయా వస్తవ్యమితి కృతమతిరుర్వశీ దదర్శ
పురూరవుడు చాలా దాత, గొప్ప యజ్ఞకర్త, అపూర్వమైన తేజస్సుతో, నిజాయితీగలవాడు, తెలివి, అందం, మంచి మనసు కలవాడు. మిత్రావరుణుల శాపం వల్ల ఉర్వశి 'నేను మానవ లోకంలో ఉండాలి' అని నిర్ణయించుకుని, అతన్ని చూసింది.
దృష్టమాత్రే చ తస్మిన్నపహాయ మానమశ్షోమపాస్య స్వర్గసుఖాభిలాషం తన్మనస్కా భూత్వా తమేవోపతస్థే
అతన్ని చూసిన వెంటనే, ఉర్వశి తన గర్వాన్ని, స్వర్గ సుఖాల కోరికను వదిలేసి, తన మనసంతా అతనిపైనే పెట్టి, అతని దగ్గరకు వెళ్లింది.
సోఽపి చ తామతిశయితసకలలోకస్త్రీకాంతిసౌకుమార్యలావణ్యగ-తివిలాసహాసాదిగుణామవలోక్య తదాయత్తచిత్తవృత్తిర్బభూవ
అతడూ, ఉర్వశిని చూసి — ఆమె అందం, సౌకుమార్యం, ఆకర్షణ, ఆటలు, నవ్వు వంటి లక్షణాల్లో ప్రపంచంలోని అన్ని స్త్రీలను మించిందని భావించి — తన మనసంతా ఆమెలోనే పెట్టేశాడు.
ఉభయమపి తన్మనస్కమనన్యదృష్టి పరిత్యక్తసమస్తాన్యప్రయోజనమభూత్
ఇద్దరూ ఒకరినొకరు మాత్రమే చూస్తూ, ఇతర ప్రయోజనాలన్నీ మర్చిపోయి, పరస్పర ప్రేమలో మునిగిపోయారు.
రాజా తు ప్రాగల్భ్యాత్తామాహ
రాజు ధైర్యంగా ఆమెతో మాట్లాడాడు.
సుభ్రు త్వామహమభికామోఽస్మి ప్రసీదాఽనురాగముద్వహేత్యుక్తా లజ్జావఖండితముర్వశీ తం ప్రాహ
'సుందరి! నేను నిన్ను కోరుతున్నాను. దయచేసి, నన్ను అంగీకరించు. నాకీ ప్రేమ ఉంది,' అని చెప్పగా, ఉర్వశి సిగ్గు తీరిపోయి అతనికి సమాధానం చెప్పింది.
భవత్వేవం యది మే సమయపరిపాలనం భవాన్ కరోతీత్యాఖ్యాతే పునరపి తామాహ
'అలా జరుగుతుంది, కానీ నా నిబంధనలను నువ్వు పాటిస్తే,' అని చెప్పింది. అప్పుడు రాజు మళ్లీ ఆమెతో మాట్లాడాడు.
ఆఖ్యాహి మే సమయమితి
'నీ నిబంధనలేమిటో చెప్పు,' అన్నాడు.
అథ పృష్టా పునరప్యబ్రవీత్
అప్పుడు అడిగినపుడు, ఆమె మళ్లీ మాట్లాడింది.
శయనసమీపే మమోరణకద్వయం పుత్రభూతం నాపనేయమ్
'నా పడక దగ్గర ఉన్న నా రెండు గొర్రె పిల్లలు నాకు పిల్లల్లా. వాటిని ఎవరూ తీసుకుపోవద్దు.'
భవాంశ్చ మయా న నగ్నో ద్ర ష్టవ్యః
'నువ్వు నా ముందర ఎప్పుడూ నగ్నంగా కనిపించకూడదు.'
ఘృతమాత్రం చ మమాహార ఇతి
'నాకు తినడానికి నెయ్యే కావాలి.'
ఏవమేవేతి భూపతిరప్యాహ
'అలా జరుగుతుంది,' అని రాజు అంగీకరించాడు.
తయా సహ స చావనిపతిరలకయాం చైత్రరథాదివనేష్వమలపద్మఖండేషు మానసాదిసరస్స్వతిరమణీయేషు రమమాణ ఏకషష్టివర్షాణ్యనుదినప్రవర్ద్ధమానప్రమోదోఽనయత్
ఆమెతో కలిసి, రాజు అలకలో, చైత్రరథాది అరణ్యాలలో, నిర్మలమైన పద్మవనాల్లో, మానసాదిలాంటి అందమైన సరస్సుల దగ్గర, ప్రతి రోజూ పెరిగే ఆనందంతో అరవై సంవత్సరాలు గడిపాడు.
ఉర్వశీ చ తదుపభోగాత్ప్రతిదినప్రవర్ద్ధమానానురాగా అమరలోకవాసేఽపి న స్పృహాం చకార
ఉర్వశి అతనితో కలసి ఉండటం వల్ల, రోజుకో రోజు ప్రేమ పెరిగింది. ఆమె అమర లోకంలో ఉన్నా, అక్కడి జీవితం మీద ఆశ లేకుండా పోయింది.
వినా చోర్వశ్యా సురలోకోఽప్సరసాం సిద్ధగంధర్వాణాం చ నాతిరమణీయోఽభవత్
ఉర్వశి లేకుండా అమర లోకం, అప్సరసలు, సిద్ధులు, గంధర్వులకు అంతగా ఆనందదాయకంగా ఉండలేదు.
తతశ్చోర్వశీ పురూరవసోస్సమయవిద్విశ్వావసుర్గంధర్వసమవేతో నిశి శయనాభ్యాశాదేకమురణకం జహార
అప్పుడో రాత్రి, ఉర్వశి తన ఒప్పందాన్ని లెక్కచేయకుండా, విశ్వావసు గంధర్వులతో కలిసి, పడక దగ్గర ఉన్న ఒక గొర్రె పిల్లను తీసుకుపోయింది.
తస్యాకాశో! నీయమానస్యోర్వశీ శబ్దమశృణోత్
ఆకాశా! అతన్ని తీసుకుపోతుండగా ఊర్వశి ఒక శబ్దం విన్నది.
ఏవమువాచ చ మమానాథాయాః పుత్రః కేనాపహ్రియతే కం శరణముపయామీతి
ఆమె ఇలా అనింది: 'నా కుమారుడు, ఎవరి సహాయం లేకుండా, ఎవరో తీసుకుపోతున్నారు; నేను ఎవరి దగ్గర ఆశ్రయం పొందాలి?'