క్షీణాధికారఃస యదా పుణ్యపాపవివర్జితః । తదాసౌ భగవదూధ్యానాత్ పరం నిర్వ్వణమాప్తవాన
అధికారం తగ్గినపుడు, పుణ్యపాపాల నుండి విముక్తుడై, భగవంతుని ధ్యానంతో పరమ మోక్షాన్ని పొందాడు.
ఏవమ్ప్రభావో దైత్యోఽసౌ మైత్రేయాసీనూమహామతిః । ప్రహ్లాదో భగవదూభక్తో యం త్వం మామనుపృచ్ఛసి
మైత్రేయా! నీకు తెలుసు కదా, ఆ గొప్ప జ్ఞానుడు, భగవంతునికి భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడు ఎంత శక్తివంతుడో.
యస్త్వేతచ్చరితం తస్య ప్రహ్లాదస్య మహాత్మనః । శ్వృణోతి త్సయ పాపాని సద్యా గచ్ఛన్తి సంక్షయమ్
ఎవరైనా ఆ మహాత్ముడైన ప్రహ్లాదుని చరిత్రను వినితే, వారి పాపాలు వెంటనే నశిస్తాయి.
అహోరాత్రకృతం పాపం ప్రహ్లాదచరితం నరః । శ్వృణవన్ పఠంశ్వ మైత్రేయ వ్యపోహతి న సంశయః
మైత్రేయా! పగలు రాత్రి చేసిన పాపాలన్నీ, ప్రహ్లాదుని కథను వినడం లేదా చదవడం వల్ల తొలగిపోతాయి — ఇందులో సందేహమే లేదు.
పౌర్ణామాస్యామమావస్యామష్టమ్యామథవా పఠన్ । ద్రాదశ్యాం వా తదాప్నోతి గోప్రదానఫలం ద్రిజ
పౌర్ణమి, అమావాస్య, అష్టమి లేదా ద్వాదశి రోజున దీన్ని చదివితే, గోవును దానం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది, ఓ ద్విజ.
ప్రహ్లాదం సకలాపత్సు యథా రక్షితవాన్ హరిః । తథా రక్షతి యస్తస్య శ్వృణోతి చరితం సదా
హరి ప్రహ్లాదుని అన్ని కష్టాల్లో ఎలా రక్షించాడో, ఆయన కథను ఎప్పుడూ వినేవారిని కూడా అలాగే రక్షిస్తాడు.
ప్రహ్లాదపుత్ర ఆయుష్మాఞ్ఛిబిర్బాష్కల ఏవ చ విరోచనస్తు ప్రాహ్లాదిర్బలిర్జజ్ఞే విరోచనాత్ ౧ బలేః పుత్రశతం త్వాసీద్బాణజ్యేష్ఠం మహామునే హిరణ్యాక్షసుతాశ్చాసన్సర్వ ఏవ మహా బలాః ౨ ఝర్ఝరః శకునిశ్చైవ భూతసన్తాపనస్తథా మహానాభో మహాబాహుః కాలనాభస్తథాపరః ౩ అభవన్దనుపూత్రాశ్చ ద్విమూర్ద్ధా శంబరస్తథా అయోముఖః శంకుశిరాః కపిలః శంకరస్తథా ౪ ఏకచక్రో మహాబాహుస్తారకశ్చ మహాబలః స్వర్భానుర్వృషపర్వా చ పులోమ చ మహాబలః ౫ ఏతే దనోః సుతాః ఖ్యాతా విప్రచిత్తిశ్చ వీర్యవాన్ ౬ స్వర్భానోస్తు ప్రభా కన్యా శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ ఉపదానీ హయశిరాః ప్రఖ్యాతా వరకన్యకాః ౭ వైశ్వానరసుతే చోభే పులోమా కాలకా తథా ఉభే సుతే మహాభాగే మారీచేస్తు పరిగ్రహః ౮ తాభ్యాం పుత్రసహస్రాణి షష్టిర్దానవసత్తమాః పౌలోమాః కాలకేయాశ్చ మారీచతనయాః స్మృతాః ౯ తతోఽపరేమహావీర్యా దారుణాస్త్వతినిర్ఘృణాః సింహికాయామథోత్పన్నా విప్రచిత్తేః సుతాస్తథా ౧౦ త్ర్! యంశః శల్యశ్చ బలవాన్ నభశ్చైవ మహాబలః వాతాపీ నముచిశ్చైవ ఇల్వలః ఖసృమస్తథా ౧౧ ఆన్ధకో నరకశ్చైవ కాలనాభస్తథైవ చ స్వర్భానుశ్చ మహావీర్యో వక్త్రయోధీ మహాసురః ౧౨ ఏతే వై దానవాః శ్రేష్ఠా దనువంశవివర్ద్ధనాః ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాశ్చ శతశోఽథ సహస్రశః ౧౩ ప్రహ్లాదస్య తు దైత్యస్య నివాతకవచాః కులే సముత్పన్నాః సుమహతా తపసా భావితాత్మనః ౧౪ షట్ సుతాః సుమహాసత్త్వాస్తామ్రాయాః పరికీర్త్తితాః శుకీ శ్యేనీ చ భాసీ చ సుగ్రీవీ శుచిగృద్ధ్రకా ౧౫ శుకీ శుకానజనయదులూకప్రత్యులూకికాన్ శ్యేనీ శ్యేనాంస్తథా భాసీ భాసాన్గృద్ధాంశ్చ గృద్ధ్ర్యపి ౧౬ శుచ్యౌదకాన్పక్షిగణాన్సుగ్రీవీ తు వ్యజాయత అశ్వానుష్ట్రాన్గర్దభాంశ్చ తామ్రావంశః ప్రకీర్త్తితః ౧౭ వినతాయాస్తు ద్వౌ పుత్రౌ విరతౌ గరుడారుణౌ సుపర్ణః పతతాం శ్రేష్ఠో దారుణః పన్నగాశనః ౧౮ సురసాయాం సహస్రం తు సర్పాణామమితౌజసామ్ అనేకశిరసాం బ్రహ్మన్ ఖేచరాణాం మహాత్మనామ్ ౧౯ కాద్ర వేయాస్తు బలినః సహస్రమమితౌజసః సుపర్ణవశగా బ్రహ్మన్ జజ్ఞిరే నైకమస్తకాః ౨౦ తేషాం ప్రధానభూతాస్తు శ్షోవాసుకితక్షకాః శంఖశ్వేతో మహాపద్మః కమ్బలాశ్వతరౌ తథా ౨౧ ఏలాపుత్రస్తథా నాగః కర్కోటకధనఞ్జయౌ ఏతే చాన్యే చ బహవో దన్దశూకా విషోల్బణాః ౨౨ గణం క్రోధవశం విద్ధి తస్యాః సర్వే చ దంష్ట్రిణః స్థలజాః పక్షిణోబ్జాశ్చ దారుణాః పిశితాశనాః ౨౩ క్రోధాత్తు పిశాచాంశ్చ జనయామాస మహాబలాన్ గాస్తు వై జనయామాస సురభీర్మహిషీస్తథా ఇరావృక్షలతావల్లీస్తృణజాతీశ్చ సర్వశః ౨౪ స్వసా తు యక్షరక్షాంసి మునిరప్సరసస్తథా అరిష్టా తు మహాసత్త్వాన్ గన్ధర్వాన్సమజీజనత్ ౨౫ ఏతే కశ్యపదాయాదాః కీర్త్తితాః స్థాణుజఙ్గమాః తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ శతశోథ సహస్రశః ౨౬ ఏష మన్వన్తరే సర్గో బ్రహ్మన్స్వారోచిషే స్మృతః ౨౭ వైవస్వతే చ మహతి వారుణే వితతే కృతౌ జుహ్వానస్య బ్రహ్మణో వై ప్రజాసర్గ ఇహోచ్యతే ౨౮ పూర్వం యత్ర తు సప్తర్షినుత్పన్నాన్సప్తమానసాన్ పుత్రత్వే కల్పయామాస స్వయమేవ పితామహః గన్ధర్వభోగిదేవానాం దానవానాం చ సత్తమ ౨౯ దితిర్వినష్టపుత్రా వై తోషయామాస కాశ్యపమ్ తయా చారాధితః సమ్యక్కాశ్యపస్తపతాం వరః ౩౦ వరేణ చ్ఛన్దయామాస సా చ వవ్రే తతో వరమ్ పుత్రమిన్ద్ర వధార్థాయ సమర్థమమితౌజసమ్ ౩౧ స చ తస్మై వరం ప్రాదాద్భార్యాయై మునిసత్తమః దత్త్వా చ వరమత్యుగ్రం కశ్యపస్తామువాచ హ ౩౨ శక్రం పుత్రో నిహన్తా తే యది గర్భం శరచ్ఛతమ్ సమాహితాతిప్రయతా శౌచినీ ధారయిష్యసి ౩౩ ఇత్యేవముక్త్వా తాం దేవీం సంగతః కశ్యపో మునిః దధార సా చ తం గర్భం సమ్యక్ఛోచసమన్వితా ౩౪ గర్భమాత్మవధార్థాయ జ్ఞాత్వా తం మఘవానపి శుశ్రూషుస్తామథాగచ్ఛద్వినయాదమరాధిపః ౩౫ తస్యాశ్చైవాన్తరప్రేప్సురతిష్ఠత్పాకశాసనః ఊనే వర్షశతే చాస్యా దదర్శాన్తరమాత్మనా ౩౬ అకృత్వా పాదయోః శౌచం దితిః శయనమావిశత్ నిద్రా ం! చాహారయామాస తస్యాః కుక్షిం ప్రవిశ్య సః ౩౭ వజ్రపాణిర్మహాగర్భం చిచ్ఛేదాథ స సప్తధా సమ్పీడ్యమానో వజ్రేణ స రురోదాతిదారుణమ్ ౩౮ మా రోదీరితి తం శక్రః పునఃపునరభాషత సోఽభవత్సప్తధా గర్భస్తమింద్ర ః! కుపితః పునః ౩౯ ఏకైకం సప్తధా చక్రే వజ్రేణారివిదారిణా మరుతో నామ దేవాస్తే బభూవురతివేగినః ౪౦ యదుక్తం వై భగవతా తేనైవ మరుతోఽభవన్ దేవా ఏకోనపఞ్చాశత్సహాయా వజ్రపాణినః ౪౧ ఇతి శ్రీవిష్ణుపురాణే ప్రథమేంశే ఏకవింశోఽధ్యాయః ౨౧ సంహ్లాదపుత్ర ఆయుష్మాన్ శివిర్వాష్కల ఏవ చ । విరోచనస్తు ప్రాహ్లాదిర్బలిర్జ్జజ్ఞచ విరోచనాత్
బలేః పుత్రశతన్త్వాసీదూ బాణజ్యేష్ఠం భహామునే । హిరణయాక్షసుతాశ్వాసన్ సర్వ్వ ఏవ మహాబలాః
బలికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు, మహర్షీ! వారిలో బాణుడు పెద్దవాడు. హిరణ్యాక్షుని కుమారులందరూ అపారమైన శక్తిశాలులు.
ఉత్కురః శకునిశ్చైవ భూతసన్తాపనస్తథా మహానాభో మహాబాబహు- కాలనాభస్తథాపరః
జర్జరుడు, శకుని, భూతసంతాపనుడు, మహానాభుడు, మహాబాహుడు, ఇంకొకడు కాలనాభుడు వీరిలో ఉన్నారు.
