ఉభే సంధ్యే రవిం భూప తథైవాగ్నిం సమాహితః । ఉపతిష్ఠేత్తదా కుర్య్యాద్గురోరప్యభివాదనమ్
రెండు సంధ్యాకాలాల్లో, ఓ రాజా, సూర్యుని, అగ్నిని ఏకాగ్రతతో పూజించాలి. ఆ తరువాత గురువుని నమస్కరించాలి.
స్థితే తిష్ఠేద్వ్రజేద్యాతే నీచైరాసీత చాసతి । శిష్యో గురోర్నృపశ్రేష్ఠ ప్రతికూలం న సంచరేత్
గురువు నిల్చుంటే తానే కూడా నిల్చోవాలి; వెళ్తే వెంట వెళ్లాలి; గురువు కూర్చుంటే తానే క్రింద కూర్చోవాలి. గురువుకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించకూడదు, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా.
తేనైవోక్తం పఠేద్వేదం నాన్యచిత్తః పురస్స్థితః । అనుజ్ఞాతశ్చ భిక్షాన్నమశ్నీయాద్గురుణా తతః
గురువు చెప్పిన విధంగా, మనస్సు ఎక్కడికీ పోకుండా, గురువు ఎదుటే వేదాన్ని చదవాలి. గురువు అనుమతినిచ్చిన తరువాతే భిక్షగా తెచ్చిన అన్నం తినాలి.
అవగాహేదపః పూర్వమాచార్య్యేణావగాహితః । సమిజ్జలాదికం చాస్య కాల్యం కాల్యముపానయేత్
ముందుగా గురువు స్నానం చేసిన తరువాతే తానే స్నానం చేయాలి. కాలానికి తగినట్లు నీరు, కట్టెలు మొదలైనవి గురువుకు తానే తీసుకురావాలి.
గృహీతగ్రాహ్యవేదశ్చ తతోనుజ్ఞామవాప్య చ । గార్హస్థ్యమావిశ్త్ప్రోఆ!జ్ఞో నిష్పన్నగురునిష్కృతిః
వేదాన్ని పూర్తిగా నేర్చుకుని, గురువు అనుమతి తీసుకున్న తరువాత, గురువుకు కావలసిన సేవ పూర్తిచేసి, గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించాలి.
విధినావాప్తదారస్తు ధనం ప్రాప్య స్వకర్మణా । గృహస్థకార్య్యమఖిలం కుర్య్యాద్భూపాల శక్తితః
నియమానుసారం భార్యను సంపాదించి, తన శ్రమతో ధనం సంపాదించిన తరువాత, గృహస్థునిగా తన శక్తికి తగినన్ని పనులను చేయాలి, ఓ భూపాలకా.
నివాపేన పితౄనర్చన్యజ్ఞైర్దేవాంస్తథాతిథీన్ । అన్నైర్మునీంశ్చ స్వాధ్యాయైరపత్యేన ప్రజాపతిమ్
పితృదేవతలకు నివేదనలతో, దేవతలకు యజ్ఞాలతో, అతిథులకు ఆహారంతో, మునులకు పఠనంతో, సంతానంతో సృష్టికర్తను సంతుష్టిపరచాలి.
భూతాని బలిభిశ్చైవ వాత్సల్యేనాఖిలం జగత్ । ప్రాప్నోతి లోకాన్పురుషో నిజకర్మసమార్జితాన్
ప్రాణులకు బలిప్రదానాలు చేయాలి, సమస్త లోకాన్ని ప్రేమతో పోషించాలి. మనిషి తన కర్మఫలితంగా లోకాలను పొందుతాడు.
బిక్షాభుజశ్చ యే కేచిత్పరివ్రాడ్బ్రహ్మచారిణః । తేప్యత్రైవ ప్రతిష్ఠంతే గార్హస్థ్యం తేన వై పరమ్
భిక్షాటన జీవులు అయిన సంయాసులు లేదా బ్రహ్మచారులు కూడా ఇక్కడే స్థిరపడతారు. అందువల్ల గృహస్థాశ్రమమే ఉత్తమమని భావించబడింది.
వేదాహరణకార్య్యాయ తీర్థస్నానాయ చ ప్రభో । అటంతి వసుధాం విప్రాః పృథివీదర్శనాయ చ
వేదపఠనార్థం, తీర్థస్నానార్థం, భూమిని దర్శించేందుకు బ్రాహ్మణులు దేశదేశాలు తిరుగుతారు, ఓ ప్రభూ.
