యతశ్చోశనా తతో జంభకుంభాద్యాః సమస్తా ఏవ దైత్యదానవనికాయా మహాన్తముద్యమం చక్రుః
ఉశనుని వల్ల, జంభుడు, కుంభుడు మొదలైన దైత్య, దానవ గణాలంతా గొప్ప ప్రయత్నం చేశారు.
బృహస్పతేరపి సకలదేవసైన్యయుతః సహాయః శక్రోఽఽభవత్
బృహస్పతికి సహాయంగా, దేవతల సైన్యాలతో కూడిన ఇంద్రుడు కూడా వచ్చాడు.
ఏవం చ తయోరతీవోగ్రసంగ్రామస్తారానిమిత్తస్తారకామయో నామాభూత్
ఇలా వారిద్దరి మధ్య తార కారణంగా భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. ఆ యుద్ధాన్ని 'తార కోసం జరిగిన యుద్ధం' అని పిలిచారు.
తతశ్చ సమస్తశస్త్రాణ్యసురేషు రుద్ర పురోగమా దేవా దేవేషు చాశ్షోదానవా ముముచుః
ఆ తరువాత రుద్రుడు ముందుండి దానవుల మధ్య దేవతలు ఆయుధాలు వదిలారు. అలాగే దేవతల మధ్య దానవులు కూడా ఆయుధాలు ప్రయోగించారు.
ఏవం దేవాసురాహవసంక్షోభక్షుబ్ధహృదయమశ్షోమేవ జగద్బ్రహ్మాణం శరణం జగామ
అలా దేవతలు, దానవుల యుద్ధం వల్ల వారి హృదయాలు కలవరపడి, మొత్తం లోకమే అశాంతిగా మారింది. అందరూ బ్రహ్మను ఆశ్రయించేందుకు వెళ్లారు.
తతశ్చ భగవానబ్జయోనిరప్యుశనసం శంకరమసురాన్దేవాంశ్చ నివార్య బృహస్పతయే తారామదాపయత్
అప్పుడే కమలంలో జన్మించిన భగవంతుడు శంకరుడిని, దానవులను, దేవతలను శాంతింపజేసి, తారను బృహస్పతికి అప్పగించించాడు.
తాం చాంతఃప్రసవామవలోక్య బృహస్పతిరప్యాహ
ఆమె గర్భవతిని చూసిన బృహస్పతి కూడా మాట్లాడాడు.
నైష మమ క్షేత్రే భవత్యాఽన్యస్య సుతో ధార్యస్సముత్సృజైనమలమలమతిధార్ష్ట్యేనేతి
ఈ బిడ్డ నా వంశంలో పుట్టలేదు, ఇతడు ఇంకొకరికి చెందాడు. దయచేసి అతన్ని వదిలిపెట్టు, అతన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఉంచవద్దు.
సా చ తేనైవముక్తాతిపతివ్రతా భర్తృవచనానంతరం తమిషీకాస్తంబే గర్భముత్ససర్జ
భర్త మాట విన్న వెంటనే, తార తన భర్తకు అత్యంత విధేయురాలిగా, ఆ గర్భాన్ని ఇషీకా మొక్కపై వదిలింది.
స చోత్సృష్టమాత్ర ఏవాతితేజసా దేవానాం తేజాంస్యాచిక్షేప
ఆ బిడ్డ బయటపడిన వెంటనే, అతని మహత్తర తేజస్సుతో దేవతల తేజస్సును ఆకర్షించుకున్నాడు.
బృహస్పతిమిందుం చ తస్య కుమారస్యాతిచారుతయా సాభిలాషౌ దృష్ట్వా దేవస్సముత్పన్నసందేహాస్తారాం పప్రచ్ఛుః
బృహస్పతి, సోముడు ఇద్దరూ ఆ బాలుడి అపూర్వ సౌందర్యాన్ని చూసి ఆశపడి, దేవతలు సందేహంతో తారను అడిగారు.
సత్యం కథయాస్మాకమితి సుభగే సోమస్యాథ వా బృహస్పతేరయం పుత్ర ఇతి
సుభగే! నిజం చెప్పు, ఈ బిడ్డ సోమునిదా, లేక బృహస్పతిదా?
ఏవం తైరుక్తా సా తారా హ్రియా కించిన్నోవాచ
అలా అడిగినప్పుడు, తార సిగ్గుతో ఏమి చెప్పలేదు.
బహుశోప్యభిహితా యదాఽసౌ దేవేభ్యో నాచచక్షే తతస్స కుమారస్తాం శప్తుముద్యతః ప్రాహ
దేవతలు ఎన్నిసార్లు అడిగినా ఆమె చెప్పలేదు. అప్పుడు ఆ బాలుడు ఆమెను శపించబోతూ ఇలా అన్నాడు.
దుష్టేంవ కస్మాన్మమ తాతం నాఖ్యాసి
పాపమయురాలా! నువ్వు నాకు నాన్న ఎవరో ఎందుకు చెప్పడం లేదు?
అద్యైవ తే వ్యలీకలజ్జావత్యాస్తథా శాస్తిమహం కరోమి
ఈ రోజు నీ అన్యాయమైన సిగ్గు వల్ల నిన్ను తగిన విధంగా శిక్షిస్తాను.
