ఇజ్యతే తత్ర భగవాంస్తైర్వర్ణైరార్యకాదిభిః । సీమరూపి జగత్స్త్రష్టా సర్వః సర్వేశ్వరో హరిః ॥ ౨,౪.
అక్కడ ఆర్యక మొదలైన వర్ణాలవారు, జగత్తును సీమ రూపంగా సృష్టించే హరి అనే పరమేశ్వరుని పూజిస్తారు.
ప్లక్షద్వీపప్రమాణేన ప్లక్షద్వీపః సమావృతః । తథైవేక్షురమోదేన పరివేషానుకారిణా ॥ ౨,౪.
ప్లక్షద్వీపాన్ని, అదే పరిమాణంలో ఉన్న చెరకు రసం చుట్టూ వలయంలా ఆవరించి ఉంది.
ఇత్యేవం తవ మైత్రేయ ప్లక్షద్వీప ఉదాహృతః । సంక్షేపేణ మయా భూయః శాల్మలం మే నిసామయ ॥ ౨,౪.
ఇలా, మైత్రేయా, ప్లక్షద్వీపాన్ని సంక్షిప్తంగా నీకు వివరించాను. ఇప్పుడు శాల్మలిని గురించి విను.
శాల్మమస్యేశ్వరోఃవీరో వపుష్మాంస్తత్సుతాఞ్ఛృణు । తేషాం తు నామసంజ్ఞాని సప్తవర్షాణి తాని వై ॥ ౨,౪.
శాల్మలికి అధిపతి వీరుడు, అతడు ప్రకాశవంతుడు. అతని ఏడుగురు కుమారుల పేర్లు, అంటే అక్కడి ఏడువర్షాల పేర్లు, ఇప్పుడు చెబుతాను.
శ్వేతోథ హరితశ్చైవ జీమూతో రోహితస్తథా । వైద్యుతో మానసశ్చైవ సుప్రభశ్చ మహామునే ॥ ౨,౪.
మహర్షీ, అక్కడ శ్వేత, హరిత, జీమూత, రోహిత, వైద్యుత, మానస, సుప్రభ అనే పేర్లతో ఏడువర్గాలు ఉన్నాయి.
శాల్మలేన సముద్రోసౌ ద్వీపేనేక్షురసోదకః । విస్తారద్విగుణేనాథ సర్వతః సంవృతః స్థితః ॥ ౨,౪.
ఆ సముద్రం శాల్మలి ద్వీపాన్ని చుట్టుముట్టి ఉంది. దాని నీరు చెరకు రసం లా తీయగా ఉంటుంది. ఆ సముద్రం ద్వీపం కంటే రెండింతలు వెడల్పుగా, అన్ని వైపులా వ్యాపించి ఉంది.
తత్రాపి పర్వతాః సప్త విజ్ఞేయా రత్నయోనయః । వర్షాభివ్యఞ్జకా యే తు తథా సప్త చ నిమ్నగాః ॥ ౨,౪.
అక్కడ కూడా ఏడు పర్వతాలు ఉన్నాయి. అవి రత్నాల ఉత్పత్తి స్థలాలు. అవే వర్షాలను గుర్తించేవి. అలాగే అక్కడ ఏడుగురి నదులు కూడా ప్రవహిస్తున్నాయి.
కుముదశ్చేన్నతశ్చైవ తృతీయశ్చ బలాహకః । ద్రోణో యత్ర మహౌషధ్యః స చతుర్థో మహీధరః ॥ ౨,౪.
కుముదం, నటం, మూడవది బలాహకము, నాలుగవది ద్రోణ పర్వతం. అక్కడ గొప్ప ఔషధాలు పెరుగుతాయి.
కఙ్కస్తుపఞ్చమః షష్ఠీ మహిషః సప్తమస్తథా । కకుద్మాన్పర్వతవరః సరిన్నామాని మే శృణు ॥ ౨,౪.
ఐదవది కంక పర్వతం, ఆరవది మహిష పర్వతం, ఏడవది కకుద్మాన్ అనే శ్రేష్ఠమైన పర్వతం. ఇప్పుడు ఆ నదుల పేర్లు విను.
యోనితోయో వితృష్ణా చ చన్ద్రా ముక్తా విమోచనీ । నివృత్తిః సప్తమీ తాసాం స్మృతాస్తాః పాపశాన్తిదాః ॥ ౨,౪.
యోని, తోయ, విత్రిష్ణా, చంద్ర, ముక్తా, విమోచనీ, నివృత్తి అనే ఏడునదులు ప్రసిద్ధి. ఇవి పాపాలను తొలగిస్తాయని చెబుతారు.
