బుభుజే చ తయా సార్ద్ధ సమ్భోగాన్నృపనన్దనః । పితర్య్యుపరతే రాజ్యం విదేహేషు చకార సః
ఆ రాజకుమారుడు తన భార్యతో కలిసి సుఖాలను అనుభవించాడు. తండ్రి మరణించిన తరువాత, విదేహుల రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
ఇయాజ యజ్ఞాన్ సుబహున్ దదౌ దానాని చార్థినామ్ । పుత్రానుత్పాదయామాస యుయుధే చ సహారిబిః
అతను అనేక యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు, కోరిన వారికి దానాలు ఇచ్చాడు. తనకు కుమారులను పొందాడు, శత్రువులతో యుద్ధాలు చేశాడు.
రాజ్యం భుక్త్వా యథాన్యాయం పాలయిత్వా వసున్ధరామ్ । తత్యాజ స ప్రియాన్ ప్రాణాన్ సంగ్రామే ధర్మతో నృపః
ఆ రాజు రాజ్యాన్ని న్యాయంగా అనుభవించి, భూమిని రక్షించి, యుద్ధంలో ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ప్రాణాలను విడిచాడు.
తతశ్వితాస్థం తం భూయో భర్త్తారం సా శుభేక్షణా । అన్వారురోహ విధివద్ యథాపూర్వం ముదా సతీ
తర్వాత, ఆ సతీ స్వభర్త మరణించిన తరువాత, పూర్వంలా ఆనందంతో, విధిగా చితిపై ఎక్కింది.
తతోఽవాప తయా సార్ద్ధం రాజపుత్ర్యా స పార్థివః । ఐన్దానతీత్యవై లోకాన్ లోకాన్ కామదుహోఽక్షయాన్
ఆ తరువాత, ఆ రాజు తన భార్యతో కలిసి ఇంద్రునికంటే గొప్ప, అన్ని కోరికలను తీరుస్తూ, శాశ్వతమైన లోకాలను పొందాడు.
స్వర్గాక్షయత్వమతులం దామ్పత్యమతిదుర్లభమ్ । ప్రాప్త పుణ్యఫలం ప్రాప్య సంశుద్ధిం తాం ద్రిజోత్తమ
స్వర్గంలో అపూర్వమైన, దుర్లభమైన దాంపత్యాన్ని పొందాడు. తన పుణ్యఫలాన్ని అనుభవించి, పవిత్రతను సాధించి, ఆ స్థితిని చేరాడు, ఓ మహర్షీ.
ఏష పాషణ్డసమ్భాషాద్దోషః ప్రోక్తో మయా ద్రిజ । తథాశ్వమేధావబృథస్త్రానమాహాత్మ్యమేవ చ
ఓ ద్విజోతమా, పాశండులతో మిళితం వల్ల కలిగే దోషాన్ని, అలాగే అశ్వమేధ యజ్ఞం, అవభృథ స్నాన మహిమను నేను వివరించాను.
తస్మాత్ పాషణ్డిభిః పాపైరాలాపస్పర్శనం త్యజేత్ । విశేషతః క్రియాకాలే యజ్ఞాదౌ చాపి దీక్షితః
కాబట్టి, పాపపరులైన పాశండులతో మాటలు, సాంగత్యం చేయకూడదు. ముఖ్యంగా కర్మకాలంలో, యజ్ఞ ప్రారంభంలో, దీక్షితుడు అయితే మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
క్రియాహానిర్గృ హే యస్య మాసమేకం ప్రజాయతే । తస్యావలోకనాత్ సూర్యం పశ్యేత మతిమాన్ నరః
ఎవరైనా కర్మలలో నిర్లక్ష్యం వల్ల నెలరోజులు పుట్టినవాడైతే, అటువంటి వాడిని చూసినవాడు సూర్యుని దర్శించాలి, అప్పుడు పవిత్రత కలుగుతుంది.
కిం పునర్యైస్తు సత్యక్తా త్రయీ సర్వాత్మనా ద్రిజ । పరాన్నభోజిభిః పాపైర్వేదవాదవిరోధిబిః
మరి, మూడు వేదాలను పూర్తిగా వదిలేసినవారు, పరాన్న భోజనము చేసే పాపులు, వేదవాక్యాలకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వారు ఎలా ఉంటారు?
