యత్ర క్వచనసంస్థానాం క్షుత్తృష్ణోపహతాత్మనామ్ । ఇదమాప్యాయనాయాస్తు మయా దత్తం తిలోదకమ్
ఎక్కడైనా ఆకలి, దాహంతో బాధపడే ప్రాణులు ఉన్నా, నేను ఇచ్చిన ఈ నువ్వుల నీరు వారికి ఉపశాంతిని కలిగించాలి.
కామ్యోదకప్రదానం తే మయైతత్కథితం నృప । యద్దత్త్వా ప్రీణయత్యేతన్మనుష్యస్సకలం జగత్ । జగదాప్యాయనోద్భూతం పుణ్యమాప్నోతి చానఘ
రాజా, మనసులో కోరికతో నీరు సమర్పించే విధానాన్ని చెప్పాను. దీన్ని సమర్పిస్తే, మనిషి మొత్తం లోకాన్ని సంతోషపరచి, లోకానికి తృప్తి కలిగించడంలో కలిగే పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
దత్త్వా కామ్యోదకం సమ్యగేతేభ్యః శ్రాద్ధయాన్వితః । ఆచమ్య చ తతో దద్యాత్సూర్యాయ సలిలాంజలిమ్
ఈ ప్రాణులకు శ్రద్ధతో కావలసిన నీరు సమర్పించి, ఆచమనం చేసిన తర్వాత, సూర్యునికి నీటిని అంజలి రూపంలో సమర్పించాలి.
నమో వివస్వతే బ్రహ్మభాస్వతే విష్ణుతేజసే । జగత్సవిత్రే శుచయే సవిత్రే కర్మసాక్షిణే
వివస్వంతునికి, ప్రకాశవంతమైన బ్రహ్మకు, విష్ణువుని తేజస్సుకు, జగత్తును సృష్టించేవారికి, పవిత్రుడైన సవిత్రునికి, కర్మాలకు సాక్షిగా ఉన్నవారికి నమస్కారం.
తతో గృహాఽర్చనం కుర్యాదభీష్టసురపూజనమ్ । జలాభిషేకైః పుష్పైశ్చ ధూపాద్యైశ్చ నివేదనమ్
తర్వాత ఇంటిని, కోరుకున్న దేవతలను పూజించాలి. నీళ్లతో అభిషేకం చేసి, పువ్వులు, ధూపం, ఇతర నైవేద్యాలు సమర్పించాలి.
అపూర్వమగ్నిహోత్రం చ కుర్యాత్ప్రాగ్బ్రహ్మణే నృప
బ్రహ్మకు ముందుగా ఒక ప్రత్యేకమైన అగ్నిహోత్రం చేయాలి, ఓ రాజా.
ప్రజాపతిం సముద్దిశ్య దద్యాదాహుతిమాదరాత్ । గృహేభ్యః కాశ్యపాయాథ తతోనుమతయే క్రమాత్
ప్రజాపతిని ఉద్దేశించి భక్తితో హవనం సమర్పించాలి. ఆ తరువాత ఇంటి కోసం కశ్యపునికి, తరువాత అనుమతికి క్రమంగా సమర్పించాలి.
తచ్ఛేషం మణికే పృథ్వీపర్జన్యేభ్యః క్షిపేత్తతః । ద్వారే ధాతుర్విధాతుశ్చ మధ్యే చ బ్రహ్మణే క్షిపేత్
ఆ హవనం మిగిలిన భాగాన్ని ఒక పాత్రలో వేసి, భూమికి, వర్షదేవుడికి సమర్పించాలి. ద్వారంలో ధాతు, విధాతలకు, మధ్యలో బ్రహ్మకు సమర్పించాలి.
గృహస్య పురషవ్యాఘ్ర దిగ్దేవానపి మే శృణు
ఇప్పుడు ఇంటికి దిక్పాలకుల గురించి విను, ఓ మహాపురుషా.
ఇంద్రా య ధర్మరాజాయ వరుణాయ తథేందవే । ప్రాచ్యాదిషు బుధో దద్యాద్ధుతశ్షోఆ!త్మకం బలిమ్
ఇంద్రుడు, యముడు, వరుణుడు, చంద్రుడికి తూర్పు మొదలైన దిక్కుల్లో హవనం సమర్పించాలి, ఓ జ్ఞానివి.
ప్రాగుత్తరే చ దిగ్భాగే ధన్వంతారిబలిం బుధః । నిర్వపైద్వైశ్వదేవం చ కర్మ కుర్య్యాదతః పరమ్
ఈశాన్య దిశలో ధన్వంతరికి బలి సమర్పించాలి. తరువాత వైశ్వదేవ కర్మ చేయాలి.
