నానాప్రకారవచనం స తేషాం యుక్తియోజితమ్ । తథా తథా చ తదూధర్మం తత్యజుస్తే యథా యథా
ఆయన వారికి అనేక విధాలుగా, వివిధ తర్కాలతో మాట్లాడగా, ఆయన చెప్పిన విధానాన్ని బట్టి వారు తమ ధర్మాన్ని అలాగే వదిలారు.
తేఽప్యన్యేషాం తథైవోచురన్యైరన్యే తథోదితాః । మైభేయ ! తత్యజుర్ధర్మం వేదస్మృత్యుదితం పరమ్
వారు మళ్ళీ ఇదే మాటలను ఇతరులకు చెప్పారు, మరికొందరు కూడా అదే విధంగా అనుసరించారు. మైభేయా! ఇలా వారు వేదాలు, స్మృతుల ద్వారా చెప్పిన పరమధర్మాన్ని వదిలిపెట్టారు.
అన్యానప్యన్యపాషణడప్రకారైర్బహుభిర్ద్రిజ । దైతేయాన్ మోహయామాస మాయామోహోఽతిమోహకృత్
ఓ ద్విజుడు! ఆ మాయా మోహం, అనేక రకాల తప్పుడు మతబోధలతో దైత్యులను పూర్తిగా మాయలో పడేసింది.
స్వల్పేనైవ హి కాలేన మాయామోహేన తేఽసురాః । మోహితాస్తత్యజుః సర్వాం త్రయీమార్గాశ్రితాం కథామ్
చాలా తక్కువ సమయంలోనే, ఆ మాయా మోహ ప్రభావంతో, ఆ అసురులు మాయలో పడి, త్రయీ మార్గాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న ఉపదేశాన్ని పూర్తిగా వదిలిపెట్టారు.
కేచిదూవినిన్దాం వేదానాం దేవానామపరే ద్రిజ । యజ్ఞకర్మసలాపస్య తథాన్యే చ ద్రిజన్మనామ్
కొంతమంది వేదాలను నిందించసాగారు, మరికొందరు దేవతలను, ఇంకొందరు యజ్ఞకర్మలను, ద్విజుల వంశాన్ని కూడా అపహాస్యం చేశారు.
నైతదూయుక్తిసహం వాక్యం హింసా ధర్మాయ నేష్యతే । హవీంష్యనలదగ్ధాని ఫలాయేత్యర్భకోదితమ
తప్పు తర్కంతో కూడిన మాటలు ధర్మానికి అనుకూలం కావు; అగ్నిలో వేసిన హవిస్సు ఫలం ఇస్తుందని పిల్లలు అనడమే తప్ప మరొకటి కాదు.
యజ్ఞైరనేకైర్దేవత్వమవాప్యేన్ద్రణ భుజ్యతే । శమ్యాది యది చేత్కాష్ఠం తదూరం పత్రభుక్ పశు
అనేక యజ్ఞాలతో దేవత్వాన్ని పొందగలిగితే, ఇంద్రుడు అనుభవించగలిగితే, కట్టను కాల్చితే దాని ఆకులు తినే జంతువు కూడా అదే ఫలం పొందాలి కదా.
నిహతస్య పశోర్యజ్ఞ స్వర్గప్రాత్పిర్యదీష్యతే । స్వపితా యజమానేన కిన్ను తస్మాన్న హన్యతే
పశువు బలిచేసి యజ్ఞం చేస్తే స్వర్గం లభిస్తుందని అంటారు. అలా అయితే, యజమాని తండ్రి నిద్రపోతే, అతడిని కూడా చంపాలి కదా?
తృత్పయే జాయతే పుసో భుక్తమన్యేన చేత్తతః । కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధ శ్రద్ధయాన్నం న వహేయుః ప్రవాసినః
ఇతరులు తిన్న ఆహారంతో తృప్తి కలుగుతుందని అయితే, శ్రద్ధలో భక్తితో అన్నం పెట్టినా, ప్రయాణికులు దాన్ని తీసుకెళ్ళరు కదా.
జనశ్రద్ధ యమిత్యేతదవగమ్య తతో వచః । ఉపేక్ష్య శ్రేయసే వాక్యం రోచతాం యన్మయేరితమ్
ప్రజలు విశ్వాసంతోనే నడుచుకుంటారు కనుక, ఎవరో కల్పించి చెప్పిన, వినడానికి ముచ్చటైన మాటలు మంచికోసం అన్నా, వాటిని పట్టించుకోకూడదు.
