కనకమపి రహస్యవేక్ష్య బుద్ధయా తృర్ణామివ యః సమవైతి వై పరస్వమ । భవతి చ భగవత్యనన్యచేతాః పురుషవరం తమవేహి విష్ణుభక్తమ్
బంగారం అయినా పరధనాన్ని గడ్డి లాంటిదిగా భావించే వాడు, మనస్సంతా భగవంతుడి మీదే నిలిపే వాడు, అలాంటి ఉత్తమ పురుషుడిని విష్ణుభక్తుడిగా తెలుసుకో.
స్ఫటికగిరిశిలామలః క్వ బిష్ణుర్మనసి నృణాం క్వ చ మత్సరాదిదోషః । న హి తుహినమయూఖరశ్మిపుఞ్జ భవతి హుతాశనదీప్తిజః ప్రతాపః
స్ఫటిక పర్వతం ఎంత నిర్మలమో, మనుషుల హృదయాల్లో అసూయ మొదలైన దోషాలు కూడా అంతే దూరంగా ఉంటాయి. చల్లని చంద్రకాంతిలో అగ్ని వేడి ఉండలేనట్లు, విష్ణుభక్తుని హృదయంలో అవి ఉండవు.
విమలమతివిమత్సరః ప్రశాన్తః శుచిచరితోఽఖిలసత్వమిత్రబూతః । ప్రియహితవచనోఽస్తమానమాయో వసతి సదా హ్టది తస్య వాసుదేవః
నిర్మలుడు, అసూయ లేని వాడు, ప్రశాంతుడు, శుభచరిత్ర గలవాడు, అన్ని జీవులకు మిత్రుడు, మధురమైన, మేలైన మాటలు చెప్పేవాడు, అహంకారమూ మాయా లేని వాడి హృదయంలో వాసుదేవుడు ఎప్పుడూ నివసిస్తాడు.
వసతి హ్టది సనాతనే చ తస్మిన్ భవతి పుమాన్ జగతోఽస్య సౌమ్యరూపః । క్షితిరసమతిరమ్యమాత్మనోఽన్తః కథయతి చారుతయైవ శాలపోతః
అటువంటి మనిషి హృదయంలో శాశ్వతమైన, మృదువైన జగన్నాథుని స్వరూపం ఉంటుంది. భూమి ఎంత ఆకర్షణీయంగా లేకపోయినా, లోపల ఆహ్లాదకరంగా మారుతుంది, ముద్దు మొక్క చిగురులా.
యమనియమవిదూతకల్మషాణా మనుదినమచ్యుతసక్తమానసానామ్ । అపగతమద-మాన-మత్సరాణం త్యజ భట!దూరతరేణ మానవానామ
ఓ యోధా! నియమ నియమాలు పాటించని, హృదయం మలినంగా ఉన్న, అచ్యుతునిపై మనస్సు లేని, అహంకారంతో, మానంతో, అసూయతో నిండిన మనుషులను దూరంగా విడిచిపెట్టు.
హ్టది యది భగవాననాదిరరాస్తే హరిరసిశఙ్ఖగదాధరోఽవ్యయాత్మా । తదఘమఘవిఘాతకర్తృభిన్నం భవతి కథం సతి చాన్ధకారమర్కే
హృదయంలో ఆదిమైన హరి, శంఖం, గద ధరించిన, అవినాశి స్వరూపుడైన భగవంతుడు ఉంటే, అక్కడ పాపం ఎలా నిలుస్తుంది? సూర్యుడు ఉన్న చోట చీకటి ఉండలేనట్లు.
హరతి పరధనం నిహన్తి జన్తూన్ వదతి తథానృతనిష్ఠు రాణి యశ్వ । అసుభజనితదుర్మదస్య పు సః కలుషమతేహ్ట ది తస్య నాస్త్యనన్తః
ఇతరుల ధనం దోచే వాడు, ప్రాణులను హతమార్చే వాడు, అబద్ధాలు చెప్పే వాడు, చెడ్డవారి సాంగత్యంతో మలినమైన మనస్సు కలవాడికి దుస్థితికి అంతం ఉండదు.
