అశేషపర్వస్వేతేషు తస్మాత్ సంయమిభిర్బుధైః । భావ్యం సచ్ఛాస్త్రదేవేజ్యాధ్యానజప్యపరైర్నరైః
అందువల్ల, ఈ పవిత్ర దినాల్లో, జ్ఞానులు, నియమంగా ఉండేవారు, సత్యమైన శాస్త్రాలు చదవడం, దేవతలను పూజించడం, ధ్యానం చేయడం, జపం చేయడం వంటి పనుల్లో నిమగ్నమై ఉండాలి.
నాన్యయోనావయోనౌ వా నోపయుక్తౌషధస్తథా । ద్విజదేవగురూణాం చ వ్యవాయీ నాశ్రమే భవేత్
ఇతర జాతికి చెందిన మహిళను, అనుచిత స్థలంలో, మందు తీసుకున్న తర్వాత, ద్విజులు, దేవతలు, గురువుల భార్యలను, వ్రతాశ్రమంలో ఎప్పుడూ దగ్గరగా వెళ్లకూడదు.
చైత్యచత్వరతీరేషు నైవ గోష్ఠే చతుష్పథే । నైవ శ్మశానోపవనే సలిలేషు మహీపతే
చైత్యాల దగ్గర, వీధి మధ్యలో, గోశాలలో, శ్మశానంలో, వనంలో, నీటిలో సంయోగం జరగకూడదు, రాజా!
ప్రోక్తపర్వస్వశేషేషు నైవ భూపాల సన్ధ్యయోః । గచ్ఛేద్వ్యవాయం మనసా న మూత్రోచ్చారపీడితః
ఇతర పవిత్ర దినాల్లో, సంధ్యా సమయాల్లో, మూత్రం లేదా విసర్జన అవసరం ఉన్నప్పుడు, మనసులో కూడా సంయోగాన్ని ఆలోచించకూడదు, రాజా!
పర్వస్వభిగమోఽధన్యో దివా పాపప్రదో నృప । భువి రోగావహో నౄణామప్రశస్తో జలాశయే
పవిత్ర దినాల్లో సంయోగం దురదృష్టాన్ని తెస్తుంది; పగటి వేళ పాపాన్ని ఇస్తుంది, భూమిపై చేస్తే వ్యాధులు వస్తాయి, నీటిలో చేస్తే అపకీర్తి కలుగుతుంది.
పరదారాన్న గచ్ఛేత మనసాపి కథఞ్చన । కిము వాచాస్థిబన్ధోఽపి నాస్తి తేషు వ్యవాయినామ్
ఇతరుల భార్యల వైపు మనసులో కూడా ఎప్పుడూ వెళ్లకూడదు. మాటతో కానీ, చేతితో కానీ చేయడాన్ని చెప్పనక్కర్లేదు. అలా చేసేవారికి ధర్మబంధం ఉండదు.
మృతో నరకమభ్యేతి హీయతేఽత్రాపి చాయుషః । పరదారరతిః పుంసామిహ చాముత్ర భీతిదా
ఇతరుల భార్యతో సంయోగం చేసినవాడు మరణించిన తర్వాత నరకానికి పోతాడు. ఈ లోకంలో కూడా ఆయుష్షు తగ్గిపోతుంది. ఇక్కడా, పరలోకంలో కూడా భయం కలుగుతుంది.
ఇతి మత్వా స్వదారేషు ఋతుమత్సు బుధో వ్రజేత్ । యథోక్తదోషహీనేషు సకామేష్వనృతావపి
ఇలా తెలుసుకున్న జ్ఞాని, తన భార్యను, యోగ్యమైన కాలంలో, పైగా చెప్పిన లోపాలు లేని సమయంలో, కోరికతో, అవసరమైతే ఋతుకాలం కానప్పుడు కూడా దగ్గరగా వెళ్లవచ్చు.
(గృహస్థాచారకథనమ్) ఔర్వ ఉవాచ దేవగోబ్రాహమణాన్ సిద్ధాన్ వృద్ధాచార్యాంస్తథార్చయేత్ । ద్వికాలఞ్చ నమేత్ సన్ధ్యామగ్నీనుపచరేత్ తథా
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతలు, ఆవులు, బ్రాహ్మణులు, సిద్ధులు, వృద్ధులు, గురువులను గౌరవించాలి. ప్రతి రోజు రెండు సార్లు సంధ్యావందనం చేయాలి. అగ్నిని కూడా సేవించాలి.
సదానుపహతే వస్త్రే ప్రశస్తాశ్చ మహౌషధీః । గారుడాని చ రత్నాని బిభృయాత్ ప్రయతో నరః
ఎప్పుడూ శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి, ఉత్తమమైన ఔషధాలు వాడాలి, భక్తితో గరుడ వర్గానికి చెందిన రత్నాలను ధరించాలి.
