సచ్ఛాస్త్రాదివినోదేన సన్మార్గాదవిరోధినా । దినం నయేత్ తతస్సన్ధ్యాముపతిష్ఠేత్ సమాహితః
మంచి శాస్త్రాలు లేదా మంచి వినోదాలతో, సత్పథాన్ని విడిచిపోకుండా, రోజు గడపాలి. ఆ తర్వాత ఏకాగ్రతతో సాయంత్రపు సంధ్యను ఆచరించాలి.
దినాన్తసన్ధ్యాం సూర్యేణ పూర్వామృక్షైర్యుతాం బుధః । ఉపతిష్ఠేద్యథాన్యాయ్యం సమ్యగాచమ్య పార్థివ
రోజు ముగిసే సమయానికి, సూర్యుడు తూర్పు నక్షత్రాలతో ఉన్నప్పుడు, నోటిని బాగా కడిగి, యుక్తంగా సాయంత్రపు సంధ్యను ఆచరించాలి, ఓ రాజా.
సర్వకాలముపస్థానం సన్ధ్యయోః పార్థివేష్యతే । అన్యత్ర సూతకాశౌచవిభ్రమాతురభీతితః ॥౧౦౧। సూర్యేణాభ్యుదితో యశ్చ త్యక్తః సూర్యేణ వా స్వపన్ । అన్యత్రాతురభావాత్తు ప్రాయశ్చిత్తీ భవేన్నరః
ప్రతి సమయంలో కూడా రాజు రెండు సంధ్యలను ఆచరించాలి. జననమరణ శౌచం, అయోమయం, అనారోగ్యం, భయం వంటి సందర్భాలు తప్ప. ఆరోగ్యంగా ఉండి కూడా ఉదయం లేదా సాయంత్రపు సంధ్యను వదిలితే, ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి.
తస్మాదనుదితే సూర్యే సముత్థాయ మహీపతే । ఉపతిష్ఠేన్నరస్సన్ధ్యామస్వపంశ్చ దినాన్తజామ్
అందువల్ల, ఓ రాజా, సూర్యోదయానికి ముందే లేచి, ఉదయపు సంధ్యను ఆచరించాలి. సాయంత్రం నిద్రపోతే, లేచిన తర్వాత సాయంత్రపు సంధ్యను చేయాలి.
ఉపతిష్ఠన్తి వై సన్ధ్యాం యే న పూర్వాం న పశ్చిమామ్ । వ్రజన్తి తే దురాత్మానస్తమిస్రం నరకం నృప
ఉదయం లేదా సాయంత్రపు సంధ్యను చేయని వారు, ఓ రాజా, చెడ్డ మనసు కలవారు, వారు చీకటి నరకానికి వెళ్ళిపోతారు.
పునః పాకముపాదాయ సాయమప్యవనీపతే । వైశ్వదేవనిమిత్తం వై పత్న్యమన్త్రం బలిం హరేత్
మళ్ళీ సాయంత్రం పాకం సిద్ధం చేసి, ఓ భూమిపతి, వైశ్వదేవుల కోసం భార్య మంత్రంతో బలిని సమర్పించాలి.
తత్రాపి శ్వపచాదిభ్యస్తథైవాన్నవిసర్జనమ్
అక్కడ కూడా, శ్వపచులు మొదలైన వారికి కూడా అదే విధంగా అన్నం ఇవ్వాలి.
అతిథిం చాగతం తత్ర స్వశక్తయా పూజయేద్బుధః । పాదశౌచాసనప్రహ్వస్వాగతోక్త్యా చ పూజనమ్ । తతశ్చాన్నప్రదానేన శయనేన చ పార్థివ
ఆ సమయంలో అతిథి వచ్చినప్పుడు, తన శక్తికి తగినట్టు, పాదాలను కడగడం, ఆసనం ఇవ్వడం, ఆత్మీయంగా పలకరించడం, ఆ తర్వాత అన్నం, మంచం ఇవ్వడం ద్వారా అతిథిని సత్కరించాలి, ఓ రాజా.
దివాతిథౌ తు విముఖే గతే యత్పాతకం నృప । తదేవాష్టగుణం పుంసస్సూర్యోఢే విముఖే గతే
పగలు అతిథి నిర్లక్ష్యంగా వెళ్లిపోతే కలిగే పాపం, సూర్యాస్తమయం సమయంలో అతిథి నిర్లక్ష్యంగా వెళ్లిపోతే ఎనిమిది రెట్లు ఎక్కువ అవుతుంది, ఓ రాజా.
తస్మాత్ స్వశక్త్యా రాజేన్ద్ర సూర్యోఢమతిథిం నరః । పూజయేత్ పూజితే తస్మిన్ పూజితాస్సర్వదేవతాః
అందువల్ల, ఓ రాజాధిరాజా, సూర్యాస్తమయం సమయంలో అతిథిని తన శక్తికి తగినట్టు సత్కరించాలి. అతను సత్కరించబడితే, అన్ని దేవతలు సంతుష్టి చెందుతారు.