న సహతి పరసమ్పదం వినిన్దాం కలుషమతిః కురుతే సతామసాధుః । న యజతి న దదాతి యశ్వ సన్తం మనసి న తస్ జనార్దనోఽధమస్య
ఇతరుల ఐశ్వర్యాన్ని భరించలేని వాడు, నిందించే వాడు, మలినమైన మనస్సు కలవాడు, మంచివారిపట్ల చెడుగా ప్రవర్తించే వాడు, యజ్ఞాలు చేయని, దానం చేయని వాడి హృదయంలో జనార్దనుడు నివసించడు.
పరమసుద్టది బాన్ధవే కలత్రే సుతతనయాపితృమాతృభృత్యవర్గే। శఠమతిరుపయాతి యోఽర్థతృష్ణాం తమధమచేష్టమవైహి నాస్య భక్తమ్
బంధువులు, భార్య, పిల్లలు, తల్లిదండ్రులు, సేవకులపై అత్యంత మమకారం కలిగి, మనస్సు మోసంతో, ధనదాహంతో నిండిన వాడిని భక్తుడిగా ఎప్పుడూ భావించవద్దు.
అశుభమతిరసత్ప్రవృత్తిసక్తః సతతమనార్య్యవిశాలసఙ్గమత్తః । అనుదినకృతపాపబన్ధయత్నః పురుషపశుర్నహి వాసుదేవభక్తః
దుష్టమనస్సు, చెడ్డ పనుల పట్ల ఆసక్తి, చెడ్డవారి సాంగత్యంతో మత్తులో ఉండే వాడు, ప్రతిరోజూ పాపాల్లో మునిగిపోయే వాడు, అలాంటి మనిషి వాసుదేవుని భక్తుడు కాదు, పశువులా ఉంటాడు.
సకలమిదమహఞ్చ వాసుదేవః పరమపునామ్ పరమేశ్వరః స ఏకః । ఇతి మతిరచలా భవత్యనన్తే హ్టదయగతే వ్రజ తాన్ విహాయ దూరాత్
ఈ లోకం అంతా, నేనూ వాసుదేవుడే, ఆయన పరమ పవిత్రుడు, పరమేశ్వరుడు అని whose mind is unwavering—అలాంటి హృదయాన్ని కలిగినవారి దగ్గరకు వెళ్ళు, మిగతావారిని దూరంగా విడిచిపెట్టు.
కమలనయన వాసుదేవ విష్ణో ధరణిధరాచ్యుత శహ్ఘచక్రపోణో! భవ శరణమితీరయన్తి యే వై త్యజ భట దూరతరేణ తానపాపాన్
కమలనయన వాసుదేవా, విష్ణూ, భూమిని మోసేవాడా, అచ్యుతా, శంఖచక్రధారకా! 'నీ శరణు' అని పిలిచేవారిలోని పాపులను, ఓ యోధా, నీవు దూరంగా విడిచిపెట్టు.
వసతి మనసి యస్య సోఽవ్యయాత్మా పురుషవరస్య న తస్య దృష్టిపాతే । తవ గతిరథవా మమాస్తి చక్ర ప్రతిహతవీర్య్యబలస్య సోఽన్యలోక్యః
అవినాశి ఆత్మ హృదయంలో నివసించే ఉత్తమ పురుషుడి దృష్టిలో, ఓ చక్రధారకా, నీ మార్గమో నా మార్గమో ఉంది; అతడిని ఇతరుల బలంతో గెలవడం సాధ్యం కాదు.
