ఏకదా తు దుహితృస్నేహాకృష్టహృదయస్స మహీపతిరతిదుఃఖితాస్తా ఉత సుఖితా వా ఇతి విచింత్య తస్య మహర్షేరాశ్రమసమీపముపేత్య స్ఫురదంశుమాలాలలామాం స్ఫటికమయప్రాసాదమాలామతిరమ్యోపవనజలాశయాం దదర్శ
ఒకసారి, తన కుమార్తెలపై ప్రేమతో మనసు లగ్నమైన రాజు, వారు సంతోషంగా ఉన్నారా, బాధగా ఉన్నారా అని ఆలోచిస్తూ, ఆ మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. అక్కడ మెరిసే పుష్పమాలలతో అలంకరించిన స్ఫటిక భవంతుల వరుస, అందమైన తోటలు, పూలకుండలు చూసాడు.
ప్రవిశ్య చైకం ప్రాసాదమాత్మజాం పరిష్వజ్య కృతాసనపరిగ్రహః ప్రవృద్ధస్నేహనయనాంబుగర్భనయనోబ్రవీత్
ఒక భవంతిలోకి వెళ్లి, తన కుమార్తెను ఆలింగనం చేసి, కూర్చొని, ప్రేమతో కన్నీళ్లు కన్నుల్లో నిండగా ఇలా అడిగాడు.
అప్యత్ర వత్సే భవత్యాస్సుఖముత కించిదసుఖమపి తే మహర్షిస్స్నేహవానుత న స్మర్యతేస్మద్గృహవాస ఇత్యుక్తా తం తనయా పితరమాహ
బంగారం, ఇక్కడ నీకు సుఖంగా ఉందా, లేక ఏదైనా అసౌకర్యమా? ఆ మహర్షి ప్రేమగా ఉంటున్నాడా, లేక మన ఇంట్లో గడిపిన రోజులు గుర్తొస్తున్నాయా? అని అడిగినప్పుడు, ఆ కుమార్తె తండ్రిని ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
తాతాతిరమణీయః ప్రాసాదోత్రాతిమనోజ్ఞముపవనమేతే కలవాక్యవిహంగమాభిరుతాః ప్రోత్ఫుల్లపద్మాకరజలాశయాః మనోనుకూలభక్ష్యభోజ్యానులేపనవస్త్రభూషణాదిభోగో మృదూని శయనాసనాని సర్వసంపత్సమేతం మే గార్హస్థ్యమ్
నాన్న, ఈ భవంతి చాలా అందంగా ఉంది, తోటలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి, పక్షులు మధురంగా కూస్తున్నాయి, పూలకుండలు పుష్పాలతో నిండిపోయాయి, తినుబండారాలు, వంటకాలు, అంగరాగాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు అన్నీ మనసుకు హాయిగా ఉన్నాయి, మంచాలు, కుర్చీలు మృదువుగా ఉన్నాయి. నా గృహజీవితం అన్నీ విధాలా సంపూర్ణంగా ఉంది.
తథాపి కేన వా జన్మభూమిర్న స్మర్యతే
అయినా, ఎవరికైనా పుట్టిన ఊరు గుర్తు రాకుండా ఉంటుందా?
త్వత్ప్రసాదాదిదమశ్షోమతిశోభనమ్
ఇక్కడ ఉన్న ఈ మహిమ అంతా నీ దయ వల్లే కలిగింది.
కిం త్వేకం మమైతద్దుఃఖకారణం యదస్మద్గృహాన్మహర్షిరయమ్మద్భర్త్తా న విష్క్రామతి మమైవ కేవలమతిప్రీత్యా సమీపపరివర్త్తినీనామన్యాసామస్మద్భగినీనామ్
ఒకటే నాకు బాధ కలిగించే విషయం ఉంది. నా భర్త అయిన మహర్షి, నాకు మాత్రమే ప్రత్యేకమైన ప్రేమతో ఇక్కడే ఉంటూ, నా సోదరీమణులైన ఇతర భార్యల దగ్గరకి మాత్రం వెళ్లడం లేదు.