వాయవ్యాం వాయవే దిక్షు సమస్తాసు యథాదిశమ్ । బ్రహ్మణే చాంతరిక్షాయ భానవే చ క్షిపేద్బలిమ్
వాయవ్య దిశలో వాయుదేవునికి, అన్ని దిక్కుల్లో నిర్ణయించిన విధంగా, బ్రహ్మకు, అంతరిక్షానికి, సూర్యునికి బలి సమర్పించాలి.
విశ్వేదేవాన్విశ్వభూతానష్టౌ విశ్వపతీన్పితౄన్ । యక్షాణాం చ సముద్దిశ్య బలిం దద్యాన్నరేశ్వర
ఓ రాజా, విశ్వదేవతలు, సమస్త భూతాలు, ఎనిమిది దిక్పాలకులు, పితృదేవతలు, యక్షులను ఉద్దేశించి బలి సమర్పించాలి.
తతోన్యదన్నమాదాయ భూమి భాగే శుచౌ బుధః । దద్యాదశ్షోభూతేభ్యస్స్వేచ్ఛయా సుసమాహితః
తర్వాత, ఇంకొంత అన్నాన్ని తీసుకుని, శుద్ధమైన భూమిపై, స్వేచ్ఛగా, భూతాలకు శుద్ధమైన మనసుతో సమర్పించాలి.
భూతాని సర్వాణి తథాన్నమేతదహం చ విష్ణుర్న యతోఽన్యదస్తి । తస్మాదహం భూతనికాయభూతమన్నం ప్రయచ్ఛామి భవాయ తేషామ్
ఈ అన్నం, సమస్త భూతాలు, నేను విష్ణువు. వీటికి వేరే ఏదీ లేదు. అందుచేత, భూతాల సంకలితమైన ఈ అన్నాన్ని వారి మేలుకోసం సమర్పిస్తున్నాను.
చతుర్దశో భూతగణో య ఏషః తత్ర స్థితా యేఽఖిలభూతసఙ్ఘాః । తృప్త్యర్థమన్నం హి మయా నిసృష్టం తేషామిదం తే ముదితా భవన్తు
ఈ పద్నాలుగు భూతగణాలు, అందులో ఉన్న సమస్త జీవుల తృప్తికోసం నేను ఈ అన్నాన్ని సమర్పించాను. వారు సంతోషంగా ఉండాలి.
ఇత్యుచ్చార్య నరో దద్యాదన్నం శ్రద్ధాసమన్వితః । భువి సర్వోపకారాయ గృహీ సర్వాశ్రయో యతః
ఇలా ఉచ్చరించి, భక్తితో, భూమిపై అన్నాన్ని సమర్పించాలి. ఇంటి యజమాని అందరికీ ఆశ్రయం కనుక, అందరి మేలుకోసం ఇవ్వాలి.
శ్వచణ్డాలవిహఙ్గానాం భువి దద్యాన్నరేశ్వర । యే చాన్యే పతితాః కేచిదపుత్రాః సన్తి మానవాః
ఓ రాజా, కుక్కలు, చండాళులు, పక్షులు, అలాగే ఇతర పతితులు, సంతానహీనులైన మనుష్యులకు భూమిపై అన్నం ఇవ్వాలి.
తతో గోదోహమాత్రం వై కాలం తిష్ఠేద్గృహాఙ్గణే । అతిథిగ్రహణార్థాయ తదూర్ధ్వం తు యథేచ్ఛయా
తర్వాత, ఆవును పాలు పిండేంత సమయం ఇంటి ప్రాంగణంలో వేచి ఉండాలి. అతిథిని ఆహ్వానించేందుకు. ఆ తరువాత, ఇష్టానుసారం వ్యవహరించవచ్చు.
అతిథిం తత్ర సమ్ప్రాప్తం పూజయేత్ స్వాగతాదినా । తథాసనప్రదానేన పాదప్రక్షాలనేన చ
అతిథి వస్తే, స్వాగత పదాలతో, ఆసనం ఇవ్వడం, పాదాలను కడగడం వంటి సత్కారాలు చేయాలి.
శ్రద్ధయా చాన్నదానేన ప్రియప్రశ్నోత్తరేణ చ । గచ్ఛతశ్చానుయానేన ప్రీతిముత్పాదయేద్గృహీ
భక్తితో అన్నం ఇవ్వడం, మధురంగా ప్రశ్నలు అడగడం, సమాధానాలు చెప్పడం, అతిథి వెళ్ళేప్పుడు వెంట వెళ్లడం ద్వారా యజమాని అతనికి ఆనందాన్ని కలిగించాలి.
అజ్ఞాతకులనామానమన్యదేశాదుపాగతమ్ । పూజయేదతిథిం సమ్యఙ్నైకగ్రామనివాసినమ్
ఎవరైనా తెలియని కుటుంబం, పేరు గలవారు కాకుండా, ఇతర ప్రాంతం నుంచి వచ్చి, మన ఊరిలో నివసించని అతిథి వస్తే, అతనిని మనం యథావిధిగా గౌరవించాలి.