న హ్మాప్తవాదా నభసో నిపతన్తి మహాసురాః । యుక్తిమద్ వచనం గ్రాహ్మ మయాన్యేశ్వ భవద్రిధైః
మహాసురులారా! నిజమైన మాటలు ఆకాశం నుండి పడవు; తర్కంతో కూడిన మాటలు నేనైనా, మీలాంటి వారైనా చెప్పినవే ఆమోదించాలి.
మాయామోహేన తే దైత్యాః ప్రకారైర్బహుభిస్తథా । వ్యుత్థాపితా యథా నైషాం త్రయీం కశ్విదరోచయత్
ఇలా అనేక మార్గాల్లో మాయా మోహంతో ఆ దైత్యులు తప్పుదారి పట్టిపోయారు, ఎవరికీ త్రయీ మార్గంలో ఆసక్తి మిగలలేదు.
ఇత్థమున్మార్గయాతేషు తేషు దైత్యేషు తేఽమరాః । ఉద్యోగం పరమం కృత్వా యుద్ధాయ సముపస్థితాః
దైత్యులు ఇలా మార్గం తప్పినప్పుడు, దేవతలు పరాకాష్ట ప్రయత్నంతో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
తతో దేవాసురం యుద్ధ పునరేవాభవద్ ద్రిజ । హతాశ్వ తేఽసురా దేవైః సన్మార్గపరిపన్థినః
తర్వాత, ఓ ద్విజుడా! మళ్ళీ దేవతలు, అసురుల మధ్య యుద్ధం జరిగింది. ధర్మ మార్గాన్ని అడ్డుకున్న అసురులను దేవతలు సంహరించారు.
స్వధర్మకవచస్తషామభూదూ యః ప్రథమం ద్రియ । తేన రక్షాభవత్ పూర్వం నేశుర్నష్టే చ తత్ర తే
వారిలో ఎవరు ముందుగా తన స్వధర్మాన్ని కవచంలా ధరించాడో, ఓ ద్విజుడా! అతని వల్ల ముందు రక్షణ లభించింది; అతడు నశించిన తర్వాత వారు గెలవలేకపోయారు.
తతో మైత్రేయ! తన్మార్గవర్త్తినో యేఽభవఞ్జనాః । నగ్రాస్తే తైర్యతస్త్యక్తం త్రయీసంవరణాం వృథా
అందువల్ల, మైత్రేయా! ఆ మార్గంలో ఉన్నవారిని, వృథాగా త్రయీ నియమాలను వదిలిన వారు ఎలాంటి హాని చేయలేకపోయారు.
బ్రహ్మచారీ గృహస్థస్వ వానప్రస్థస్తథాశ్రమాః । పరిబ్రాడూ వా చతుర్థోఽత్ర పఞ్చమో నోపపద్యతే
బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వానప్రస్థుడు, పరివ్రాజకుడు — ఇవే నాలుగు ఆశ్రమాలు. ఐదవది ఏదీ లేదు.
యస్తు సన్త్యజ్య గార్హస్థ్యం వానప్రస్థో న జాయతే । పరివ్రాడూ వాపి మైత్రేయ! స న్గ్రః పాపకృన్నరః
ఓ మైత్రేయ! గృహస్థాశ్రమాన్ని వదిలి, వానప్రస్థుడిగా లేదా పరివ్రాజకుడిగా మారని వాడు పాపాత్ముడవుతాడు.
నిత్యానాం కర్మణాం విప్ర! తస్య హానిరహర్నిశమ్ । అకుర్వన్ విహితం కర్మ శక్తః పతతి తద్దినే
ఓ బ్రాహ్మణా! నిత్యకర్మలు చేయకపోతే ప్రతిరోజూ హాని కలుగుతుంది. చేయగలిగినప్పుడు ఆ కర్మలను వదిలిపెడితే, అదే రోజున పతనం జరుగుతుంది.
ప్రాయశ్విత్తేన మహతా శుద్ధిమాప్రోత్యనాపది । పక్షం నిత్యక్రియాహానేః కర్త్తా మైత్రేయ! మానవః
ఓ మైత్రేయ! నిత్యకర్మలు చేయకపోతే, ఎలాంటి అపద లేకపోయినా, గొప్ప ప్రాయశ్చిత్తం చేసి పవిత్రతను పొందాలి.