అన్నశాకామ్బుదానేన స్వశక్త్యా పూజయేత్ పుమాన్ । శయనప్రస్తరమహీప్రదానైరథవాపి తమ్
తన శక్తికి తగినట్టు, అన్నం, కూరగాయలు, నీరు లేదా మంచం, పరుపు, లేక భూమి ఇవ్వడం ద్వారా అతిథిని సత్కరించాలి.
కృతపాదాదిశౌచస్తు భుక్త్వా సాయం తతో గృహీ । గచ్ఛేచ్ఛయ్యామస్ఫుటితామపి దారుమయీం నృప
పాదాలు మొదలైనవి శుభ్రం చేసుకుని, సాయంత్రం భోజనం చేసిన తర్వాత, గృహస్థుడు సరిపడిన మంచం లేకపోయినా, చెక్క మంచం అయినా, దానిపై పడుకోవాలి, ఓ రాజా.
నావిశాలాం న వై భుగ్నాం నాసమాం మలినాం న చ । న చ జన్తుమయీం శయ్యామధితిష్ఠేదనాస్తృతామ్
చాలా పెద్దది, పగిలిపోయినది, ఒత్తుగా లేని, మురికిగా ఉన్న, ప్రాణులు ఉన్న, లేక పరుపు లేని మంచంపై పడుకోకూడదు.
ప్రాచ్యాం దిశి శిరశ్శస్తం యామ్యాయామథ వా నృప । సదైవ స్వపతః పుంసో విపరీతం తు రోగదమ్
తల తూర్పు లేదా దక్షిణ దిశగా ఉంచుకుని పడుకోవడం ఉత్తమం, ఓ రాజా. ఎప్పుడూ విరుద్ధంగా పడుకుంటే వ్యాధులు వస్తాయి.
ఋతావుపగమశ్శస్తస్స్వపత్న్యామవనీపతే । పున్నామర్క్షే శుభే కాలే జ్యేష్ఠాయుగ్మాసు రాత్రిషు
ఓ భూమిపతి, సరిగ్గా కాలంలో, మగ నక్షత్రంలో, జ్యేష్ఠా వంటి జంట నక్షత్రాలు ఉన్న రాత్రుల్లో భార్యను చేరడం శుభం.
నాద్యూనాం తు స్త్రియం గచ్ఛేన్నాతురాం న రజస్వలామ్ । నానిష్టాం న ప్రకుపితాం న త్రస్తాం న చ గర్భిణీమ్
చాలా చిన్నవయసు ఉన్న, అనారోగ్యంగా ఉన్న, రజస్వల, అనిష్టమైన, కోపంగా ఉన్న, భయపడుతున్న, గర్భవతి అయిన స్త్రీని చేరకూడదు.
నాదక్షిణాం నాన్యకామాం నాకామాం నాన్యయోషితమ్ । క్షుత్క్షామాం నాతిభుక్తాం వా స్వయం చైభిర్గుణైర్యుతః
తన భార్య కాని మహిళను, ఇంకొకరికి ఇష్టమైనవారిని, ఇష్టంలేని వారిని, ఆకలితో బలహీనమైనవారిని, ఎక్కువగా తిన్నవారిని, లేదా ఈ లోపాలు తానే కలిగి ఉన్నప్పుడు కూడా, దగ్గరగా వెళ్లకూడదు.
స్నాతస్స్రగ్గన్ధధృక్ ప్రీతో నాధ్మాతః క్షుధితోఽపి వా । సకామస్సానురాగశ్చ వ్యవాయం పురుషో వ్రజేత్
స్నానం చేసి, పుష్పమాలలు ధరించి, సుగంధాలు వేసుకుని, మనసు సంతోషంగా ఉండగా, పొట్ట నిండక, ఆకలిగా లేక, కోరికతో, ప్రేమతో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే పురుషుడు సంయోగానికి వెళ్ళాలి.
చతుర్దశ్యష్టమీ చైవ తథామా చాథ పూర్ణిమా । పర్వాణ్యేతాని రాజేన్ద్ర రవిసఙ్క్రాన్తిరేవ చ
పద్నాలుగవ తిథి, అష్టమి, అమావాస్య, పౌర్ణమి ఇవన్నీ పవిత్రమైన రోజులు, రాజా! అలాగే సూర్యుడు కొత్త రాశిలోకి ప్రవేశించే సమయమూ పవిత్రమే.
తైలస్త్రీమాంససమ్భోగీ సర్వేష్వేతేషు వై పుమాన్ । విణ్మూత్రభోజనం నామ ప్రయాతి నరకం మృతః
ఈ పవిత్రమైన రోజుల్లో నూనె, మాంసం, సంయోగం వీటిలో ఏదైనా చేసేవాడు మరణించిన తర్వాత విన్మూత్రభోజనం అనే నరకానికి పోతాడు.