ఇతం నిం జభటశాసనాయ దేవో రవితనయః స కిలాహ ధర్మరాజః । మమ కథితామిదఞ్చ తేన తుభ్యం కురువర! సమ్యగిదం మయాపి చోక్తమ్
ఇలా నీ ఆజ్ఞను పాటించేందుకు, సూర్యుని కుమారుడైన ధర్మరాజు ఈ మాటలు అన్నాడు. అతడు నాకు చెప్పినదాన్ని నేను నీకు సరిగ్గా వివరించాను, ఓ కురువంశశ్రేష్ఠా!
నకులైతన్మమాఖ్యాతం పూర్వం తేన ద్రిజన్మనా । కలిఙ్గదేశాదభ్యేత్య ప్రీయతా సుమహాత్మనా
ఇది నాకూ ముందుగా ద్విజుడైన నకులుడు, కళింగదేశం నుండి వచ్చి, మహాత్ముడిగా, సంతోషంగా చెప్పాడు.
మయాప్యేతదూ యథాన్యాయ సమ్యగ్ వత్స! తవోదితమ్ । యథా విష్ణుమృతే నాన్యత్ త్రాణం సంసారసాగరే
నీవు అడిగిన ప్రకారం, వత్సా, నేను కూడా ఇది సరిగ్గా వివరించాను. విష్ణువు తప్ప ఈ సంసారసాగరంలో మరొక శరణు లేదు.
కిఙ్గరా పాశదణ్డాశ్వ న యమో న చ యాతాః । సమర్థస్తస్య యస్యాత్మా కేశవాలమ్బనః సదా
ఎవరైతే తమ మనస్సును ఎప్పుడూ కేశవునిపై పెట్టుకుంటారో, వారిని యముని దూతలు, పాశం, దండం, గుర్రం, యముడు లేదా అతని సేవకులు ఎవరూ ఏ విధంగా కూడా ఏమీ చేయలేరు.
మైత్రేయ ఉవాచ భగవన్భగవాన్దేవః సంసారవిజిగీషుభిః । సమాఖ్యాహి జగన్నాథో విష్ణురారాధ్యతే యథా ॥ ౩,౮.
మైత్రేయుడు ఇలా అడిగాడు: భగవంతుడా, ఈ జన్మ మరణాల బంధాన్ని దాటి పోవాలని కోరుకునే వారు జగన్నాథుడైన విష్ణువును ఎలా పూజిస్తారో దయచేసి వివరించండి.
ఆరాధితాచ్చ గోవిన్దాదారాధనపరైర్నరైః । యత్ప్రాప్యతే ఫలం శ్రోతుం తచ్చేచ్ఛామి మహామునే ॥ ౩,౮.
మహామునివరా, గోవిందుని భక్తిపూర్వకంగా పూజించే వారికి ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుందో నేను వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
శ్రీపరాశర ఉవాచ యత్పృచ్ఛతి భవానేతత్సగరేణ మహాత్మనా । ఔర్వః ప్రాహ యథా పృష్టస్తన్మే నిగదతః శృణు ॥ ౩,౮.
శ్రీ పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు అడిగిన ప్రశ్నను ఒకప్పుడు మహాత్ముడైన సాగరుడు అడిగాడు. ఆ సందర్భంలో ఔర్వుడు ఏమి చెప్పాడో నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను, విను.
సగరః ప్రణిపత్త్యైనమౌర్వం పప్రచ్ఛభార్గవమ్ । విష్ణోరారాధనోపాయసంబన్ధం మునిసత్తమ ॥ ౩,౮.
సాగరుడు నమస్కరించి, భార్గవ వంశజుడైన ఔర్వ మునిని విష్ణువు పూజించడానికి మార్గం ఏమిటో అడిగాడు.
ఫలం చారాధితే విష్ణో యత్పుంసామభిజాయతే । స చాహ పృష్టో యత్నేన తస్మై తన్మేఖిలం శృణు ॥ ౩,౮.
