సకలమిదమజస్య యస్య రూపం పరమపదాత్మవతః సనాతనస్య । తమనిధనమశేషబీజభూతం ప్రభుమమలం ప్రణతాః స్మ వాసుదేవమ్
ఈ సర్వ జగత్తు రూపంగా, జన్మ లేని, శాశ్వతమైన, పరమ పదాన్ని కలిగి, అక్షయుడైన, అన్ని విత్తనాలకు మూలమైన, మలినం లేని ప్రభువైన వాసుదేవునికి మేము నమస్కరిస్తున్నాము.
స్తాత్రస్యాస్యావసానే తదే దదృశుః పరమేశ్వరమ్ । శఙ్ఖచక్రగదాపాణిం గరుడస్థం సురా హరిమ్
ఈ స్తోత్రం ముగిసిన తరువాత, వారు శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి, గరుత్మంతునిపై నిలబడి ఉన్న దేవతల దేవుడైన హరిని దర్శించారు.
తమూచుః సకలా దేవాః ప్రణిపాతపురః సరమ్ । ప్రసీద దేవ!దైత్యేభ్యస్త్రాహీతి శరణార్థినః
అందరు దేవతలు భక్తితో నమస్కరించి, 'దేవా! మేము శరణు కోరాము, దైత్యుల నుండి మమ్మల్ని కాపాడుము' అని ప్రార్థించారు.
త్రైలోక్యం యజ్ఞాభాగశ్వ దైత్యైర్హ్రాదపురోగమైః । హ్టతం నో బ్రహ్మణోఽప్యాజ్ఞాముల్లఙ్ఘయ పరమేశ్వర
'మూడు లోకాలు, యజ్ఞఫలాలు హ్రదుడు ముందుండి దైత్యులు ఆక్రమించారు. బ్రహ్మ ఆజ్ఞ కూడా ఉల్లంఘించబడింది, పరమేశ్వరా!' అని వారు అన్నారు.
యద్యప్యశేషభూతస్య వయం తే చ తవాంశకాః । తథాప్యవిద్యాభేదేన భిన్నం పశ్యామహే జగత్
'ప్రభూ! మేము, వారు అందరూ నీ భాగాలే అయినా, అవిద్య వల్ల ఈ జగత్తును వేరుగా చూస్తున్నాము.'
స్వవర్ణధర్మాభిరతా వేదమార్గానుసారిణః । న శక్యాస్తేఽరయో హన్తుమస్మాభిస్తపసాన్వితాః
'మన వర్ణధర్మాలను పాటిస్తూ, వేదమార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, తపస్సుతో ఉన్న మేము ఆ శత్రువులను సంహరించలేము.'
తముపాయమమేయాత్మన్నస్మాకం దాతుమర్హసి । యేన తానసురాన హన్తు భవేమ భగవన్ ! క్షమాః
'అపారమైనవాడా! మేము ఆ అసురులను సంహరించగల మార్గాన్ని మాకు చూపించుము, భగవన్!'
ఇత్యుక్తో భగవాంస్తేభ్యో మాయామోహం శరీరతః । తముత్పాద్య దదౌ విష్ణుః ప్రాహ చేదం సురోత్తమాన్
అలా ప్రార్థించగా, భగవంతుడు తన శరీరంనుండి మాయా మోహాన్ని సృష్టించి వారికి ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత విష్ణువు ఉత్తమ దేవతలకు ఇలా అన్నాడు.
మాయామోహోఽయమఖిలాన్ దైత్యాంస్తాన్మోహయిష్యతి । తతో వధ్యా భవిష్యన్తి వేదమార్గబహిష్కృతాః
'ఈ మాయా మోహం అన్ని దైత్యులను మోసగిస్తుంది. తరువాత వారు వేదమార్గం నుండి తప్పిపోతారు, అప్పుడు సంహారానికి యోగ్యులు అవుతారు.'
స్థితౌ స్థితస్య మే వధ్యా యావన్తః పరిపన్థినః । బ్రహ్మణో యేఽధికారస్య దేవదైత్యాదికాః సురాః
'నేను సృష్టిని కాపాడుతున్నంత వరకు, బ్రహ్మ అధికారాన్ని దాటి పోయే దేవతలు, దైత్యులు మొదలైన ప్రతిబంధకులు అందరూ సంహారానికి పాత్రులు.'
తదూగచ్ఛత న భీః కీర్యా మాయామోహోఽయమగ్రతః । గచ్ఛత్వద్యోపకారాయ భవతా భవతాం సురాః
కాబట్టి భయపడవద్దు; మీ ముందున్న ఈ మాయా మోహం ఇక మీకు మేలు కోసం పోనివ్వండి, దేవతలారా.
ఇత్యుక్తాః ప్రణిపత్యైనం యయుర్దేవా యథాగతమ్ । మాయామోహోఽపి తైః సార్ద్ధం యయౌ యత్ర మహాసురాః
అలా ఆయన చెప్పిన వెంటనే, దేవతలు ఆయనకు నమస్కరించి, వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళిపోయారు. ఆ మాయా మోహం కూడా వారితో కలిసి మహాసురులు ఉన్న చోటికి వెళ్లింది.
పరాశర ఉవాచ । తపస్యభిరతాన్ సోఽథ మాయామోహో మహాసురాన్ । మైత్రేయ ! దదృశే గత్వా నర్మదాతీరసంశ్రితాన్
పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: మైత్రేయా! ఆ మాయా మోహం అక్కడికి వెళ్లి, నర్మదా నది ఒడ్డున తపస్సు చేస్తున్న మహాసురులను చూశాడు.
తతో దిగమ్బరో ముణ్డో బర్హిపత్రధరో ద్రిజ । మాయామోహోఽసురాన్ శ్లక్ష్ణమిదం వచనమబ్రవీత్
తర్వాత, దుస్తులు లేకుండా, తల ముండగా, నెమలి పింఛం ధరించి, ఆ మాయా మోహం అసురులతో మృదువుగా ఇలా అన్నాడు.
హే దైత్యపతయో ! బ్రూత యదర్థం తప్యతే తపః । ఐహికం వాథ పారత్ర్యం తపసః ఫలమిచ్ఛథ
దైత్యాధిపతులారా! మీరు తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నారు? ఈ లోకంలో ఫలితాన్ని కోరుకుంటున్నారా, లేక పరలోకంలో ఫలితాన్ని ఆశిస్తున్నారా?
పారత్ర్యఫలలాభాయ తపశ్వర్యా మహామతే । అస్మాభిరియమారబ్ధా కిం వా తేఽత్ర వివక్షితమ్
మేము, మంచి జ్ఞానం కలవారు, పరలోక ఫలితాన్ని పొందడానికి ఈ తపస్సు మొదలుపెట్టాం. దీనిలో నీకు ఇంకేదైనా చెప్పాలనిపిస్తే చెప్పు.
కురుధ్వం మమ వాక్యాని యది ముక్తిమభీప్సథ । అర్హధ్వమేనం ధర్మఞ్చ ముక్తిద్రారమసంవృతమ్
మీరు మోక్షాన్ని కోరుకుంటే, నా మాటలు వినండి. మీరు ఈ ధర్మానికి అర్హులు, ఇది మోక్ష ద్వారం.
ధర్మో విముక్తేరర్హోఽయం నైతదస్మాత్ పరః పరః । అత్రైవ సంస్థితాః స్వర్గం విముక్తిం వా గమిష్యథ । అర్హధ్వం ధర్మమేతఞ్చ సర్వే యూయం మహాబలాః
ఈ ధర్మం మోక్షానికి తగినదే; దీని కంటే పైది లేదు. ఇక్కడే ఉండి మీరు స్వర్గాన్ని గానీ, మోక్షాన్ని గానీ పొందగలరు. మీరు అందరూ, మహాబలశాలులు, ఈ ధర్మానికి అర్హులు.
ఏవం ప్రకారైర్బహుభిర్యుక్తిదర్శనవర్ద్ధితైః । మాయామోహన తే దేత్యా వేదమార్గాదపాకృతాః
ఇలా అనేక తర్కాలతో, వివిధ రకాలుగా చెప్పి, ఆ మాయా మోహం దైత్యులను వేద మార్గం నుండి దూరం చేసింది.
ధర్మాయైతదధర్మాయ సదేతన్న సదిత్యపి । విముక్తయే త్విదం నైతదూ విముక్తిం సమ్ప్రచ్ఛాత
ఇది ధర్మానికి, అది అధర్మానికి; ఇది నిజం, అది అబద్ధం అని అంటారు. కానీ మోక్షానికి ఇది మార్గం కాదు; ఈ విధంగా మోక్షాన్ని ఆశించవద్దు.
