న హ్మాప్తవాదా నభసో నిపతన్తి మహాసురాః । యుక్తిమద్ వచనం గ్రాహ్మ మయాన్యేశ్వ భవద్రిధైః
మహాసురులారా! నిజమైన మాటలు ఆకాశం నుండి పడవు; తర్కంతో కూడిన మాటలు నేనైనా, మీలాంటి వారైనా చెప్పినవే ఆమోదించాలి.
మాయామోహేన తే దైత్యాః ప్రకారైర్బహుభిస్తథా । వ్యుత్థాపితా యథా నైషాం త్రయీం కశ్విదరోచయత్
ఇలా అనేక మార్గాల్లో మాయా మోహంతో ఆ దైత్యులు తప్పుదారి పట్టిపోయారు, ఎవరికీ త్రయీ మార్గంలో ఆసక్తి మిగలలేదు.
ఇత్థమున్మార్గయాతేషు తేషు దైత్యేషు తేఽమరాః । ఉద్యోగం పరమం కృత్వా యుద్ధాయ సముపస్థితాః
దైత్యులు ఇలా మార్గం తప్పినప్పుడు, దేవతలు పరాకాష్ట ప్రయత్నంతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
తతో దేవాసురం యుద్ధ పునరేవాభవద్ ద్రిజ । హతాశ్వ తేఽసురా దేవైః సన్మార్గపరిపన్థినః
తర్వాత, ఓ ద్విజుడా! మళ్ళీ దేవతలు, అసురుల మధ్య యుద్ధం జరిగింది. ధర్మ మార్గాన్ని అడ్డుకున్న అసురులను దేవతలు సంహరించారు.
స్వధర్మకవచస్తషామభూదూ యః ప్రథమం ద్రియ । తేన రక్షాభవత్ పూర్వం నేశుర్నష్టే చ తత్ర తే
వారిలో ఎవరు ముందుగా తన స్వధర్మాన్ని కవచంలా ధరించాడో, ఓ ద్విజుడా! అతని వల్ల ముందు రక్షణ లభించింది; అతడు నశించిన తర్వాత వారు గెలవలేకపోయారు.
తతో మైత్రేయ! తన్మార్గవర్త్తినో యేఽభవఞ్జనాః । నగ్రాస్తే తైర్యతస్త్యక్తం త్రయీసంవరణాం వృథా
అందువల్ల, మైత్రేయా! ఆ మార్గంలో ఉన్నవారిని, వృథాగా త్రయీ నియమాలను వదిలిన వారు ఎలాంటి హాని చేయలేకపోయారు.
బ్రహ్మచారీ గృహస్థస్వ వానప్రస్థస్తథాశ్రమాః । పరిబ్రాడూ వా చతుర్థోఽత్ర పఞ్చమో నోపపద్యతే
బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వానప్రస్థుడు, పరివ్రాజకుడు — ఇవే నాలుగు ఆశ్రమాలు. ఐదవది ఏదీ లేదు.
యస్తు సన్త్యజ్య గార్హస్థ్యం వానప్రస్థో న జాయతే । పరివ్రాడూ వాపి మైత్రేయ! స న్గ్రః పాపకృన్నరః
ఓ మైత్రేయ! గృహస్థాశ్రమాన్ని వదిలి, వానప్రస్థుడిగా లేదా పరివ్రాజకుడిగా మారని వాడు పాపాత్ముడవుతాడు.
నిత్యానాం కర్మణాం విప్ర! తస్య హానిరహర్నిశమ్ । అకుర్వన్ విహితం కర్మ శక్తః పతతి తద్దినే
ఓ బ్రాహ్మణా! నిత్యకర్మలు చేయకపోతే ప్రతిరోజూ హాని కలుగుతుంది. చేయగలిగినప్పుడు ఆ కర్మలను వదిలిపెడితే, అదే రోజున పతనం జరుగుతుంది.
ప్రాయశ్విత్తేన మహతా శుద్ధిమాప్రోత్యనాపది । పక్షం నిత్యక్రియాహానేః కర్త్తా మైత్రేయ! మానవః
ఓ మైత్రేయ! నిత్యకర్మలు చేయకపోతే, ఎలాంటి అపద లేకపోయినా, గొప్ప ప్రాయశ్చిత్తం చేసి పవిత్రతను పొందాలి.