ఏవం చ మమ సోదర్యోతిదుఃఖితా ఇత్యేవమతిదుఃఖకారణమిత్యుక్తస్తయా ద్వితీయం ప్రాసాదముపేత్య స్వతనయాం పరిష్వజ్యోపవిష్టస్తథైవ పృష్టవాన్
ఆమె ఇలా, 'నా సోదరి చాలా బాధపడుతోంది' అని చెప్పి తన పెద్ద బాధకారణాన్ని వివరించగా, ఆయన రెండవ ప్రాసాదానికి వెళ్లి తన కుమార్తెను ఆలింగనం చేసి, అక్కడ కూర్చొని అదే విధంగా ప్రశ్నించాడు.
తయాపి చ సర్వమేతత్తత్ప్రాసాదాద్యుపభోగసుఖం భృశమాఖ్యాతం మమైవ కేవలమతిప్రీత్యా పార్శ్వపరివర్త్తినీనామన్యాసామస్మద్భగినీనామిత్యేవమాదిశ్రుత్వా సమస్తప్రాసాదేషు రాజా ప్రవివేశ తనయాం తనయాం తథైవావృచ్ఛత్
ఆమె కూడా ఆ ప్రాసాదంలో పొందుతున్న సుఖాలు అన్నీ వివరంగా చెప్పింది. 'నాకు మాత్రమే ప్రత్యేకమైన ప్రేమతో ఆయన నా దగ్గరే ఉంటున్నారు, ఇతర భార్యలైన నా సోదరీమణుల దగ్గరకి మాత్రం వెళ్లడం లేదు' అని చెప్పింది. ఇలా ప్రతి ప్రాసాదంలోకి వెళ్లి రాజు ప్రతి కుమార్తెను అదే విధంగా అడిగాడు.
సర్వాభిశ్చ తాభిస్తథైవాభిహితః పరితోషవిస్మయనిర్భరవివశహృదయో భగవంతం సౌభరిమేకాంతావస్థితముపేత్య కృతపూజోబ్రవీత్
అన్ని కుమార్తెలు కూడా అదే విధంగా చెప్పడంతో, రాజు ఆనందం, ఆశ్చర్యంతో మనసు ఉప్పొంగిపోయి, ఒంటరిగా ఉన్న భగవంతుడైన శౌభరిని దర్శించి, పూజ చేసి ఇలా అన్నాడు.
దృష్టస్తే భగవన్ సుమహానేష సిద్ధిప్రభావో నైవంవిధమన్యస్య కస్యచిదస్మాభిర్విభూతిభిర్విలసితముపలక్షితం యదేతద్భగవతస్తపసః ఫలమిత్యభిపూజ్య తమృషిం తత్రైవ తేన ఋషివర్యేణ సహ కించిత్కాలమభిమతోపభోగాన్ బుభుజే స్వపురం చ జగామ
భగవంతుడా! మీ గొప్ప శక్తిని నేను చూశాను. ఇలాంటి వైభవాన్ని మరెవరినీ నేను చూడలేదు. ఇది మీ తపస్సు ఫలం అని నాకు తెలుసు. ఆ ఋషిని గౌరవించి, కొంతకాలం ఆయనతో కలిసి ఇష్టమైన సుఖాలు అనుభవించి, తన నగరానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
కాలేన గచ్ఛతా తస్య తాసు రాజతనయాసు పుత్రశతం సార్ధమభవత్
కాలక్రమంలో, ఆ రాజకుమార్తెలతో ఆయనకు వంద మంది కుమారులు పుట్టారు.
అనుదినానురూఢస్నేహప్రసరశ్చ స తత్రాతీవమమతాకృష్టహృదయోఽభవత్
ప్రతి రోజూ ఆయన ప్రేమ మరింత పెరిగింది. ప్రేమతో ఆయన హృదయం బలంగా ఆకర్షించబడింది.
అప్యేతేఽస్మత్పుత్రాః కలభాషిణః పద్భ్యాం గచ్ఛేయుః అప్యేతే యౌవనినో భవేయుః అపి కృతదారానేతాన్ పశ్యేయమప్యేషాం పుత్రా భవేయుః అప్యేతత్పుత్రాన్పుత్రసమన్వితాన్పశ్యామీత్యాదిమనోరథాననుదినం కాలసంపత్తిప్రవృద్ధానుపేక్ష్యైతచ్చింతయామాస
ఇప్పుడు చిన్నపిల్లల్లా మాట్లాడే నా కుమారులు ఎప్పుడైనా తమ కాళ్లమీద నడుస్తారా? వారు యవ్వనానికి చేరతారా? నేను వారి పెళ్లిళ్లు చూడగలనా? వారికి పిల్లలు పుట్టతారా? నా కుమారులు తమ పిల్లలతో ఉండటం నేను చూడగలనా? ఇలా రోజురోజుకూ కాలంతో పెరిగే కోరికలు అన్నింటినీ పక్కనపెట్టి ఆయన ఆలోచించసాగాడు.