సహాలాపస్తు సంసర్గః సహాస్యా చాతిపాపినీ । పాషణ్డిబిర్దురాచారైస్తస్మాత్తాః పరివర్జయేత్
పాపకర్మలు చేసే పాశండులతో కలిసి ఉండడం, మాట్లాడడం, వారి సాంగత్యం చేయడం కూడా తప్పక వదలాలి.
పాషణ్డినో వికర్మస్థాన్ వైడాలబ్రతికాఞ్ఛఠాన్ । హైతుకాన్ వకవృత్తీంశ్వ వాఙూమాత్రేణాపి నార్చయేత్
విధ్వంసకర్మలు చేసే పాశండులను, పిల్లిలా ప్రవర్తించే వారిని, మోసపూరితులను, వాదప్రియులను, ద్వేషపూరితులను మాటతోకూడా గౌరవించకూడదు.
దూరాదపాస్తః సమ్పర్కః సహస్యాపి చ పాపిభిః । పాషణ్డిభిర్దురాచారైస్తస్మాత్తాః పరివర్జయేత్
పాపకర్మలు చేసే పాశండులతో సాంగత్యం, మాటలు, దూరంగా ఉండాలి. వారు దుష్టులు కనుక, వారిని పూర్తిగా దూరంగా ఉంచాలి.
ఏతే నగ్నాస్తవాఖ్యాతా దృష్టయా శ్రాద్ధోపఘాతకాః । యేషాం సమ్భాషణాత్ పుంసాం దినపుణ్యం ప్రణశ్యతి
ఈ నగ్నులు, తవాక్యాతులు, శ్రాద్ధాన్ని నాశనం చేసే వారు. వారితో మాట్లాడితే, ఆ రోజు పుణ్యం పోతుంది.
ఏతే పాషణిడనః పాపా న హ్మ తానాలపేదూ బుధః । పుణ్యం నశ్యతి సమ్భాషాదేతేషాం తద్దినోద్భవమ్
ఈ పాశండులు పాపులు. జ్ఞానులు వారితో మాట్లాడకూడదు. వారితో సంభాషణ వల్ల ఆ రోజు సంపాదించిన పుణ్యం నశిస్తుంది.
పుం సాం జటాధరణమౌణ్డయవతాం వృథైవ । మోఘాశినామఖిలశౌచనిరాకృతానామ్ తోయప్రదానపితృపిణ్డబహిష్కృతానాం సమ్భాషణాదపి నరా నరకం ప్రయాన్తి
జటాధారులు, ముండలు, వృథా భోజనులు, పవిత్రతను వదిలినవారు, నీరు, పితృ తర్పణం నుండి బహిష్కృతులైనవారితో మాట్లాడినా, మనుషులు నరకానికి పోతారు.
మైత్రేయ ఉవాచ। భగవన్యన్నరైః కార్య్యం సాధుకర్మణ్యవస్థితైః । తన్మహ్యం గురుణాఖ్యాతం నిత్యనైమిత్తికాత్మకమ్
మైత్రేయుడు ఇలా అడిగాడు: భగవన్, సద్గుణాలతో ఉన్నవారు చేయవలసిన నిత్య, నైమిత్తిక కర్మలను గురువుగారు నాకు వివరించారు. ఇంకా చెప్పండి స్వామీ.
వర్ణధర్మాస్తథాఖ్యాతా ధర్మా యే చాశ్రమేషు చ । శ్రోతుమిచ్ఛామ్యహం వంశం రాజ్ఞాం తద్బ్రూహి మే గురో
వర్ణధర్మాలు, ఆశ్రమధర్మాలు వివరించబడ్డాయి. రాజుల వంశాన్ని వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, దయచేసి గురువుగారు, దానిని వివరించండి.
శ్రీపరాశర ఉవాచ । మైత్రేయ శ్రూయతామయమనేకయజ్వశూరవీరధీరభూపాలాలంకృతో బ్రహ్మాదిర్మానవో వంశః
శ్రీపరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: మైత్రేయా, బ్రహ్మ నుండి మొదలై, అనేక యజ్ఞాలు చేసిన, పరాక్రమవంతులు, ధైర్యశాలులు, జ్ఞానులు అయిన రాజులతో అలంకరించబడిన మనువు వంశాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, విను.
తదస్య వంశస్యానుపూర్వీమశ్షోవంశపాపప్రణాశనాయ మైత్రేయైతాం కథాం శృణు
ఈ వంశంలోని పాపాలు తొలగించేందుకు, ఈ కథను క్రమంగా నేను చెబుతున్నాను, మైత్రేయా, దయచేసి విను.