సంవత్సరం క్రియాహానిర్యస్య పు సోఽబిజాయతే । తస్యావలోకనాత్ యూర్యో నిరీక్ష్యః సాధుబిః సదా
ఒకరు సంవత్సరం పాటు కర్మలు చేయకుండా ఉంటే, అతడు అపవిత్రుడవుతాడు. అలాంటి వారిని సద్బుద్ధిగలవారు ఎప్పుడూ దూరంగా ఉండాలి.
స్పృష్టే స్త్రానం సచేలస్య శుద్ధేర్హేతుర్మహామతే । పు సో భవతి తస్యోక్తా న శుద్ధిః పాపకర్మణః
ఓ మహామతి! స్త్రీని లేదా ఆమె వస్త్రాలను తాకితే అపవిత్రత కలుగుతుంది. పాపకార్యాలు చేసే వారికి పవిత్రత కలుగదు.
దేవర్షిపతృభూతాని యస్య నిః శ్వస్య వేశ్మని । ప్రయాన్త్యనర్చితాన్యత్ర లోకే తస్మాన్న పాపకృత్
దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, భూతాలు ఎవరి ఇంటిలో గౌరవం లేకుండా వెళ్లిపోతాయో, అలాంటి వాడు ఈ లోకంలో పుణ్యవంతుడు కాడు.
దేవాదినిః శ్వాసహతం శరీరం యస్య వేశ్మ చ । న తేన సఙ్కరం కుర్యాదూ గృహాసనపరిచ్ఛదైః
దేవతలూ ఇతరుల శ్వాసల వల్ల ఎవరి శరీరం, ఇల్లు అపవిత్రమైతే, వారు ఇంటి పాత్రలు, ఆసనాలతో కలవకూడదు.
సమ్భాషణానుప్రశ్రాది సహాస్యాం చైవ కుర్వతః । జాయతే తుల్యతా తస్య తేనైవ ద్రిజ । వత్సరమ్
అలాంటి వారితో మాట్లాడటం, నమస్కరించడం, కలిసి నవ్వడం వలన బ్రాహ్మణుడికి ఏడాది పాటు సమానత్వం కలుగుతుంది.
అత బుఙూ క్తే గృహే తస్య కరోత్యాస్మాం తథాసనే । శేతే చాప్యేకశయనే స సద్యస్తత్సమో భవేత్
అలాంటి వారి ఇంట్లో తినడం, వారితో కలిసి కూర్చోవడం, ఒకే మంచంలో నిద్రించడం వల్ల వెంటనే వారికి సమానుడవుతాడు.
దేవతాపితృభూతాని తథానభ్యర్చ్య యోఽతిథీన్ । భుఙూక్తే స పాతకం భుఙూ క్తే నిష్కృతిస్తస్య కీదృశీ
దేవతలు, పితృదేవతలు, భూతాలు, అతిథులను గౌరవించకుండా తినే వాడు పాపం పొందుతాడు. అలాంటి వాడికి ఎలాంటి ప్రాయశ్చిత్తం ఉంది?
బ్రాహ్మణాద్యాస్తు యే వర్ణాః స్వధర్మాదన్యతోముఖమ్ । యాన్తి తే నగ్రసంజ్ఞాం తు హీనకర్మస్వవస్థితాః
బ్రాహ్మణాది వర్ణాలవారు తమ ధర్మాన్ని వదిలిపట్టి, తక్కువ పనుల్లో ఉండిపోతే, వారిని అపవిత్రులు అంటారు.
చతుర్ణాం యత్ర వర్ణానాం మైత్రేయాత్యన్తసఙ్కరః । తత్రాస్యా సాధు వృత్తీనాముపఘాతాయ జాయతే
ఓ మైత్రేయ! నాలుగు వర్ణాలు పూర్తిగా కలిసిపోయిన చోట, మంచి స్వభావం ఉన్నవారికి హాని కలుగుతుంది.
అనభ్యర్చ్య ఋషీన్ దేవాన్ పితౄన్ భూతాతిథీంస్తథా । యో భుఙ్ క్తే తస్య సమ్భాషాత్ పతన్తి నరకే నరాః
ఋషులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, భూతాలు, అతిథులను గౌరవించకుండా తినేవాడు, అతనితో మాట్లాడేవారు కూడా నరకంలో పడతారు.
తస్మాదేతాన్నరో నగ్రాంస్త్రయీసన్త్యాగదూషితాన్ । సర్వదా వర్జయేత్ ప్రాజ్ఞ ఆలాపస్పశేనాదిషు
కాబట్టి, మూడు విధాల వేదమార్గాన్ని వదిలి అపవిత్రులైన వారిని, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ మాట, స్పర్శ మొదలైన వాటిలో దూరంగా ఉండాలి.
శ్రద్ధావద్భిః కృతం యత్రాద్ద వాన్ పితృపితామహాన్ । న ప్రీణయతి తచ్ఛ్రాద్ధ యదేభిరవలోకితమ్
భక్తితో తండ్రులకు, తాతలకు చేసిన శ్రాద్ధాన్ని, అపవిత్రులు చూస్తే, ఆ శ్రాద్ధం వారికి ఆనందాన్ని ఇవ్వదు.
శ్రూయతే చ పురా ఖ్యాతో రాజా శతధనుర్భువి । పత్రీ చ శైవ్యా తస్యాభూదతిధర్మపరాయణా
పూర్వం భూమిపై శతధను అనే ప్రసిద్ధ రాజు ఉండేవాడు. అతని భార్య శైవ్యా అతిథి సేవలో నిష్ఠావంతురాలు.
పతివ్రతా మహాభాగా సత్యశౌచదయాన్వితా । సర్వలక్షణసమ్పన్నా వినయేన నయేన చ
ఆమె పతివ్రత, మహాభాగ్యవంతురాలు, సత్యం, శౌచం, దయ కలిగినవారు, అన్ని లక్షణాలతో కూడినవారు, వినయంతో, మంచి నడవడితో ఉండేవారు.
స తు రాజా తయా సార్ద్ధ దేవదేవం జనార్దనమ్ । ఆరాధయామాస విభుం పరమేణ సమాధినా
ఆ రాజు తన భార్యతో కలిసి దేవదేవుడు అయిన జనార్దనుని పరమమైన ఏకాగ్రతతో భక్తిగా ఆరాధించాడు.
హోమైర్జపైస్తథా దానైరుపవాసైశ్వ భక్తితః
హోమాలు, జపాలు, దానాలు, ఉపవాసాలు, భక్తితో ఆయనను సేవించాడు.
పూజాబిశ్వానుదివసం తన్మనా నాన్యమానసః
పగలు, రాత్రి అంతా పూజలో మనసు లగ్నమై, ఎక్కడా మరలకుండా నిశ్చలంగా ఉన్నాడు.
ఏకదా తు సమం స్నాతౌ తౌ తు భార్యాపతీ జలే । బగీరథ్యాః సముత్తీర్ణౌ కార్త్తిక్యాం సముపోషితౌ । పాషణ్డినమపశ్యేతామాయాన్తం సమ్ముఖం ద్రిజ
ఒకసారి ఆ భార్యాభర్తలు ఇద్దరూ కలిసి భగీరథి నదిలో స్నానం చేసి, కార్తీక మాసంలో ఉపవాసం చేసి, నదిలోంచి బయటకు వచ్చారు. అప్పుడే ఒక పాశండుడు ఎదురుగా వస్తున్నాడని చూశారు.
చాపాచార్యస్య తస్యాసౌ సఖా రాజ్ఞో మహాత్మనః । అతస్తదూగౌరవాత్తేన సహాలాపమథాకరోత్
ఆ పాశండుడు రాజుకు స్నేహితుడు, ధనుర్విద్యా గురువు శిష్యుడు కూడా. ఆతని గౌరవం కోసం రాజు అతనితో మాట్లాడాడు.
న తు సా వాగయతా దేవీ తస్య పత్రీ పతివ్రతా । ఉపోషితాస్మీతి రవిం తస్మిన్ దృష్టే దదర్శ చ
కాని, తన వ్రతాన్ని పాటిస్తూ ఉపవాసంగా ఉన్న ఆ పతివ్రతా భార్య మాత్రం మాట్లాడలేదు. సూర్యుని దర్శించి మౌనంగా నిలిచింది.