అనికేతా హ్యనాహారా యత్ర సాయంగృహాశ్చ యే । తేషాం గృహస్థః సర్వేషాం ప్రతిష్ఠా యోనిరేవ చ
స్థిరమైన ఇల్లు లేకుండా, ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడే తినకుండా, సాయంకాలం ఎక్కడ ఉంటే అక్కడే నివసించే వారందరికీ, గృహస్థుడు ఆధారంగా, మూలంగా ఉంటాడు.
తేషాం స్వాగతదానాదివక్తవ్యం మధురం నృప । గృహాగతానాం దద్యాచ్చ శయనాసనభోజనమ్
అటువంటి అతిథులకు, రాజా, మధురంగా మాట్లాడాలి, ఆహ్వానం పలకాలి, బహుమతులు ఇవ్వాలి. ఇంటికి వచ్చిన వారికి మంచం, కూర్చొనే చోటు, భోజనం ఇవ్వాలి.
అతిథిర్యస్య భగ్నాశో గృహాత్ప్రతినివర్త్తతే । స దత్త్వా దుష్కృతం తస్మై పుణ్యమాదాయ గచ్ఛతి
ఒక అతిథి ఆశలు నెరవేరక ఇంటి నుండి వెళ్ళిపోతే, ఆ ఇంటి యజమాని తన పుణ్యాన్ని అతనికి ఇచ్చి, అతని పాపాన్ని తీసుకుంటాడు.
అవజ్ఞానమహంకారో దంభశ్చైవ గృహ సతః । పరితాపోపఘాతౌ చ పారుష్యం చ న శస్యతే
గృహస్థుడికి అవమానం, అహంకారం, డంబం, బాధ, హాని, కఠినంగా మాట్లాడటం అనేవి మంచివి కావు.
యస్తు సమ్యక్కరోత్యేవం గృహస్థః పరమం విధిమ్ । సర్వబంధవినిర్ముక్తో లోకానాప్నోత్యనుత్తమాన్
ఈ పరమమైన నియమాన్ని గృహస్థుడు సరిగ్గా పాటిస్తే, అన్ని బంధనాల నుండి విముక్తి పొంది, ఉత్తమ లోకాలను పొందుతాడు.
వయఃపరిణతో రాజన్కృతకృత్యో గృహాశ్రమీ । పుత్రేషు భార్యాం నిక్షిప్య వనం గచ్ఛేత్సహైవ వా
వయస్సు ముదిరినప్పుడు, రాజా, గృహస్థుడు తన కర్తవ్యాలు పూర్తిచేసి, భార్యను కుమారుల వద్ద ఉంచి, ఒంటరిగా లేదా ఆమెతో కలిసి అడవికి వెళ్లాలి.
పర్ణమూలఫలాహారః కేశశ్మశ్రుజటాధరః । భూమిశాయీ భవేత్తత్ర మునిస్సర్వాతిథిర్నృప
అక్కడ ఆకులు, మూలికలు, పండ్లు తింటూ, జటలు, గడ్డం పెంచుకుని, నేలపై పడుకుని, అందరినీ అతిథులుగా ఆహ్వానిస్తూ, మునిగా ఉండాలి, రాజా.
చర్మకాశకుశైః కుర్య్యాత్పరిధానోత్తరీయకే । తద్వత్త్రిషవణం స్నానం శస్తమస్య నరేశ్వర
తనకు పైదుస్తులు, దిగువ దుస్తులు చర్మం, చెట్టు తొక్క, లేదా దర్భతో తయారు చేసుకోవాలి. అలాగే, రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేయడం కూడా మంచిదే, రాజా.
దేవతాభ్యర్చనం హోమస్సర్వాభ్యాగతపూజనమ్ । భిక్షాబలిప్రదానం చ శస్తమస్య నరేశ్వర
దేవతలను పూజించడం, హోమం చేయడం, వచ్చిన వారిని సత్కరించడం, భిక్ష, బలి ఇవ్వడం ఇవన్నీ అతనికి శ్రేయస్కరం, రాజాధిరాజా.
వన్యస్నేహేన గాత్రాణామభ్యంగశ్చాస్య శస్యతే । తపశ్చ తస్య రాజేంద్ర శీతోష్ణాదిసహిష్ణుతా
అడవి నూనెతో శరీరానికి అభ్యంగనం చేయడం, తపస్సు చేయడం, చలి, వేడి మొదలైన వాటిని సహించడమూ అతనికి శ్రేయస్కరం, రాజేంద్ర.