తద్యథా సకలజగతామాదిరనాదిభూతస్స ఋగ్యజుస్సామాదిమయో భగవాన్ విష్ణుస్తస్య బ్రహ్మణో మర్త్తం రూపం హిరణ్యగర్భో బ్రహ్మాండభూతో బ్రహ్మా భగవాన్ ప్రాగ్బభూవ
సకల లోకాల ఆది, శాశ్వత స్వరూపుడైన, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేదాల రూపమైన భగవంతుడు విష్ణువు నుండి, హిరణ్యగర్భుడని పిలువబడే బ్రహ్మ, మొదట మానవ రూపంలో ఉద్భవించాడు.
బ్రహ్మణశ్చ దక్షిణాంగుష్ఠజన్మా దక్షప్రజాపతిః దక్షస్యాప్యదితిరదితేర్వివస్వాన్ వివస్వతో మనుః
బ్రహ్మ యొక్క కుడి బొటనవేలి నుండి దక్ష ప్రజాపతి జన్మించాడు; దక్షుని నుండి అదితి, అదితి నుండి వివస్వాన్, వివస్వాన్ నుండి మనువు పుట్టాడు.
మనోరిక్ష్వాకునృగధృష్టశర్యాతినరిష్యంతప్రాంశునాభగదిష్టకరూషపృషధ్రాఖ్యా దశ పుత్రా బభూవుః
మనువుకు ఇక్ష్వాకు, నృగ, ధృష్ఠ, శర్యాతి, నరిష్యంత, ప్రాంశు, నాభగ, దిష్ట, కరూష, పృషధ్ర అనే పదిమంది కుమారులు పుట్టారు.
ఇష్ఠిం చ మిత్రావరుణయోర్మనుః పుత్రకామశ్చకార
మనువు కుమారుల కోరికతో మిత్రావరుణులకు ఇష్టికర్మను నిర్వహించాడు.
తత్ర తావదహ్నుతే హోతురపచారాదిలా నామ కన్యా బభూవ
ఆ యజ్ఞంలో, హోతృవేదికుడి పొరపాటు వల్ల ఇలా అనే ఒక కుమార్తె జన్మించింది.
సైవ చ మిత్రావరుణయోః ప్రసాదాత్సుద్యుమ్నో నామ మనోః పుత్రో మైత్రేయ ఆసీత్
మిత్రావరుణుల అనుగ్రహంతో, అదే ఇలా, మైత్రేయా, మనువుకు సుద్యుమ్నుడు అనే కుమారుడిగా మారింది.
పునశ్చేశ్వరకోపాత్స్త్రీ సతీ సా తు సోమసూనోర్బుధస్యాశ్రమసమీపే బభ్రామ
తర్వాత, పరమేశ్వరుని కోపంతో, ఆమె మళ్లీ స్త్రీగా మారి సోముని కుమారుడు బుధుని ఆశ్రమం దగ్గర సంచరించింది.
సానురాగాచ్చ తస్యాం బుధః పురూరవసమాత్మజముత్పాదయామాస
ఆమెపై ప్రేమతో, బుధుడు ఆమెతో కలిసి పురూరవుడు అనే కుమారుడిని పొందాడు.
జాతేపి తస్మిన్నమితతేజోభిః పరమర్షిభిరిష్టిమయ ఋఙ్మయో యజుర్మయస్సామమయోథర్వణమయస్సర్వవేదమయో మనోమయో జ్ఞానమయో న కించిన్మయోన్నమయో భగవాన్ యజ్ఞపురుషస్వరూపీ సుద్యుమ్నస్య పుంస్త్వమభిలషద్భిర్యథావదిష్టస్తత్ప్రసాదాదిలా పునరపి సుద్యుమ్నోఽభవత్
అతడు జన్మించిన తరువాత కూడా, మహర్షులు సుద్యుమ్నుని మగవాడిగా మారాలని కోరుకుని, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అధర్వణవేద, అన్ని వేదాల యజ్ఞాలు చేసి, మనస్సు, జ్ఞానం, అన్నమయ స్వరూపాలుగా యజ్ఞపురుషుడిని ఆహ్వానించారు. వారి అనుగ్రహంతో ఇలా మళ్లీ సుద్యుమ్నుడిగా మారింది.
తస్యాప్యుత్కలగయవినతాస్త్రయః పుత్రా బభూవుః
ఆ సుద్యుమ్నునికి ఉత్తకళ, గయ, వినత అనే ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు.