శ్వేతఞ్చ హరితం చైవ వైద్యుతం మానసం తథా । జీమూతం రోహితం చైవ సుప్రభం చాపి శోభనమ్ । సప్తైతాని తు వర్షాణి చాతుర్వర్ణ్యయుతాని వై ॥ ౨,౪.
శ్వేత, హరిత, వైద్యుత, మానస, జీమూత, రోహిత, సుప్రభ—ఇవి ఏడువిధమైన వర్షాలు. ప్రతి వర్షంలోనూ నాలుగు వర్ణాలవారు నివసిస్తారు.
శాల్మలే యే తు వర్ణాశ్చ వసన్త్యేతే మహామునే । కపిలాశ్చారుణాః పీతాః కృష్ణాశ్చైవ పృథక్పృథక్ ॥ ౨,౪.
మహర్షీ, శాల్మలి ద్వీపంలో నివసించే ప్రజలు నాలుగు వర్ణాలవారు: కపిల (తామ్రవర్ణం), ఆరుణ (ఎరుపు), పీత (పసుపు), కృష్ణ (నలుపు)—ప్రతి వర్ణం వేరుగా ఉంటుంది.
బ్రహ్మణాః క్షత్రయా వైశ్యాః శుద్రాశ్చైవ యజన్తితమ్ । భగవన్తం సమస్తస్య విష్ణుమాత్మానమవ్యయమ్ । వాయుభూతం మఖశ్రేష్ఠైర్యజ్వనో యజ్ఞసంస్థితిమ్ ॥ ౨,౪.
అక్కడ బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు అందరూ, సమస్త జగత్తుకూ ఆత్మస్వరూపుడైన, నశించని విష్ణువును, వాయువు రూపంలో, ఉత్తమ యజ్ఞాలతో పూజిస్తారు.
దేవానామత్ర సాన్నధ్యమతీవ సుమనోహరే । శాల్మలిః సుమహాన్వృక్షో నామ్నా నిర్వృతికారకః ॥ ౨,౪.
అక్కడ దేవతలకు ప్రియమైన, ఎంతో పెద్దది, అందమైనది అయిన శాల్మలి చెట్టు ఉంది. దానిని సంతోషాన్ని కలిగించేదిగా పిలుస్తారు.
ఏష ద్వీపః సముద్రేణ సురోదేన సమావృతః । విస్తారాచ్ఛాల్మలస్యైవ సమేన తు సమన్తతః ॥ ౨,౪.
ఈ ద్వీపాన్ని సురోద అనే సముద్రం చుట్టుముట్టి ఉంది. అది శాల్మలి ద్వీపం ఎంత విస్తారంగా ఉందో అంతే పరిమాణంలో అన్ని వైపులా వ్యాపించి ఉంది.
సురోదకః పరివృతః కుశద్వీపేన సర్వతః । శాల్మలస్య తు విస్తరాద్ద్విగుణేన సమన్తతః ॥ ౨,౪.
సురోద సముద్రం చుట్టూ, అన్ని వైపులా, శాల్మలి ద్వీపం కంటే రెండింతలు వెడల్పుగా కుశ ద్వీపం ఉంది.
జ్యోతిష్మతః కుశద్వీపే సప్త పుత్రాఞ్ఛృణుష్వ తాన్ ॥ ౨,౪.
కుశ ద్వీపాధిపతి జ్యోతిష్మాన్కు ఉన్న ఏడుగురు కుమారుల పేర్లు విను.
ఉద్భిదో వేణుమాంశ్చైవ వేరథో లమ్బనో ధృతిః । ప్రభాకరోతికపిలస్తన్నామా వర్షపద్ధతిః ॥ ౨,౪.
ఉద్భిద, వేణుమాన్, వేరథ, లంబన, ధృతి, ప్రభాకర, కపిల—ఇవే వారి పేర్లు. వాటి పేర్లతో వర్షాలు కూడా పిలవబడతాయి.
తస్మిన్వసన్తి మనుజాః సహ దైతే యదానవైః । తథైవ దేవగన్ధర్వయక్షకింపురుషాదయః ॥ ౨,౪.
అక్కడ మనుషులు, దైత్యులు, దానవులు, అలాగే దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, కింపురుషులు మొదలైన వారు కలిసి నివసిస్తున్నారు.
వర్ణాస్తత్రాపి చత్వారో నిజానుష్ఠానతత్పరాః । దమినః శుష్మిణః స్నేహా మన్దేహాశ్చ మహామునే ॥ ౨,౪.