ప్రస్నిగ్ధామలకేశశ్చ సుగన్ధిశ్చారువేషధృక్ । సితాః సుమనసో హృద్యా బిభృయాచ్చ నరః సదా
తలపాగా మృదువుగా, శుభ్రంగా ఉండాలి, శరీరం సువాసనతో ఉండాలి, అందమైన వస్త్రాలు ధరించాలి, ఎప్పుడూ తెల్లని, మధురమైన, ఆకర్షణీయమైన పువ్వులు ధరించాలి.
కిఞ్చిత్ పరస్వం న హరేన్నాల్పమప్యప్రియం వదేత్ । ప్రియఞ్చ నానృతం బ్రూయాన్నాన్యదోషానుదీరయేత్
ఇతరుల ఆస్తిని కొంచెం కూడా అపహరించకూడదు, చిన్నదైనా అప్రీతికరంగా మాట్లాడకూడదు, ప్రీతికోసం అబద్ధం చెప్పకూడదు, ఇతరుల లోపాలను ఎత్తిచూపకూడదు.
నాన్యశ్రియం తథా వైరం రోచయేత్ పురుషర్షభ । న దుష్టం యానమారోహేత్ కూలచ్ఛాయా న సంశ్రయేత్
ఇతరుల ధనం లేదా శత్రుత్వాన్ని ఆశించకూడదు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా! చెడు వాహనంపై ఎక్కకూడదు, నది ఒడ్డున నీడలో ఆశ్రయం తీసుకోకూడదు.
విద్విష్టపతితోన్మత్తబహువైరాదికీటకైః । బన్ధకీ బన్ధకీభర్తుః క్షుద్రానృతకథైస్సహ
ద్వేషించబడినవారు, పతితులు, పిచ్చివారు, శత్రుత్వం కలిగినవారు, పురుగులు ఉన్నవారు, వేశ్యలు, వారి సహచరులు, అబద్ధాలు చెప్పేవారు వీరితో కూడినవారిని దూరంగా ఉంచాలి.
తథాతివ్యయశీలైశ్చ పరివాదరతైశ్శఠైః । బుధో మైత్రీం న కుర్వీత నైకః పన్థానమాశ్రయేత్
తీవ్రంగా వృథాగా ఖర్చు చేసే వారు, పరనిందలో ఆనందించే వారు, మోసపూరితులు — వీరితో మిత్రత్వం చేయకూడదు. అలాగే ఒంటరిగా ప్రయాణించకూడదు.
నావగాహేజ్జలౌఘస్య వేగమగ్రే నరేశ్వర । ప్రదీప్తం వేశ్మ న విశేన్నారోహేచ్ఛిఖరం తరోః
ఓ రాజా! ప్రవాహంగా పారుతున్న నదిలోకి దిగకూడదు, మండుతున్న ఇంట్లోకి వెళ్లకూడదు, చెట్టు మీద ఎక్కి అగ్రభాగానికి చేరకూడదు.
న కుర్యాద్దన్తసఙ్ఘర్షం కుష్ణీయాచ్చ న నాసికామ్ । నాసంవృతముఖో జృమ్భేచ్ఛ్వాసకాసౌ విసర్జయేత్
పళ్ళను ఒకదానికొకటి రుద్దకూడదు, ముక్కును తవ్వకూడదు. ఆవలిక వేస్తూ నోరు తెరిచి ఉంచకూడదు; ఊపిరి, దగ్గు ఇతరులవైపు కాకుండా విడిచిపెట్టాలి.
నోచ్చైర్హసేత్ సశబ్దం చ న ముఞ్చేత్ పవనం బుధః । నఖాన్న ఖాదయేచ్ఛిన్ద్యాన్న తృణం న మహీం లిఖేత్
బుద్ధిమంతుడు పెద్దగా నవ్వకూడదు, శబ్దం చేయకూడదు, గాలి శబ్దంతో విడిచిపెట్టకూడదు. గోళ్ళతో తినకూడదు, గడ్డి కోయకూడదు, నేలను గీసుకోవద్దు.
న శ్మశ్రు భక్షయేల్లోష్టం న మృద్నీయాద్విచక్షణః । జ్యోతీంష్యమేధ్యశస్తాని నాభివీక్షేత చ ప్రభో
వివేకి తన గడ్డం లేదా మట్టిని తినకూడదు, ముద్ద చేయకూడదు. అగ్ని, అపవిత్రమైనవి, నిషిద్ధమైన పనులను చూడకూడదు.
నగ్నాం పరస్త్రియం చైవ సూర్యం చాస్తమయోదయే । న హుఙ్కుర్యాచ్ఛవం గన్ధం శవగన్ధో హి సోమజః
తన భార్య కాని నగ్నస్త్రీని చూడకూడదు, సూర్యోదయం లేదా సూర్యాస్తమయంలో సూర్యుణ్ని చూడకూడదు. శవాన్ని వాసన పూడకూడదు, ఎందుకంటే శవ వాసన సోమ సంబంధమైనది.