విష్ణువును పూజించినప్పుడు మనుషులకు కలిగే ఫలం ఏమిటో కూడా సాగరుడు అడిగాడు. ఔర్వుడు ఆ ప్రశ్నకు ఎంతో శ్రద్ధగా సమాధానం చెప్పాడు. నేను నీకు అన్నీ వివరంగా చెబుతాను, విను.
ఔర్వ ఉవాచ భౌమం మనోరథం స్వర్గం స్వర్గే రమ్యం చ యత్పదమ్ । ప్రాప్నోత్యారాధితే విష్ణౌ నిర్వాణమపి చోత్తమమ్ ॥ ౩,౮.
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: విష్ణువును పూజిస్తే భూమిపై కోరుకున్న కోరికలు, స్వర్గంలో ఆనందమైన స్థానం, ఇంకా పరమ శాంతి అయిన మోక్షం కూడా లభిస్తాయి.
యద్యదిచ్ఛతి యావచ్చ ఫలమారాధితేఽచ్యుతే । తత్తదాప్నోతి రాజేన్ద్ర భూరి స్వల్పమథాపి వా ॥ ౩,౮.
రాజేంద్రా, ఎవరు ఏ ఫలితాన్ని ఎంతవరకు కోరుకుంటారో, అచ్యుతుని పూజిస్తే వారు పెద్దదైనా, చిన్నదైనా ఆ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
యత్తు పృచ్ఛసి భూపాల కథామారాధ్యతే హరిః । తదహం సకలం తుభ్యం కథయామి నిబోధ మే ॥ ౩,౮.
భూపాలా, హరిదేవుడు ఎలా పూజించబడతాడో నువ్వు అడిగినదాన్ని నేను నీకు పూర్తిగా చెబుతాను. శ్రద్ధగా విను.
వర్ణాశ్రమాచారవతా పురుషేణపరః పుమాన్ । విష్ణురారాధ్యతే పన్థా నాన్యస్తత్తోషకారకః ॥ ౩,౮.
వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని పాటించే మనిషి పరమాత్మను పూజించగలడు. ఆయనను సంతుష్టిపర్చే మరో మార్గం లేదు.
యజన్యజ్ఞాన్యజత్యేనం జపన్త్యేనం జపన్నృప । నిఘ్నన్నన్యాన్హినస్త్యేనం సర్వభూతో యతో హరిః ॥ ౩,౮.
యజ్ఞాలు చేయడం, జపాలు చేయడం, శత్రువులను సంహరించడం, ఇతరులను హింసించడం ద్వారా హరిదేవుడు పూజించబడతాడు. ఎందుకంటే హరి అన్నీ ప్రాణులలో ఉన్నాడు.
తస్మాత్సదాచారవతా పురుషేణ జనార్దనః । ఆరాధ్యస్తు స్వవర్ణోక్తధర్మానుష్ఠానకారిమా ॥ ౩,౮.
కాబట్టి, మంచి ఆచారాన్ని పాటించే, తన వర్ణానికి అనుగుణంగా కర్తవ్యాలను నెరవేర్చే వ్యక్తి జనార్దనుని పూజించాలి.
బ్రాహ్మణః క్షత్రియో వైశ్యః శుద్రశ్చ పృథివీపతే । స్వధర్మతత్పరో విష్ణుమారాధయతి నాన్యథా ॥ ౩,౮.
భూమిపతీ, బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు, శూద్రుడు ఎవరు అయినా తన స్వధర్మాన్ని నిబద్ధతతో ఆచరిస్తే విష్ణువును పూజించినవారవుతారు. వేరే విధంగా కాదు.
పరాపవాదం పైశున్యమనృతం చ న భాషతే । అన్యోద్వేగకరం వాపి తోష్యతే తేనకేశవః ॥ ౩,౮.
ఇతరుల గురించి చెడుగా మాట్లాడని, దుర్మార్గంగా నిందించని, అబద్ధం చెప్పని, ఇతరులకు బాధ కలిగించే మాటలు మాట్లాడని వ్యక్తిని కేశవుడు సంతోషిస్తాడు.