శ్వేతఞ్చ హరితం చైవ వైద్యుతం మానసం తథా । జీమూతం రోహితం చైవ సుప్రభం చాపి శోభనమ్ । సప్తైతాని తు వర్షాణి చాతుర్వర్ణ్యయుతాని వై ॥ ౨,౪.
శ్వేత, హరిత, వైద్యుత, మానస, జీమూత, రోహిత, సుప్రభ—ఇవి ఏడువిధమైన వర్షాలు. ప్రతి వర్షంలోనూ నాలుగు వర్ణాలవారు నివసిస్తారు.
శాల్మలే యే తు వర్ణాశ్చ వసన్త్యేతే మహామునే । కపిలాశ్చారుణాః పీతాః కృష్ణాశ్చైవ పృథక్పృథక్ ॥ ౨,౪.
మహర్షీ, శాల్మలి ద్వీపంలో నివసించే ప్రజలు నాలుగు వర్ణాలవారు: కపిల (తామ్రవర్ణం), ఆరుణ (ఎరుపు), పీత (పసుపు), కృష్ణ (నలుపు)—ప్రతి వర్ణం వేరుగా ఉంటుంది.
బ్రహ్మణాః క్షత్రయా వైశ్యాః శుద్రాశ్చైవ యజన్తితమ్ । భగవన్తం సమస్తస్య విష్ణుమాత్మానమవ్యయమ్ । వాయుభూతం మఖశ్రేష్ఠైర్యజ్వనో యజ్ఞసంస్థితిమ్ ॥ ౨,౪.
అక్కడ బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు అందరూ, సమస్త జగత్తుకూ ఆత్మస్వరూపుడైన, నశించని విష్ణువును, వాయువు రూపంలో, ఉత్తమ యజ్ఞాలతో పూజిస్తారు.
దేవానామత్ర సాన్నధ్యమతీవ సుమనోహరే । శాల్మలిః సుమహాన్వృక్షో నామ్నా నిర్వృతికారకః ॥ ౨,౪.
అక్కడ దేవతలకు ప్రియమైన, ఎంతో పెద్దది, అందమైనది అయిన శాల్మలి చెట్టు ఉంది. దానిని సంతోషాన్ని కలిగించేదిగా పిలుస్తారు.
ఏష ద్వీపః సముద్రేణ సురోదేన సమావృతః । విస్తారాచ్ఛాల్మలస్యైవ సమేన తు సమన్తతః ॥ ౨,౪.
ఈ ద్వీపాన్ని సురోద అనే సముద్రం చుట్టుముట్టి ఉంది. అది శాల్మలి ద్వీపం ఎంత విస్తారంగా ఉందో అంతే పరిమాణంలో అన్ని వైపులా వ్యాపించి ఉంది.
సురోదకః పరివృతః కుశద్వీపేన సర్వతః । శాల్మలస్య తు విస్తరాద్ద్విగుణేన సమన్తతః ॥ ౨,౪.
సురోద సముద్రం చుట్టూ, అన్ని వైపులా, శాల్మలి ద్వీపం కంటే రెండింతలు వెడల్పుగా కుశ ద్వీపం ఉంది.
జ్యోతిష్మతః కుశద్వీపే సప్త పుత్రాఞ్ఛృణుష్వ తాన్ ॥ ౨,౪.
కుశ ద్వీపాధిపతి జ్యోతిష్మాన్కు ఉన్న ఏడుగురు కుమారుల పేర్లు విను.
ఉద్భిదో వేణుమాంశ్చైవ వేరథో లమ్బనో ధృతిః । ప్రభాకరోతికపిలస్తన్నామా వర్షపద్ధతిః ॥ ౨,౪.
ఉద్భిద, వేణుమాన్, వేరథ, లంబన, ధృతి, ప్రభాకర, కపిల—ఇవే వారి పేర్లు. వాటి పేర్లతో వర్షాలు కూడా పిలవబడతాయి.
తస్మిన్వసన్తి మనుజాః సహ దైతే యదానవైః । తథైవ దేవగన్ధర్వయక్షకింపురుషాదయః ॥ ౨,౪.
అక్కడ మనుషులు, దైత్యులు, దానవులు, అలాగే దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, కింపురుషులు మొదలైన వారు కలిసి నివసిస్తున్నారు.
వర్ణాస్తత్రాపి చత్వారో నిజానుష్ఠానతత్పరాః । దమినః శుష్మిణః స్నేహా మన్దేహాశ్చ మహామునే ॥ ౨,౪.