చతుష్పథం చైత్యతరుం శ్మశానోపవనాని చ । దుష్టస్త్రీసన్నికర్షం చ వర్జయేన్నిశి సర్వదా
చౌరస్తాలు, పవిత్ర వృక్షాలు, శ్మశానాలు, తోటలు, చెడ్డ స్త్రీల సమీపాన్ని రాత్రి సమయాల్లో ఎప్పుడూ దూరంగా ఉంచాలి.
పూజ్యదేవద్విజజ్యోతిశ్ఛాయాం నాతిక్రమేద్బుధః । నైకశ్శూన్యాటవీం గచ్ఛేత్ తథా శూన్యగృహే వసేత్
పూజ్యమైన దేవుడు, బ్రాహ్మణుడు, దీపం వీరి నీడను దాటి పోకూడదు. అలాగే ఒంటరిగా ఖాళీ అడవిలోకి పోకూడదు, ఖాళీ ఇంట్లో నివసించకూడదు.
కేశాస్థికణ్టకామేధ్యబలిభస్మతుషాంస్తథా । స్నానార్ద్రధరణీం చైవ దూరతః పరివర్జయేత్
జుట్టు, ఎముకలు, ముల్లు, అపవిత్రమైనవి, బలి అవశేషాలు, బూడిద, తుప్పలు, స్నానం చేసిన తరువాత తడి నేలను దూరంగా నివారించాలి.
నానార్యానాశ్రయేత్ కాంశ్చిన్న జిహ్మం రోచయేద్బుధః । ఉపసర్పేన్న వై వ్యాలం చిరం తిష్ఠేన్న వోత్థితః
బుద్ధిమంతుడు అనార్యులతో కలవకూడదు, వంకర మార్గాన్ని ఆశించకూడదు. పాము దగ్గరకు పోకూడదు, ఎక్కువసేపు నిల్చోకూడదు, కూర్చోకూడదు.
అతీవ జాగరస్వప్నే తద్వత్స్నానాసనే బుధః । న సేవేత తథా శయ్యాం వ్యాయామం చ నరేశ్వర
అతి ఎక్కువగా మేలుకోవడం, ఎక్కువగా నిద్రపోవడం, స్నానం, కూర్చోవడం, పడుకోవడం, వ్యాయామం — వీటిలో ఏదీ అధికంగా చేయకూడదు, ఓ రాజా!
దంష్ట్రిణః శృఙ్గిణశ్చైవ ప్రాజ్ఞో దూరేణ వర్జయేత్ । అవశ్యాయం చ రాజేన్ద్ర పురోవాతాతపౌ తథా
పళ్లున్నవి, కొమ్ములున్న జంతువులు, పొగ, ఎదురుగాలి, ఎండ — వీన్నింటినీ బుద్ధిమంతుడు దూరంగా నివారించాలి, ఓ రాజేంద్ర!
న స్నాయాన్న స్వపేన్నగ్నో న చైవోపస్పృశేద్బుధః । ముక్తకేశశ్చ నాచామేద్దేవాద్యర్చాం చ వర్జయేత్
నగ్నంగా స్నానం చేయకూడదు, నిద్రపోవకూడదు, శుద్ధి చేయకూడదు. జుట్టు విడదీసి తినకూడదు, అలాగే దేవతలను ఆ స్థితిలో పూజించకూడదు.
హోమదేవార్చనాద్యాసు క్రియాస్వాచమనే తథా । నైకవస్త్రః ప్రవర్తేత ద్విజవాచనికే జపే
హోమం, దేవతార్చన, ఆచమనం వంటి పనులు, బ్రాహ్మణ వేదపఠనం, జపం — వీటిని ఒక్క వస్త్రంతో చేయకూడదు.
నాసమఞ్జసశీలైస్తు సహాసీత కథఞ్చన । సద్వృత్తసన్నికర్షో హి క్షణార్ద్ధమపి శస్యతే
చెడు స్వభావమున్న వారితో ఎప్పుడూ కలవకూడదు. మంచివారి సన్నిధి క్షణమైనా ఎంతో మేలుగా పరిగణించబడుతుంది.
విరోధం నోత్తమైర్గచ్ఛేన్నాధమైశ్చ సదా బుధః । వివాహశ్చ వివాదశ్చ తుల్యశీలైర్నృపేష్యతే
బుద్ధిమంతుడు ఎప్పుడూ ఉన్నతులా, తక్కువవారితో విరోధం చేయకూడదు. వివాహం, వాదం సమాన స్వభావమున్న వారితోనే జరగాలి, ఓ రాజా.