ధాతా ప్రజాపతిః శక్రో వహ్నిర్వసుగణోఽర్యమా । ప్రవిశ్యాతిథిమేతే వై భుఞ్జన్తేఽన్నం నరేశ్వర
ధాత, ప్రజాపతి, ఇంద్రుడు, అగ్ని, వసువులు, అర్యమా — వీరు అతిథిలో ప్రవేశించి, ఆ ఇంట్లో అన్నం భుజిస్తారు, రాజా.
తస్మాదతిథిపూజాయాం యతేత సతతం నరః । స కేవలమఘం భుఙ్క్తే యో భుఙ్క్తే హ్యతిథిం వినా
అందువల్ల, మనిషి ఎప్పుడూ అతిథులను గౌరవించేందుకు శ్రమించాలి. అతిథి లేకుండా తినేవాడు పాపమే తింటాడు.
తతః సువాసినీదుఃఖిగర్భిణీవృద్ధబాలకాన్ । భోజయేత్ సంస్కృతాన్నేన ప్రథమం చరమం గృహీ
తర్వాత, ఇంటివాడు ముందుగా పెళ్లయిన మహిళలు, బాధపడేవారు, గర్భిణీలు, వృద్ధులు, పిల్లలను సక్రమంగా తయారుచేసిన అన్నంతో తినిపించాలి. చివరికి తానే తినాలి.
అభుక్తవత్సు చైతేషు భుఞ్జన్ భుఙ్క్తే స దుష్కృతమ్ । మృతశ్చ గత్వా నరకం శ్లేష్మభుగ్జాయతే నరః
వారు తినకముందే తినేవాడు పాపం తింటాడు. అలాంటి వాడు చనిపోయాక నరకానికి వెళ్లి, పురుగులు తినే జీవిగా పుడతాడు.
అస్నాతాశీ మలం భుఙ్క్తే హ్యజపీ పూయశోణితమ్ । అసంస్కృతాన్నభుఙ్మూత్రం బాలాదిప్రథమం శకృత్
స్నానం చేయకుండా తినేవాడు మలాన్ని తింటాడు. మంత్రాలు జపించకుండా తినేవాడు పుయము, రక్తాన్ని తింటాడు. సక్రమంగా తయారు చేయని అన్నం తినేవాడు మూత్రాన్ని తింటాడు. పిల్లలు మొదలైనవారికి ముందుగా తినిపించకుండా తినేవాడు మొదట మలాన్ని తింటాడు.
అహోమీ చ కృమీన్ భుఙ్క్తే అదత్త్వా విషమశ్నుతే
ఇంకా, ఇతరులకు ఇవ్వకుండా తినేవాడు రాత్రింబవళ్ళు పురుగులను తింటూ, అనుచితమైనదాన్ని అనుభవిస్తాడు.
తస్మాచ్ఛృణుష్వ రాజేన్ద్ర యథా భుఞ్జీత వై గృహీ । భుఞ్జతశ్చ యథా పుంసః పాపబన్ధో న జాయతే
అందుకే, రాజేంద్ర, ఇంటివాడు ఎలా తినాలో, తినేటప్పుడు పాపానికి బందీ కాకుండా ఉండాలంటే ఎలా చేయాలో విను.
ఇహ చారోగ్యవిపులం బలబుద్ధిస్తథా నృప । భవత్యరిష్టశాన్తిశ్చ వైరిపక్షాభిచారిణః
ఇక్కడ, రాజా, ఆరోగ్యం, గొప్ప బలం, బుద్ధి కలుగుతాయి. అపాయాలు తొలగిపోతాయి. శత్రువుల మాయలు కూడా నశిస్తాయి.
స్నాతో యథావత్ కృత్వా చ దేవర్షిపితృతర్పణమ్ । ప్రశస్తరత్నపాణిస్తు భుఞ్జీత ప్రయతో గృహీ
సరైన విధంగా స్నానం చేసి, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి, శుభ్రమైన రత్నాలు చేతిలో పెట్టుకుని, భక్తితో ఇంటివాడు తినాలి.
కృతే జపే హుతే వహ్నౌ శుద్ధవస్త్రధరో నృప । దత్త్వాఽతిథిభ్యో విప్రేభ్యో గురుభ్యస్సంశ్రితాయ చ । పుణ్యగన్ధధరః శస్తమాల్యధారీ నరేశ్వర
మంత్రాలు జపించి, అగ్నిలో హోమం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, అతిథులకు, బ్రాహ్మణులకు, గురువులకు, ఆధారపడినవారికి ఇచ్చి, శుభమైన సుగంధాలు, మంచి పూలమాలలు ధరించి, రాజా, తినాలి.