అక్కడ కూడా నాలుగు వర్ణాలవారు ఉన్నారు. వారు తమ తమ కర్తవ్యాలలో నిమగ్నంగా ఉంటారు. దమినులు, శుష్మినులు, స్నేహులు, మందేహులు—మహర్షీ!
బ్రహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్చానుక్రమోదితాః ॥ ౨,౪.
అక్కడ బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు ఈ క్రమంలో ఉన్నారు.
యథోస్కకర్మకర్తృత్వాత్స్వాధికారోక్షయాయ తే । తత్రైవ తం కుశద్వీపే బ్రహ్మరూపం జనార్దనమ్ । యజన్తః క్షపయన్త్యుగ్రమధికారఫలప్రదమ్ ॥ ౨,౪.
తమ తమ కర్తవ్యాలను పాటిస్తూ, కుశ ద్వీపంలో జనార్దనుని బ్రహ్మరూపంగా పూజిస్తూ, అధికారం వల్ల కలిగే తీవ్రమైన ఫలితాలను తొలగించుకుంటారు.
విద్రుమో హేమశైలశ్చ ద్యతిమాన్ పుష్పవాంస్తథా । కుశశయో హరిశ్చైవ సప్తమో మన్దరాచలః ॥ ౨,౪.
విద్రుమం, హేమశైలము, ద్యుతిమంతు, పుష్పవంతు, కుశశయము, హరియు, ఏడవదైన మందరాచలము — ఇవే ఆ కొండలు.
వర్షాచలాస్తు సప్తైతే తత్ర ద్వీపే మహామునే । నద్యశ్చ సప్త తాసాం తు శృణు నామాన్యనుక్రమాత్ ॥ ౨,౪.
మహామునీ, ఆ ద్వీపంలో ఇవే ఏడుకొండలు. అక్కడ ఏడునదులు కూడా ఉన్నాయి. వాటి పేర్లను వరుసగా విను.
ధూతపాపా శివా చైవ పవిత్రా సంమతిస్తథా । విద్యుదమ్భా మహీ చాన్యా సర్వపాప హరాస్త్విమాః ॥ ౨,౪.
ధూతపాపా, శివా, పవిత్రా, సమ్మతి, విద్యుదంభా, మహీ, సర్వపాపహరా — ఇవే పాపాలను తొలగించే నదులు.
అన్యాః సహస్రశస్తత్ర క్షుద్రనద్యస్తథాచలాః । కుశద్వీపే గుశస్తమ్బః సంజ్ఞయా తస్య తత్స్మృతమ్ ॥ ౨,౪.
అక్కడ ఇంకా వేలాది చిన్న నదులు, పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి. కుశద్వీపంలో గుశస్తంభము ప్రసిద్ధమైన పేరు.
తత్ప్రమాణేన స ద్వీపో ఘృతోదేన సమావృతః । ఘృతోదశ్చ సముద్రో వై క్రౌఞ్చద్వీపేన సంవృతః ॥ ౨,౪.
ఆ ద్వీపం అంతా తేనె సముద్రంతో చుట్టుపక్కల నిండిపోయి ఉంది. ఆ తేనె సముద్రాన్ని క్రౌంచద్వీపం చుట్టుముట్టి ఉంది.
క్రౌఞ్చద్వీపో మహాభాగ శ్రుయతాఞ్చాపరో మహాన్ । కుశద్వీపస్య విస్తారా ద్ద్విగుణో యస్య విస్తరః ॥ ౨,౪.
మహాభాగ, ఇప్పుడు మరో గొప్ప ద్వీపమైన క్రౌంచద్వీపం గురించి విను. అది కుశద్వీపానికి రెట్టింపు విస్తీర్ణంలో ఉంది.
క్రౌఞ్చద్వీపే ద్యుతిమతః పుత్రాస్తస్య మహాత్మనః । తన్నామాని చ వర్షాణి తేషాం చక్రే మహీపతిః ॥ ౨,౪.
క్రౌంచద్వీపంలో ద్యుతిమంతుని కుమారులు పాలకులయ్యారు. రాజు వారి పేర్లను ఆ ప్రాంతాలకు పెట్టాడు.
కుశలో మల్లగశ్చోష్ణః పీవరోథాన్ధకారకః । మునిశ్చ దున్దుభిశ్చైవ సప్తైతే తత్సుతా మునే ॥ ౨,౪.
కుశలుడు, మల్లగుడు, ఉష్ణుడు, పీవరుడు, అంధకారకుడు, ముని, దుందుభి — మహర్షీ, వీరిద్దరు ఏడుగురు అతని కుమారులు.