అశేషపర్వస్వేతేషు తస్మాత్ సంయమిభిర్బుధైః । భావ్యం సచ్ఛాస్త్రదేవేజ్యాధ్యానజప్యపరైర్నరైః
అందువల్ల, ఈ పవిత్ర దినాల్లో, జ్ఞానులు, నియమంగా ఉండేవారు, సత్యమైన శాస్త్రాలు చదవడం, దేవతలను పూజించడం, ధ్యానం చేయడం, జపం చేయడం వంటి పనుల్లో నిమగ్నమై ఉండాలి.
నాన్యయోనావయోనౌ వా నోపయుక్తౌషధస్తథా । ద్విజదేవగురూణాం చ వ్యవాయీ నాశ్రమే భవేత్
ఇతర జాతికి చెందిన మహిళను, అనుచిత స్థలంలో, మందు తీసుకున్న తర్వాత, ద్విజులు, దేవతలు, గురువుల భార్యలను, వ్రతాశ్రమంలో ఎప్పుడూ దగ్గరగా వెళ్లకూడదు.
చైత్యచత్వరతీరేషు నైవ గోష్ఠే చతుష్పథే । నైవ శ్మశానోపవనే సలిలేషు మహీపతే
చైత్యాల దగ్గర, వీధి మధ్యలో, గోశాలలో, శ్మశానంలో, వనంలో, నీటిలో సంయోగం జరగకూడదు, రాజా!
ప్రోక్తపర్వస్వశేషేషు నైవ భూపాల సన్ధ్యయోః । గచ్ఛేద్వ్యవాయం మనసా న మూత్రోచ్చారపీడితః
ఇతర పవిత్ర దినాల్లో, సంధ్యా సమయాల్లో, మూత్రం లేదా విసర్జన అవసరం ఉన్నప్పుడు, మనసులో కూడా సంయోగాన్ని ఆలోచించకూడదు, రాజా!
పర్వస్వభిగమోఽధన్యో దివా పాపప్రదో నృప । భువి రోగావహో నౄణామప్రశస్తో జలాశయే
పవిత్ర దినాల్లో సంయోగం దురదృష్టాన్ని తెస్తుంది; పగటి వేళ పాపాన్ని ఇస్తుంది, భూమిపై చేస్తే వ్యాధులు వస్తాయి, నీటిలో చేస్తే అపకీర్తి కలుగుతుంది.
పరదారాన్న గచ్ఛేత మనసాపి కథఞ్చన । కిము వాచాస్థిబన్ధోఽపి నాస్తి తేషు వ్యవాయినామ్
ఇతరుల భార్యల వైపు మనసులో కూడా ఎప్పుడూ వెళ్లకూడదు. మాటతో కానీ, చేతితో కానీ చేయడాన్ని చెప్పనక్కర్లేదు. అలా చేసేవారికి ధర్మబంధం ఉండదు.
మృతో నరకమభ్యేతి హీయతేఽత్రాపి చాయుషః । పరదారరతిః పుంసామిహ చాముత్ర భీతిదా
ఇతరుల భార్యతో సంయోగం చేసినవాడు మరణించిన తర్వాత నరకానికి పోతాడు. ఈ లోకంలో కూడా ఆయుష్షు తగ్గిపోతుంది. ఇక్కడా, పరలోకంలో కూడా భయం కలుగుతుంది.
ఇతి మత్వా స్వదారేషు ఋతుమత్సు బుధో వ్రజేత్ । యథోక్తదోషహీనేషు సకామేష్వనృతావపి
ఇలా తెలుసుకున్న జ్ఞాని, తన భార్యను, యోగ్యమైన కాలంలో, పైగా చెప్పిన లోపాలు లేని సమయంలో, కోరికతో, అవసరమైతే ఋతుకాలం కానప్పుడు కూడా దగ్గరగా వెళ్లవచ్చు.
(గృహస్థాచారకథనమ్) ఔర్వ ఉవాచ దేవగోబ్రాహమణాన్ సిద్ధాన్ వృద్ధాచార్యాంస్తథార్చయేత్ । ద్వికాలఞ్చ నమేత్ సన్ధ్యామగ్నీనుపచరేత్ తథా
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతలు, ఆవులు, బ్రాహ్మణులు, సిద్ధులు, వృద్ధులు, గురువులను గౌరవించాలి. ప్రతి రోజు రెండు సార్లు సంధ్యావందనం చేయాలి. అగ్నిని కూడా సేవించాలి.
సదానుపహతే వస్త్రే ప్రశస్తాశ్చ మహౌషధీః । గారుడాని చ రత్నాని బిభృయాత్ ప్రయతో నరః
ఎప్పుడూ శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించాలి, ఉత్తమమైన ఔషధాలు వాడాలి, భక్తితో గరుడ వర్గానికి చెందిన రత్నాలను ధరించాలి.