నైకవస్త్రధరో నార్ద్రపాణిపాదో మహీపతే । విశుద్ధవదనః ప్రీతో భుఞ్జీత న విదిఙ్ముఖః
ఓ రాజా! మనిషి ఎన్నో వస్త్రాలు ధరించి, చేతులు లేదా కాలులు తడిగా ఉండగా తినకూడదు. ముఖం శుభ్రంగా, హర్షంతో ఉండగా మాత్రమే తినాలి; తప్పు దిశలో ఎదురుగా కూర్చుని తినకూడదు.
ప్రాఙ్ముఖోదఙ్ముఖో వాపి న చైవాన్యమనా నరః । అన్నం ప్రశస్తం పథ్యం చ ప్రోక్షితం ప్రోక్షణోదకైః
తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశలో ఎదురుగా, మనసు మరెక్కడా లేకుండా కూర్చుని, శుభ్రమైన, ఆరోగ్యానికి అనుకూలమైన, పవిత్ర జలంతో ప్రోక్షించిన అన్నాన్ని తినాలి.
న కుత్సితాహృతం నైవ జుగుప్సాపదసంస్కృతమ్ । దత్త్వా తు భక్తం శిష్యేభ్యః క్షుధితేభ్యస్తథా గృహీ
అవమానంగా తీసుకొచ్చినది గానీ, అసహ్యంగా తయారుచేసినది గానీ తినకూడదు. ముందుగా శిష్యులకు, ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం ఇచ్చిన తర్వాత గృహస్థుడు తినవచ్చు.
ప్రశస్తశుద్ధపాత్రే తు భుఞ్జీతాకుపితో ద్విజః
శుభ్రమైన, మంచి పాత్రలో, కోపం లేకుండా ద్విజుడు భోజనం చేయాలి.
నాసన్దిసంస్థితే పాత్రే నాదేశే చ నరేశ్వర । నాకాలే నాతిసఙ్కీర్ణే దత్త్వాగ్రం చ నరోఽగ్నయే
ఓ రాజా! ఇసుక మీద ఉంచిన పాత్రలో గానీ, అనుచితమైన ప్రదేశంలో గానీ, అనుకూల కాలం కానప్పుడు గానీ, బహుళ జనసంచారం ఉన్నచోట గానీ తినకూడదు. మొదటి భాగాన్ని అగ్నికి సమర్పించిన తర్వాత తినాలి.
మన్త్రాభిమన్త్రితం శస్తం న చ పర్యుషితం నృప । అన్యత్ర ఫలమూలేభ్యః శుష్కశాఖాదికాత్ తథా
మంత్రాలతో పవిత్రం చేసిన, మంచి, పాతదికాదు అన్నాన్ని తినాలి, ఓ రాజా! పండ్లు, మూలాలు, ఎండిన కొమ్మలు వంటి వాటిని తప్పించి.
తద్వద్ధారీతకేభ్యశ్చ గుడభక్ష్యేభ్య ఏవ చ । భుఞ్జీతోద్ధృతసారాణి న కదాపి నరేశ్వర
అలాగే హరీతకి పండ్లు, బెల్లంతో చేసిన మిఠాయిలను తప్పించి, లోపల సారం ఉన్న భాగాలనే తినాలి, ఎప్పుడూ వేరుగా తినకూడదు, ఓ రాజా!
న శేషం పురుషోఽశ్నీయాదన్యత్ర జగతీపతే । మధ్వమ్బుదధిసర్పిభ్యః సక్తుభ్యశ్చ వివేకవాన్
వివేకంతో ఉన్నవాడు మధు, నీరు, నెయ్యి, సత్తువ వంటి వాటిని తప్పించి మిగిలిన అన్నాన్ని తినకూడదు, ఓ భూమిపతి!
అశ్నీయాత్ తన్మయో భూత్వా పూర్వం తు మధురం రసమ్ । లవణామ్లౌ తథా మధ్యే కటుతిక్తాదికాంస్తతః
తినేటప్పుడు ఆహారంలో మనసు లగ్నం చేయాలి. మొదట మధురమైన రుచిని, మధ్యలో ఉప్పు, పులుపు రుచులను, చివర్లో మసాలా, చేదు వంటి రుచులను తినాలి.
ప్రాగ్ద్రవం పురుషోఽశ్నీయాన్మధ్యే కఠినభోజనః । అన్తే పునర్ద్రవాశీ తు బలారోగ్యే న ముఞ్చతి
మొదట ద్రవ పదార్థాలను, మధ్యలో ఘన పదార్థాలను, చివరలో మళ్లీ ద్రవ పదార్థాలను తినాలి. ఇలా చేస్తే బలమూ ఆరోగ్యమూ నిలుస్తాయి.
అనిన్ద్యం భక్షయేదిత్థం వాగ్యతోఽన్నమకుత్సయన్ । పఞ్చగ్రాసం మహామౌనం ప్రాణాద్యాప్యాయనం హి తత్
ఇలా నిందించదగని అన్నాన్ని, దాన్ని తక్కువగా మాట్లాడకుండా, మౌనంగా అయిదు ముద్దలు తినాలి. ఇది ప్రాణశక్తికి పోషణ కలిగిస్తుంది.
భుక్త్వా సమ్యగథాచమ్య ప్రాఙ్ముఖోదఙ్ముఖోఽపి వా । యథావత్ పునరాచామేత్ పాణీ ప్రక్షాల్య మూలతః
సరిగ్గా తిని, ముఖం కడిగి, తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశలో కూర్చుని, మళ్లీ అవసరమైతే చేతులు బాగా కడుక్కోవాలి.
స్వస్థః ప్రశాన్తచిత్తస్తు కృతాసనపరిగ్రహః । అభీష్టదేవతానాం తు కుర్వీత స్మరణం నరః
మనసు ప్రశాంతంగా, స్థిరంగా ఉండగా, ఆసనం సరిచేసుకుని, మనిషి తనకు ఇష్టమైన దేవతలను స్మరించాలి.
అగ్నిరాప్యాయయేద్ధాతుం పార్థివం పవనేరితః । దత్తావకాశం నభసా జరయత్యస్తు మే సుఖమ్
వాయువుతో ప్రేరితమైన అగ్ని భూమి తత్త్వాన్ని పోషించాలి. ఆకాశానికి స్థానం ఇచ్చిన తర్వాత, అది జీర్ణించాలి. నాకు సుఖం కలగాలి.
అన్నం బలాయ మే భూమేరపామగ్న్యనిలస్య చ । భవత్యేతత్పరీణతం మమాస్త్యవ్యాహతం సుఖమ్
ఈ అన్నం భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి నుండి నాకు బలాన్ని ఇవ్వాలి. ఇది జీర్ణమైనప్పుడు నాకు నిరవధికమైన సుఖం కలగాలి.
ప్రాణాపానసమానానాముదానవ్యానయోస్తథా । అన్నం పుష్టికరం చాస్తు మమాప్యవ్యాహతం సుఖమ్
ప్రాణ, అపాన, సమాన, ఉదాన, వ్యాన వాయువులకు ఈ అన్నం పోషణ కలిగించాలి. నాకు నిరంతర సుఖం కలగాలి.
అగస్తిరగ్నిర్వడవానలశ్చ భుక్తం మయాన్నం జరయత్వశేషమ్ । సుఖం చ మే తత్పరిణామసమ్భవం యచ్ఛన్త్వరోగం మమ చాస్తు దేహే
అగస్త్యుడు, అగ్ని, వడవానలుడు నేను తిన్న అన్నాన్ని జీర్ణించాలి. దాని జీర్ణత వల్ల కలిగే సుఖం నాకు రోగరహితత్వాన్ని ప్రసాదించాలి.
విష్ణుః సమస్తేన్ద్రియదేహదేహీ వృథా న భూతో భగవాన్ యథైకః । సత్యేన తేనాత్తమశేషమన్నమారోగ్యతాం మే పరిణామమేతు
విష్ణువు అన్ని ఇంద్రియాలూ, శరీరాలూ లోనివాడు. ఆయన వృథా కాలేరు. ఆ సత్యబలంతో నేను తిన్న అన్నం నాకు ఆరోగ్యాన్ని, మంచి జీర్ణశక్తిని కలిగించాలి.
విష్ణురత్తా తథైవాన్నం పరిణామశ్చ వై తథా । సత్యేన తేన మద్భుక్తం జీర్యత్యన్నమిదం తథా
విష్ణువు భోజనం చేసేవాడు, ఆహారం కూడా ఆయనే, ఆ ఆహారం జీర్ణమయ్యే మార్పు కూడా ఆయనే. ఈ సత్యంతో నేను తిన్న ఆహారం కూడా జీర్ణమవుతుంది.
ఇత్యుచ్చార్య స్వహస్తేన పరిమృజ్య తథోదరమ్ । అనాయాసప్రదాయీని కుర్యాత్ కర్మాణ్యతన్ద్రితః
ఇలా పఠించి, తన చేతితో కడుపు తుడిచుకుని, అలసట లేకుండా సులభతనాన్ని కలిగించే పనులు చేయాలి.