అహో మే మోహస్యాతివిస్తారః
అయ్యో! నా మాయ ఎంత విస్తృతంగా ఉంది!
మనోరథానాం న సమాప్తిరస్తి వర్షాయుతేనాప్యథ వాపి లక్షైః । పూర్ణేషుపూర్ణేషు మనోరథానాముత్పత్తయస్సంతి పునర్నవానామ్
మన కోరికలకు అంతం లేదు. పది వేల సంవత్సరాలు గడిచినా, లక్ష సంవత్సరాలు గడిచినా తీరవు. కొన్ని కోరికలు నెరవేరినా, మళ్లీ కొత్త కోరికలు పుడుతూనే ఉంటాయి.
పద్భ్యాం గతా యౌవనినశ్చ జాతా దారైశ్చ సంయోగమితాః ప్రసూతాః । దృష్టాః సుతాస్తత్తనయప్రసూతిం ద్రష్టుం పునర్వాంచ్ఛతి మేంఽతరాత్మా
నా కుమారులు తమ కాళ్లమీద నడిచినా, యవ్వనానికి చేరినా, పెళ్లి చేసుకుని పిల్లలు కలిగినా, వారిని చూసిన తర్వాత కూడా, వారి పిల్లల జన్మ చూడాలని నా మనసు మళ్లీ కోరుకుంటుంది.
ద్రక్ష్యామి తేషామితి చేత్ప్రసూతిం మనోరథో మే భవితా తతోన్యః । పూర్ణేపి తత్రాప్యపరస్య జన్మ నివార్యతే కేన మనోరథస్య
'వారి పిల్లల జన్మను చూస్తాను' అని అనుకున్నా, మరో కోరిక పుడుతుంది. అది నెరవేరినా, ఇంకో కోరిక వస్తుంది. ఈ కోరికల పుట్టడిని ఎవరు ఆపగలరు?
ఆమృత్యుతో నైవ మనోరథానామంతోస్తి విజ్ఞాతమిదం మయాద్య । మనోరథాసక్తిపరస్య చిత్తం న జాయతే వై పరమార్థసంగి
ఇప్పుడు నాకు తెలిసింది — మరణం వచ్చినా కోరికలకు అంతం ఉండదు. కోరికలకు బంధించబడిన మనసుకు నిజమైన పరమార్థం లభించదు.
స మే సమాధిర్జలవాసమిత్రమత్స్యస్య సంగాత్సహసైవ నష్టః । పరిగ్రహస్సంగకృతో మయాయం పరిగ్రహోత్థా చ మమాతిలిప్సా
నీటిలో ఉండే చేపలతో స్నేహం వల్ల వచ్చిన నా ధ్యానం ఒక్కసారిగా పోయింది. ఈ బంధాన్ని నేనే ఏర్పరచుకున్నాను. ఈ బంధం వల్లే నాకు అధికమైన ఆశలు పుట్టాయి.
దుఃఖం యదైవైకశరీరజన్మ శతార్ద్ధసంఖ్యాకమిదం ప్రసూతమ్ । పరిగ్రహేణ క్షితిపాత్మజానాం సుతైరనేకైర్బహులీకృతం తత
ఒక శరీరంతో మొదలైన ఈ బాధ, ఇప్పుడు వంద మంది కుమారులు పుట్టటంతో, రాజకుమార్తెలతో బంధం వల్ల ఇంకా పెరిగిపోయింది.
సుతాత్మజైస్తత్తనయైశ్చ భూయో భూయశ్చ తేషాం పరిగ్రహేణ । విస్తారమేష్యత్యతిదుఃఖహేతుః పరిగ్రహో వై మమతాభిధానః
కుమారులు, మనవళ్లు, వారి పిల్లలు — వీరందరితో కలిగే బంధంతో, ఈ మమకారం అనే బంధం మరింత విస్తరించి, పెద్ద బాధకు కారణమవుతుంది.