అభవన్ దనుపుత్రాశ్చ ద్రిమూర్ద్ధా శఙ్కరస్తథా । అయోముఖః శఙ్కు శిరాః కపిలః శమ్బరస్తథా
అనుపుడు, ద్విమూర్తుడు, శంబరుడు, అయోముఖుడు, శంకుశిరుడు, కపిలుడు, శంకరుడు కూడా దను కుమారులుగా పుట్టారు.
ఏకచక్రో మహాబాహుస్తారకశ్చ మహాబలః । స్వర్భానుర్వృ షపర్వ్వా చ పులోమా చ మహావలః
ఏకచక్రుడు, మహాబాహుడు, తారకుడు, శక్తివంతుడైన స్వర్భాను, వృషపర్వుడు, పులోముడు — వీరందరూ గొప్ప బలశాలులు.
ఏతే దనోః సుతాః క్యాతా విప్రచిత్తిశ్చ వీర్య్యవాన । స్వర్భానోస్తు ప్రభా కన్యా శర్మ్మిష్ఠా వార్షపర్వ్వాణీ
ఇవే ప్రసిద్ధమైన దను కుమారులు. వీరిలో వీరుడు అయిన విప్రచిత్తి కూడా ఉన్నాడు.
ఉపదానవీ-హయశిరాః ప్రఖ్యాతా వరకన్యకాః । వైశ్వానరసుతే చోభే పులోమా కాలకా తథా
స్వర్భానుకు ప్రభా, శర్మిష్ఠ, వర్షపర్వణి అనే కుమార్తెలు; ఉపదానిని, హయశిర అనే ప్రసిద్ధ కన్యలు కూడా ఉన్నారు.
అబే సుతే మహాభాగే మరీచేస్తు పరిగ్రహః । తాభ్యాం పుత్రసహస్త్రాణి షష్టిర్దానవసత్తమాః
వైశ్వానరుని కుమార్తెలైన పులోమా, కాలకా ఇద్దరూ మహాశక్తిశాలులు. వారిని మరీచి భార్యలుగా చేసుకున్నాడు.
పౌలోమా కాలకేయాశ్చ మీరీచతనయాః స్మృతాః । తతోఽపరో మహావీర్య్యా దారుణాస్త్వతినిర్ఘృణాః
పౌలోములు, కాలకేయులు అనే అరవై వేల మంది గొప్ప దానవులు, మరీచి కుమారులుగా పుట్టారని చెప్పబడింది.
సింహికాయామథోత్పన్నా విప్రతచిత్తేః సుతాస్తథా । వ్యంశః శల్యశ్చ బలవాన్ నభశ్చైవ మహాబలః
ఆ తర్వాత సింహికా నుండి, అలాగే విప్రచిత్తి కుమారులుగా, భయంకరమైన, దయలేని, గొప్ప బలమున్న మరికొంత మంది పుట్టారు.
వాతాపిర్నముచిశ్చైవ ఇల్వలః ఖసృమస్తథా । అఞ్ఝకో నరకశ్చైవ కాలనాభస్తథవై చ
వాటిలో త్రయంశ, శల్యుడు, మహాబలుడు నభ, వాతాపి, నముచి, ఇల్వల, ఖసృమ కూడా ఉన్నారు.
స్వర్భానుశ్చ మహావీర్య్యశ్చక్రయోధీ మహాబలః । ఏతే తే దానవాః శ్వే ష్ఠో దనువంశవివర్ద్ధనాః
అంధకుడు, నరకుడు, కాలనాభుడు, మహాశక్తిశాలి స్వర్భాను, వక్త్రయోధి అనే మహాసురుడు కూడా పుట్టారు.
ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాశ్చ శతశోఽథ సహస్త్రశః । ప్రహ్లాదస్య తు దైత్యస్య నివాతకవచాః కులే
ఇవే దానవులలో ముఖ్యులు, దాను వంశాన్ని పెంచినవారు. వీరి కుమారులు, మనవులు వందలాది, వేలాది మంది ఉన్నారు.