అక్కడ కూడా నాలుగు వర్ణాలవారు ఉన్నారు. వారు తమ తమ కర్తవ్యాలలో నిమగ్నంగా ఉంటారు. దమినులు, శుష్మినులు, స్నేహులు, మందేహులు—మహర్షీ!
బ్రహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్చానుక్రమోదితాః ॥ ౨,౪.
అక్కడ బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు ఈ క్రమంలో ఉన్నారు.
యథోస్కకర్మకర్తృత్వాత్స్వాధికారోక్షయాయ తే । తత్రైవ తం కుశద్వీపే బ్రహ్మరూపం జనార్దనమ్ । యజన్తః క్షపయన్త్యుగ్రమధికారఫలప్రదమ్ ॥ ౨,౪.
తమ తమ కర్తవ్యాలను పాటిస్తూ, కుశ ద్వీపంలో జనార్దనుని బ్రహ్మరూపంగా పూజిస్తూ, అధికారం వల్ల కలిగే తీవ్రమైన ఫలితాలను తొలగించుకుంటారు.
విద్రుమో హేమశైలశ్చ ద్యతిమాన్ పుష్పవాంస్తథా । కుశశయో హరిశ్చైవ సప్తమో మన్దరాచలః ॥ ౨,౪.
విద్రుమం, హేమశైలము, ద్యుతిమంతు, పుష్పవంతు, కుశశయము, హరియు, ఏడవదైన మందరాచలము — ఇవే ఆ కొండలు.
వర్షాచలాస్తు సప్తైతే తత్ర ద్వీపే మహామునే । నద్యశ్చ సప్త తాసాం తు శృణు నామాన్యనుక్రమాత్ ॥ ౨,౪.
మహామునీ, ఆ ద్వీపంలో ఇవే ఏడుకొండలు. అక్కడ ఏడునదులు కూడా ఉన్నాయి. వాటి పేర్లను వరుసగా విను.
ధూతపాపా శివా చైవ పవిత్రా సంమతిస్తథా । విద్యుదమ్భా మహీ చాన్యా సర్వపాప హరాస్త్విమాః ॥ ౨,౪.
ధూతపాపా, శివా, పవిత్రా, సమ్మతి, విద్యుదంభా, మహీ, సర్వపాపహరా — ఇవే పాపాలను తొలగించే నదులు.
అన్యాః సహస్రశస్తత్ర క్షుద్రనద్యస్తథాచలాః । కుశద్వీపే గుశస్తమ్బః సంజ్ఞయా తస్య తత్స్మృతమ్ ॥ ౨,౪.
అక్కడ ఇంకా వేలాది చిన్న నదులు, పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి. కుశద్వీపంలో గుశస్తంభము ప్రసిద్ధమైన పేరు.
తత్ప్రమాణేన స ద్వీపో ఘృతోదేన సమావృతః । ఘృతోదశ్చ సముద్రో వై క్రౌఞ్చద్వీపేన సంవృతః ॥ ౨,౪.
ఆ ద్వీపం అంతా తేనె సముద్రంతో చుట్టుపక్కల నిండిపోయి ఉంది. ఆ తేనె సముద్రాన్ని క్రౌంచద్వీపం చుట్టుముట్టి ఉంది.
క్రౌఞ్చద్వీపో మహాభాగ శ్రుయతాఞ్చాపరో మహాన్ । కుశద్వీపస్య విస్తారా ద్ద్విగుణో యస్య విస్తరః ॥ ౨,౪.
మహాభాగ, ఇప్పుడు మరో గొప్ప ద్వీపమైన క్రౌంచద్వీపం గురించి విను. అది కుశద్వీపానికి రెట్టింపు విస్తీర్ణంలో ఉంది.
క్రౌఞ్చద్వీపే ద్యుతిమతః పుత్రాస్తస్య మహాత్మనః । తన్నామాని చ వర్షాణి తేషాం చక్రే మహీపతిః ॥ ౨,౪.
క్రౌంచద్వీపంలో ద్యుతిమంతుని కుమారులు పాలకులయ్యారు. రాజు వారి పేర్లను ఆ ప్రాంతాలకు పెట్టాడు.
కుశలో మల్లగశ్చోష్ణః పీవరోథాన్ధకారకః । మునిశ్చ దున్దుభిశ్చైవ సప్తైతే తత్సుతా మునే ॥ ౨,౪.
కుశలుడు, మల్లగుడు, ఉష్ణుడు, పీవరుడు, అంధకారకుడు, ముని, దుందుభి — మహర్షీ, వీరిద్దరు ఏడుగురు అతని కుమారులు.