సంవత్సరం క్రియాహానిర్యస్య పు సోఽబిజాయతే । తస్యావలోకనాత్ యూర్యో నిరీక్ష్యః సాధుబిః సదా
ఒకరు సంవత్సరం పాటు కర్మలు చేయకుండా ఉంటే, అతడు అపవిత్రుడవుతాడు. అలాంటి వారిని సద్బుద్ధిగలవారు ఎప్పుడూ దూరంగా ఉండాలి.
స్పృష్టే స్త్రానం సచేలస్య శుద్ధేర్హేతుర్మహామతే । పు సో భవతి తస్యోక్తా న శుద్ధిః పాపకర్మణః
ఓ మహామతి! స్త్రీని లేదా ఆమె వస్త్రాలను తాకితే అపవిత్రత కలుగుతుంది. పాపకార్యాలు చేసే వారికి పవిత్రత కలుగదు.
దేవర్షిపతృభూతాని యస్య నిః శ్వస్య వేశ్మని । ప్రయాన్త్యనర్చితాన్యత్ర లోకే తస్మాన్న పాపకృత్
దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, భూతాలు ఎవరి ఇంటిలో గౌరవం లేకుండా వెళ్లిపోతాయో, అలాంటి వాడు ఈ లోకంలో పుణ్యవంతుడు కాడు.
దేవాదినిః శ్వాసహతం శరీరం యస్య వేశ్మ చ । న తేన సఙ్కరం కుర్యాదూ గృహాసనపరిచ్ఛదైః
దేవతలూ ఇతరుల శ్వాసల వల్ల ఎవరి శరీరం, ఇల్లు అపవిత్రమైతే, వారు ఇంటి పాత్రలు, ఆసనాలతో కలవకూడదు.
సమ్భాషణానుప్రశ్రాది సహాస్యాం చైవ కుర్వతః । జాయతే తుల్యతా తస్య తేనైవ ద్రిజ । వత్సరమ్
అలాంటి వారితో మాట్లాడటం, నమస్కరించడం, కలిసి నవ్వడం వలన బ్రాహ్మణుడికి ఏడాది పాటు సమానత్వం కలుగుతుంది.
అత బుఙూ క్తే గృహే తస్య కరోత్యాస్మాం తథాసనే । శేతే చాప్యేకశయనే స సద్యస్తత్సమో భవేత్
అలాంటి వారి ఇంట్లో తినడం, వారితో కలిసి కూర్చోవడం, ఒకే మంచంలో నిద్రించడం వల్ల వెంటనే వారికి సమానుడవుతాడు.
దేవతాపితృభూతాని తథానభ్యర్చ్య యోఽతిథీన్ । భుఙూక్తే స పాతకం భుఙూ క్తే నిష్కృతిస్తస్య కీదృశీ
దేవతలు, పితృదేవతలు, భూతాలు, అతిథులను గౌరవించకుండా తినే వాడు పాపం పొందుతాడు. అలాంటి వాడికి ఎలాంటి ప్రాయశ్చిత్తం ఉంది?
బ్రాహ్మణాద్యాస్తు యే వర్ణాః స్వధర్మాదన్యతోముఖమ్ । యాన్తి తే నగ్రసంజ్ఞాం తు హీనకర్మస్వవస్థితాః
బ్రాహ్మణాది వర్ణాలవారు తమ ధర్మాన్ని వదిలిపట్టి, తక్కువ పనుల్లో ఉండిపోతే, వారిని అపవిత్రులు అంటారు.
చతుర్ణాం యత్ర వర్ణానాం మైత్రేయాత్యన్తసఙ్కరః । తత్రాస్యా సాధు వృత్తీనాముపఘాతాయ జాయతే
ఓ మైత్రేయ! నాలుగు వర్ణాలు పూర్తిగా కలిసిపోయిన చోట, మంచి స్వభావం ఉన్నవారికి హాని కలుగుతుంది.
అనభ్యర్చ్య ఋషీన్ దేవాన్ పితౄన్ భూతాతిథీంస్తథా । యో భుఙ్ క్తే తస్య సమ్భాషాత్ పతన్తి నరకే నరాః
ఋషులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, భూతాలు, అతిథులను గౌరవించకుండా తినేవాడు, అతనితో మాట్లాడేవారు కూడా నరకంలో పడతారు.