పరమార్థోఽయమత్యర్థం పరమార్థో న చాప్యయమ్ కార్యమేతదకార్య్యఞ్చ నైతదేవం స్పుటం త్విదమ్ । దిగ్వాససామయం ధర్మో ధర్మోఽయం బహువాససామ్
ఇది పరమార్థం, అయినా పరమార్థం కాదు; ఇది కర్తవ్యం, అయినా కర్తవ్యం కాదు—ఇక్కడ ఏదీ స్పష్టంగా లేదు. దుస్తులు లేనివారి ధర్మం ఒకటి, అనేక దుస్తులు ధరిస్తువారి ధర్మం మరొకటి.
ఇత్యనైకాన్తవాదఞ్చ మాయామోహేన నైకధా । తేన దర్శయతా దైత్యాః స్వధర్మాంస్త్యాజితా ద్రిజ
ఇలా అనేక విధాలుగా సందేహపూరితంగా చెప్పి, ఆ మాయా మోహం దైత్యులను వారి స్వధర్మం వదిలిపెట్టేలా చేసింది, ద్విజుడా.
అర్హతేమం మహాధర్మం మాయామోహేన తే యతః । ప్రోక్తాస్తమాశ్రితా ధర్మమార్హతాస్తేన తేఽభవన్
ఆ మాయా మోహం ఈ మహా ధర్మాన్ని ప్రకటించినందున, వారు ఆ ధర్మాన్ని స్వీకరించి, దాని అనుసరణలోకి వచ్చారు.
త్రయీధర్మసముత్సర్గ మాయామోహేన తేఽసురాః । కారితాస్తన్మయా హ్మాసంస్తతోఽన్యే తత్ప్రబోధితాః
మాయా మోహం వల్ల ఆ అసురులు త్రయీధర్మాన్ని వదిలిపెట్టారు; నేనూ వారిలా అయ్యాను, మరికొందరిని వారు జాగృతం చేశారు.
తైరప్యన్యే పరే తైశ్వ తైరప్యన్యే పరే చ తైః । అల్పైరహోభిః సన్తయక్తా తైర్దైత్యైః ప్రాయశస్త్రయీ
వారివల్ల మరికొందరు, వారివల్ల ఇంకొందరు, అలా కొద్ది రోజుల్లోనే చాలా మంది దైత్యులు త్రయీ వేద మార్గాన్ని వదిలిపెట్టారు.
పునశ్వ రక్తామ్బరధృఙూ మాయామోహోఽజితేక్షిణః । అన్యానాహాసురాన్ గత్వా మృద్ధల్పమధురాక్షరమ్
తర్వాత మళ్లీ ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఆ మాయా మోహం, ఎవరూ జయించలేని వాడు, మరికొంతమంది అసురుల దగ్గరకు వెళ్లి, మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడాడు.
స్వర్గార్థం యది వో వాఞ్ఛా నిర్వాణార్థమథాసురాః । తదలం పశుఘాతాదిదుష్టధర్మైర్నిబోధత
మీరు స్వర్గాన్ని కోరుకుంటే గానీ, మోక్షాన్ని ఆశిస్తే గానీ, ఇక ఈ పశుహత్య వంటి దుష్టధర్మాలు చాలయ్యాయి—వినండి.
విజ్ఞానమయమేవైతదశేషమవగచ్ఛత । బుధ్యధ్వం మే వచః సమ్యగూ బుధైరేవముదీరితమ్
ఇది అంతా జ్ఞానమే అని తెలుసుకోండి. నా మాటలు బాగా వినండి, ఎందుకంటే ఇవే జ్ఞానులు చెప్పినవి.
జగదేతదనాధారం భ్రాన్తిజ్ఞానార్థతత్పరమ్ । రాగాదిదుష్టమత్యర్థం భ్రామ్యతే భవసఙ్కటే
ఈ లోకం నిజమైన ఆధారం లేకుండా, అపోహలు, తప్పు జ్ఞానంలో మునిగి, రాగాది దోషాలతో పూర్తిగా కలుషితమై, జన్మ మరణాల కష్టాలలో తిరుగుతూ ఉంటుంది.
ఏవం బుధ్యత బుధ్యధ్వం బుధ్యతైవమితీరయన్ । మాయామోహః స దైతేయాన్ ధర్మమత్యాజయన్నజమ్
‘తెలుసుకోండి! మేలుకోండి! ఈ విధంగా గ్రహించండి!’ అని పలుకుతూ, ఆ మాయా మోహం దైత్యులను జన్మలేని ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టేలా చేసింది.