చీర్ణం తపో యత్తు జలాశ్రయేణ తస్యార్ద్ధిరేషా తపసోంతరాయః । మత్స్యస్య సంగాదభవచ్చ యో మే సుతాదిరాగో ముషితోస్మి తేన
నీటిలో చేసిన నా తపస్సు పూర్తిగా ఫలించలేదు. ఈ బంధమే నా తపస్సుకు అడ్డుగా మారింది. చేపలతో స్నేహం వల్ల నాకు కుమారులపై మమకారం పుట్టింది. దాంతో నేను మోసపోయాను.
నిస్సంగతా ముక్తిపదం యతీనాం సంగాదశేషాః ప్రభవంతి దోషాః । ఆరూఢయోగో వినిపాత్యతేధస్సంగేన యోగీ కిముతాల్పబుద్ధిః
సంయమనం వదిలిపెట్టడం వల్లే ముక్తి లభిస్తుంది. బంధం వల్ల అన్నీ దోషాలు పుడతాయి. యోగంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు కూడా బంధంతో పడిపోతాడు. అలాంటప్పుడు తక్కువ జ్ఞానం ఉన్నవాడి సంగతి ఏమిటి?
అహం చరిష్యామి తదాత్మనోర్థే పరిగ్రహగ్రాహగృహీతబుద్ధిః । యదా హి భూయః పరిహీనదోషో జనస్య దుఃఖైర్భవితా న దుఃఖీ
నేను ఆ పరమాత్మ కోసం, స్వార్థపరత్వం లేకుండా, ఏదీ నా సొంతమని భావించకుండా, కార్యం చేస్తాను. ఎందుకంటే, మనిషి లోపాలు పోయినప్పుడు, బాధలు వచ్చినా అతడు బాధపడడు.
సర్వస్య ధాతారమచింత్యరూపమణోరణీయాంసమతిప్రమాణమ్ । సితాసితం చేశ్వరమీశ్వరాణామారాధయిష్యే తపసైవ విష్ణుమ్
ప్రపంచానికి సృష్టికర్త అయిన, ఊహించలేని రూపమున్న, అతి సూక్ష్మమైన, కొలవలేని, తెలుపు-నలుపు రంగులతో ఉన్న, ప్రభువులకే ప్రభువైన విష్ణువును నేను తపస్సుతో ఆరాధిస్తాను.
తస్మిన్నశేషౌజసి సర్వరూపిణ్యవ్యక్తవిస్పష్టతనావనంతే । మమాచలం చిత్తమపేతదోషం సదాస్తు విష్ణావభవాయ భూయః
అఖండ ప్రకాశముతో, అన్ని రూపాలుగలిగి, వ్యక్తమూ అవ్యక్తమూ అయిన అనంతమైన విష్ణువులో నా మనస్సు ఎప్పుడూ స్థిరంగా, లోపాలు లేకుండా ఉండి, మళ్లీ ముక్తిని పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.
సమస్తభూతాదమలాదనంతాత్సర్వేశ్వరాదన్యదనాదిమధ్యాత్ । యస్మాన్న కించిత్తమహం గురూణాం పరం గురుం సంశ్రయమేమి విష్ణుమ్
ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులకు కారణమైన, నిర్మలమైన, అనంతమైన, అందరికీ అధిపతియైన, ఆది మధ్య లేని విష్ణువే తప్ప మరొకటి లేని పరమ గురువైన ఆయనను నేను ఆశ్రయిస్తున్నాను.
శ్రీపరాశర ఉవాచ। ఇత్యాత్మానమాత్మనైవాభిధాయాసౌ సౌభరిరపహాయ పుత్రగృహాసనపరిగ్రహాదికమశేషమర్థజాతం సకలభార్యాసమన్వితో వనం ప్రవివేశ
శ్రీ పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ విధంగా తనతో తానే మాట్లాడుకున్న సౌభరి, తన కుమారులు, ఇల్లు, ఆసనం, ఇతర సంపదలన్నీ, భార్యలతో సహా అన్నిటినీ వదిలిపెట్టి అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
తత్రాప్యనుదినం వైఖానసనిష్పాద్యమశేషక్రియాకలాపం నిష్పాద్య క్షపితసకలపాపః పరిపక్వమనోవృత్తిరాత్మన్యగ్నీన్సమారోప్య భిక్షురభవత్
అక్కడ రోజూ వనప్రస్థాశ్రమ ధర్మాలను నిష్కళంకంగా ఆచరించి, తన పాపాలన్నీ పోగొట్టి, మనస్సు పరిపక్వమై, అగ్నిని తనలో స్థాపించి, భిక్షువు అయ్యాడు.