తత్రాపి దేవగన్ధర్వసేవితాః సుమనోహరాః । వర్షాచలా మహాబుద్ధే తేషాం నామాని మే శృణు ॥ ౨,౪.
అక్కడ కూడా దేవతలు, గంధర్వులు సందర్శించే అద్భుతమైన పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. మహాబుద్ధి, వాటి పేర్లు విను.
క్రౌఞ్చశ్చ వామనశ్చైవ తృతీయశ్చాన్ధకారకః । చతుర్థో రత్నశైలశ్చ స్వాహినీ హయసన్నిభః ॥ ౨,౪.
క్రౌంచము, వామనము, మూడవది అంధకారకుడు, నాల్గవది రత్నశైలము, స్వాహినీ, హయసన్నిభము — ఇవే ఆ పర్వతాలు.
దివావృత్పఞ్చమశ్చాత్ర తథాన్యః పుణ్డరీకవాన్ । దున్దుభిశ్చ మహాశైలో ద్విగుణాస్త పరస్పరమ్ । ద్వీపాద్వీపేషు యే శైలా యథా ద్వీపాని తే తథా ॥ ౨,౪.
దివావృతము ఐదవది, తరువాత పుండరీకవంతు, దుందుభి అనే మహాపర్వతము. ప్రతి పర్వతం ముందున్నదానికంటే రెట్టింపు పరిమాణంలో ఉంటుంది, ద్వీపాల మాదిరిగానే.
వర్షేష్వేతేషు రమ్యేషు తథా శైలవరేషు చ । నివసంతి నిరాతఙ్కాః సహ దేవగణైః ప్రజాః ॥ ౨,౪.
ఈ అందమైన ప్రాంతాల్లో, గొప్ప పర్వతాల్లో ప్రజలు దేవతలతో కలసి భయమేమీ లేకుండా నివసిస్తున్నారు.
పుష్కరాః పుష్కలా ధన్యాస్తిష్యాఖ్యాశ్చ మహామునే । బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శుద్రాశ్చానుక్రమోదితాః ॥ ౨,౪.
పుష్కరాలు, పుష్కలాలు, ధన్యాలు, తిష్యాలు — మహామునీ, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు వరుసగా వీరి పేర్లు.
నదీర్మైత్రేయ తే తత్ర యాః పిబన్తి శృణుష్వ తాః । సప్తప్రధానాః శతశస్తత్రాన్యాః క్షుద్రనిమ్నగాః ॥ ౨,౪.
మైత్రేయా, అక్కడ వారు త్రాగే నదుల పేర్లు విను. అక్కడ ఏడూ ప్రధాన నదులు, వందలాది చిన్న ప్రవాహాలు ఉన్నాయి.
గౌరీ కుముద్వతీ చైవ సన్ధ్యా రాత్రిర్మనోజవా । క్షాన్తిశ్చ పుణ్డరీకా చ సప్తైతా వర్షనిమ్నగాః ॥ ౨,౪.
గౌరీ, కుముద్వతీ, సంధ్యా, రాత్రి, మనోజవా, క్షాంతి, పుండరీకా — ఇవే ఆ ప్రాంతంలోని ప్రధాన నదులు.
తత్రాపి విష్ణుర్భగవాన్పుష్కారాద్యైర్జానార్దనః । యాగౌ రుద్రస్వరూపశ్చ ఇజ్యతే యజ్ఞసన్నిధౌ ॥ ౨,౪.
అక్కడ కూడా, పుష్కరాది, జనార్దనుడు అనే రూపాలతో భగవంతుడు విష్ణువు, రుద్ర స్వరూపంగా యజ్ఞాలలో పూజింపబడతాడు.
క్రౌఞ్చద్వీపః సముద్రేణ దధిమణ్డోదకేన చ । ఆవృతః సర్వతః క్రౌఞ్చ ద్వీపతుల్యేన మానతః ॥ ౨,౪.
క్రౌంచద్వీపం చుట్టూ మొత్తం పెరుగు సముద్రం ఉంది. ఆ సముద్రం క్రౌంచద్వీపానికి సమానంగా విస్తరించి ఉంది.
దధిమణ్డోదకశ్చాపి శాకద్వీపేన సంవృతః । క్రౌఞ్చద్వీపస్య విస్తారాద్ద్విగుణేన మహామునే ॥ ౨,౪.
ఆ పెరుగు సముద్రాన్ని శాకద్వీపం చుట్టుముట్టి ఉంది. అది క్రౌంచద్వీపానికి రెట్టింపు విస్తీర్ణంలో ఉంది, మహామునీ.