అకిఞ్చనమసమ్బన్ధమజ్ఞాతకులశాలినమ్ । అసమ్పూజ్యాతిథిం భుక్త్వా భోక్తుకామం వ్రజత్యధః
ఎవరైనా దరిద్రుడు, సంబంధం లేని, తెలియని వంశానికి చెందిన అతిథిని గౌరవించకుండా తినిపోతే, అలాంటి వాడు తినాలనే కోరికతో పాపానికి లోనవుతాడు.
స్వాధ్యాయగోత్రాచరణమపృష్ట్వా చ తథా కులమ్ । హిరణ్యగర్భబుద్ధ్యా తం మన్యేతాభ్యాగతం గృహీ
ఆతిథిగా వచ్చినవారి విద్య, వంశం, ప్రవర్తన, కుటుంబం గురించి అడగకుండా, ఆ అతిథిని బ్రహ్మదేవుడిగా భావించాలి.
పిత్రర్థం చాపరం విప్రమేకమప్యాశయేన్నృప । తద్దేశ్యం విదితాచారసమ్భూతిం పాఞ్చయజ్ఞికమ్
పితృదేవతల కోసం, కనీసం ఒకరైన స్థానిక బ్రాహ్మణుడిని, మంచి ప్రవర్తన, వంశం తెలిసినవారిని, ఐదు యజ్ఞాలు చేసే వారిని ఆహ్వానించాలి.
అన్నాగ్రం చ సముద్ధృత్య హన్తకారోపకల్పితమ్ । నిర్వాపభూతం భూపాల శ్రోత్రియాయోపపాదయేత్
హింస లేకుండా తయారు చేసిన ఉత్తమమైన అన్నాన్ని వేరుగా పెట్టి, రాజా, ఆ అన్నాన్ని విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
దద్యాచ్చ భిక్షాత్రితయం పరివ్రాడ్బ్రహ్మచారిణామ్ । ఇచ్ఛయా చ బుధో దద్యాద్విభవే సత్యవారితమ్
పరివ్రాజకులు, బ్రహ్మచారులు వచ్చినప్పుడు వారికి మూడు భాగాల భిక్ష ఇవ్వాలి. శక్తి ఉన్నవాడు, మనసుంటే, మరింత ఇవ్వవచ్చు.
ఇత్యేతేఽతిథయః ప్రోక్తా ప్రాగుక్తా భిక్షవశ్చ యే । చతురః పూజయిత్వైతాన్నృప పాపాత్ ప్రముచ్యతే
ఇలా ఈ నలుగురు అతిథులు, అలాగే ముందు చెప్పిన భిక్షువులను గౌరవిస్తే, రాజా, పాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.
అతిథిర్యస్య భగ్నాశో గృహాత్ ప్రతినివర్త్తతే । స తస్మై దుష్కృతం దత్త్వా పుణ్యమాదాయ గచ్ఛతి
ఎవరైనా అతిథి నిరాశతో ఇంటి నుంచి వెళ్ళిపోతే, ఆ ఇంటివాడి పుణ్యాన్ని తీసుకుపోయి, పాపాన్ని అక్కడే వదిలిపోతాడు.
దేవా మనుష్యాః పశవో వయాంసి సిద్ధాస్సయక్షోరగదైత్యసఙ్ఘాః । ప్రతోః పిశాచాస్తరవస్సమస్తా యే చాన్నమిచ్ఛన్తి మయాత్ర దత్తమ్ ౫౧ । పిపీలికాః కీటపతంఙ్గకాద్యా బుభుక్షితాః కర్మనిబంధబద్ధాః । ప్రయాంతి తే తృప్తిమిదం మయాన్నం తేభ్యో విసృష్టం సుఖినో భవంతు ౫౨ । యేషాం న మాతా న పితా న బన్ధుర్నైవాన్నసిద్ధిర్న తథాన్నమస్తి । తత్తృప్తయేఽన్నం భువి దత్తమేవ తే యాన్తు తృప్తిం ముదితా భవన్తు
దేవతలు, మనుషులు, పశువులు, పక్షులు, సిద్ధులు, యక్షులు, నాగులు, దైత్యులు, పిశాచులు, చెట్లు, అన్నం కోరుకునే అందరికీ నేను ఇచ్చినది తృప్తి కలిగించాలి. పిపీలికలు, పురుగులు, చిమ్మటలు, ఆకలితో ఉన్న, కర్మ బంధనంలో ఉన్నవారికి నేను సమర్పించిన ఈ అన్నం తృప్తి కలిగించాలి, వారు సుఖంగా ఉండాలి. తల్లీ, తండ్రీ, బంధువుల్లేని, అన్నం దొరకని వారికి భూమిపై సమర్పించిన ఈ అన్నం తృప్తి కలిగించాలి, వారు ఆనందంగా ఉండాలి.