యథా చ నైవమద్యాప్యతిమంథరవచనాభవిష్యసీతి
ఇంకా నువ్వు ఇంత ఆలస్యం చేసి మాటలు చెప్పేలా ఉండకూడదని చూస్తాను.
అథాహ భగవాన్ పితామహః తం కుమారం సన్నివార్య స్వయమపృచ్ఛత్తాం తారామ్
అప్పుడు భగవంతుడు పితామహుడు ఆ బాలుణ్ని ఆపి, తానే తారను అడిగాడు.
కథయ వత్సే కస్యాయమాత్మజః సోమస్య వా బృహస్పతేర్వా ఇత్యుక్తా లజ్జమానాహ సోమస్యేతి
చెల్లెలా, ఈ బిడ్డ ఎవరిది? సోమునిదా, లేక బృహస్పతిదా? అని అడిగినప్పుడు, తార సిగ్గుతో 'సోమునిదే' అని చెప్పింది.
తతః ప్రస్ఫురదుచ్ఛ్వాసితామలకపోలకాంతిర్భగవానుడుపతిః కుమారమాలింగ్య సాధు సాధు వత్స ప్రాజ్ఞోసీతిబుధ ఇతి తస్య చ నామ చక్రే
అప్పుడు చంద్రుడు ఆనందంతో, ఆ బాలుణ్ని ఆలింగనం చేసి, 'బాగా చేశావు బిడ్డా, నీవు జ్ఞానవంతుడవు' అని ప్రశంసించి, అతనికి 'బుధుడు' అనే పేరు పెట్టాడు.
తదాఖ్యాతమేవైతత్ స చ యథేలాయామాత్మజం పురూరవసముత్పాదయామాస
అప్పటికి చెప్పినట్టే, ఇలాలో పురూరవుని కుమారునిగా పుట్టించాడు.
పురూరవాస్త్వతిదానశీలోఽతియజ్వాతితేజస్వీ యం సత్యవాదినమతిరూపస్వినం మనస్వినం మిత్రావరుణశాపాన్మానుషే లోకే మయా వస్తవ్యమితి కృతమతిరుర్వశీ దదర్శ
పురూరవుడు చాలా దాత, గొప్ప యజ్ఞకర్త, అపూర్వమైన తేజస్సుతో, నిజాయితీగలవాడు, తెలివి, అందం, మంచి మనసు కలవాడు. మిత్రావరుణుల శాపం వల్ల ఉర్వశి 'నేను మానవ లోకంలో ఉండాలి' అని నిర్ణయించుకుని, అతన్ని చూసింది.
దృష్టమాత్రే చ తస్మిన్నపహాయ మానమశ్షోమపాస్య స్వర్గసుఖాభిలాషం తన్మనస్కా భూత్వా తమేవోపతస్థే
అతన్ని చూసిన వెంటనే, ఉర్వశి తన గర్వాన్ని, స్వర్గ సుఖాల కోరికను వదిలేసి, తన మనసంతా అతనిపైనే పెట్టి, అతని దగ్గరకు వెళ్లింది.
సోఽపి చ తామతిశయితసకలలోకస్త్రీకాంతిసౌకుమార్యలావణ్యగ-తివిలాసహాసాదిగుణామవలోక్య తదాయత్తచిత్తవృత్తిర్బభూవ
అతడూ, ఉర్వశిని చూసి — ఆమె అందం, సౌకుమార్యం, ఆకర్షణ, ఆటలు, నవ్వు వంటి లక్షణాల్లో ప్రపంచంలోని అన్ని స్త్రీలను మించిందని భావించి — తన మనసంతా ఆమెలోనే పెట్టేశాడు.
ఉభయమపి తన్మనస్కమనన్యదృష్టి పరిత్యక్తసమస్తాన్యప్రయోజనమభూత్
ఇద్దరూ ఒకరినొకరు మాత్రమే చూస్తూ, ఇతర ప్రయోజనాలన్నీ మర్చిపోయి, పరస్పర ప్రేమలో మునిగిపోయారు.
రాజా తు ప్రాగల్భ్యాత్తామాహ
రాజు ధైర్యంగా ఆమెతో మాట్లాడాడు.
సుభ్రు త్వామహమభికామోఽస్మి ప్రసీదాఽనురాగముద్వహేత్యుక్తా లజ్జావఖండితముర్వశీ తం ప్రాహ
'సుందరి! నేను నిన్ను కోరుతున్నాను. దయచేసి, నన్ను అంగీకరించు. నాకీ ప్రేమ ఉంది,' అని చెప్పగా, ఉర్వశి సిగ్గు తీరిపోయి అతనికి సమాధానం చెప్పింది.
భవత్వేవం యది మే సమయపరిపాలనం భవాన్ కరోతీత్యాఖ్యాతే పునరపి తామాహ
'అలా జరుగుతుంది, కానీ నా నిబంధనలను నువ్వు పాటిస్తే,' అని చెప్పింది. అప్పుడు రాజు మళ్లీ ఆమెతో మాట్లాడాడు.
ఆఖ్యాహి మే సమయమితి
'నీ నిబంధనలేమిటో చెప్పు,' అన్నాడు.
అథ పృష్టా పునరప్యబ్రవీత్
అప్పుడు అడిగినపుడు, ఆమె మళ్లీ మాట్లాడింది.