యస్త్వేతాం నియతశ్చర్యాం వానప్రస్థశ్చరేన్మునిః । స దహత్యగ్నివద్దోషాఞ్జయేల్లోకాంశ్చ శాశ్వతాన్
ఈ విధంగా నియమంగా వానప్రస్థాశ్రమాన్ని ఆచరించే ముని, అగ్నిలా తన దోషాలను కాల్చి, శాశ్వత లోకాలను పొందుతాడు.
చతుర్థశ్చాశ్రమో భిక్షోః ప్రోచ్యతే యో మనీషిభిః । తస్య స్వరూపం గదతో మమ శ్రోతుం నృపార్హసి
నాలుగవ ఆశ్రమం అయిన భిక్షువు స్థితిని జ్ఞానులు వివరించారు. దాని స్వరూపం గురించి నేను చెప్పేది విను, రాజా.
పుత్రద్ర వ్యకలత్రేషు త్యక్తస్నేహో నరాధిప । చతుర్థమాశ్రమస్థానం గచ్ఛేన్నిర్ధూతమత్సరః
కుమారులు, బంధువులు, భార్యపై మమకారం విడిచిపెట్టి, అసూయ లేకుండా, నాలుగవ ఆశ్రమంలో ప్రవేశించాలి, నరాధిపా.
త్రైవర్గికాంస్త్యజేత్సర్వానారంభానవనీపతే । మిత్రాదిషు సమో మైత్రస్సమస్తేష్వేవ జంతుషు
భూమీశ్వరా, ధర్మార్థకామాలకు సంబంధించిన అన్ని పనులను విడిచిపెట్టి, స్నేహితులు మొదలైన వారందరితో సమంగా, సమస్త జీవుల పట్ల స్నేహభావంతో ఉండాలి.
జరాయుజాండజాదీనాం వాడ్మనఃకాయకర్మభిః । యుక్తః కుర్వీత న ద్రో హం సర్వసంగాంశ్చ వర్జయేత్
జరాయుజులు, అండజులు మొదలైన అన్ని ప్రాణుల పట్ల మాట, మనసు, శరీరంతో సత్కార్యాలు చేయాలి. ఎవరికీ హాని చేయకుండా, అన్ని బంధాలను విడిచిపెట్టాలి.
ఏకారాత్రస్థితిర్గ్రామే పంచరాత్రస్థితిః పురే । తథా తిష్ఠేద్యథాప్రీతిర్ద్వేషో వా నాస్య జాయతే
ఒక గ్రామంలో ఒక్క రాత్రి, పట్టణంలో అయిదు రాత్రులు ఉండాలి. ఎటువంటి మమకారం లేదా ద్వేషం కలగకుండా ఉండాలి.
ప్రాణయాత్రానిమిత్తం చ వ్యంగారే భుక్తవజ్జనే । కాలే ప్రశస్తవర్ణానాం భిక్షార్థం పర్యటేద్గృహాన్
ప్రాణాలు నిలబెట్టుకోవడానికి, ఎవరి ఇంట్లోనైనా అడగకుండా దొరికిన ఆహారం తినవచ్చు. సరైన సమయంలో, మంచి ప్రవర్తన ఉన్న వారి ఇళ్లకు భిక్ష కోసం వెళ్లాలి.
కామః క్రోధస్తథా దర్పమోహలోభాదయశ్చ యే । తాంస్తు సర్వాన్పరిత్యజ్య పరివ్రాణ్నిర్మమో భవేత్
కామం, కోపం, గర్వం, మాయ, లోభం మొదలైన వాటన్నిటిని విడిచిపెట్టి, పరివ్రాజకుడు మమకారం లేకుండా ఉండాలి.
అభయం సర్వభూతేభ్యో దత్త్వా యశ్చరతే మునిః । తస్యాపి సర్వభూతేభ్యో న భయం విద్యతే క్వచిత్
ప్రతి జీవికి భయమేమీ కలగకుండా మనస్ఫూర్తిగా భరోసా ఇచ్చి, ఆ విధంగా జీవించే మునికి, ఎక్కడా ఎవరి వల్లా కూడా భయం ఉండదు.
కృత్వాగ్నిహోత్రం స్వశరీరసంస్థం శారీరమగ్నిం స్వముఖే జుహోతి । విప్రస్తు భైక్ష్యోపహితైర్హవిర్భిశ్చితాగ్నికానాం వ్రజతి స్మ లోకాన్
తన శరీరంలోనే అగ్నిని స్థాపించి, తన నోటికే హోమం చేసే వాడు, భిక్షతో సంపాదించిన పదార్థాలతో హవిస్సులు సమర్పించే బ్రాహ్మణుడు, చితాగ్ని ప్రాప్తుల లోకాలను పొందుతాడు.