సముత్పన్నాః సుమహతా తపసా భావితాత్మనః । ట్ సుతాః సుమహాసత్త్వాస్తామ్రాయాః పరికీర్త్తితాః
ప్రహ్లాదుడు అనే దైత్యుని వంశంలో, అతని గొప్ప తపస్సుతో, నియమంతో నివాతకవచులు పుట్టారు.
శుకీ శ్యేనీ చ భీసీ చ సుగ్రీవీ శుచిగృధ్రికా । శుకీ శుకానజనయదులూకీ ప్రత్యులూకకాన్
తామ్రకు ఆరు కుమార్తెలు పుట్టారు. వారు: శుకీ, శ్యేనీ, భాసీ, సుగ్రీవీ, శుచీ, గృద్ధ్రకా అని పేర్లు.
శ్యేనీ శ్యేనాంస్తథా భాసీ భాసాన్ గృధ్రాంశ్చ గృధ్రయపి । శుచ్యౌదకాన్ పక్షిగణాన్ సుగ్రీవీ తు వ్యజాయత
శుకీ తోటకోకిలలు, గుడ్లగూబలు, రాత్రిపక్షులను కనింది. శ్యేనీ గద్దలు, భాసీ బకలను, గృద్ధ్రకా గద్దలను కనింది.
అశ్వానుష్ట్రాన్ గర్ద్ద భాంశ్చ తామ్రావంశః ప్రకీర్త్తితః । వినతాయాస్తు పుత్రౌ ద్రౌ విఖ్యాతౌ గరుड़ారుణౌ
శుచీ నీటిపక్షులను, సుగ్రీవీ ఇతర పక్షులను కనింది. తామ్ర వంశంలో గుర్రాలు, ఒంటెలు, గాడిదలు పుట్టాయి.
సుపర్ణః పతతాం శ్వష్ఠో దారుణః పన్నాగాశనః । సురసాయాం సహస్త్రన్తు సర్పాణామమితౌజసామ్
వినతకు ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు — గరుత్మంతుడు, అరుణుడు. సుపర్ణుడు పక్షుల్లో గొప్పవాడు, దారుణుడు పాములను తినేవాడు.
అనేకఖిరసాం బ్రహ్మన్ శేచరాణాం మహాత్మనామ్ । కాద్రవేయాస్తు బలినః సహస్త్రమమితౌజసః
సురస నుండి సహస్రం పాములు పుట్టాయి. అవన్నీ గొప్ప శక్తిశాలులు, అనేక తలలతో, పరలోకవాసులు.
సుపర్ణావశాగా బ్రహ్మన్ జజ్ఞిరే నైకమస్తకాః । తేషాం ప్రధానభూతాస్తు శేషవాసుకితక్షకాః
కద్రువ నుండి కూడా సహస్రం బలమైన పాములు పుట్టాయి. అవన్నీ సుపర్ణుని ఆధీనంలో, అనేక తలలతో ఉన్నవి.
శఙ్ఖః శ్వేతో మహాపహ్మః కమ్బలాఖ్వతరౌ తథా । ఏలాపత్రస్తథా నాగః కర్కోటక-దనఞ్జయౌ
వాటిలో ముఖ్యులు: శేషుడు, వాసుకి, తక్షకుడు, శంఖుడు, శ్వేతుడు, మహాపద్ముడు, కంబలుడు, అశ్వతరుడు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో దన్దశూకా విషోల్వణాః । గణాం క్రోధవశం విద్ధి తస్యాః సర్వ్వో చ దంష్టిణః
ఇలా ఎలాపుత్రుడు, కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు వంటి నాగులు, ఇంకా అనేక విషపూరితమైన, భయంకరమైన పాములు పుట్టాయి.
స్థలజాః పక్షిణోఽబ్జాశ్చ దారుణాః పిశితాశనాః । క్రోధా తు జనయామాస పిశాచాంశ్యచ మహాబలాన్
వీటన్నీ భయంకరమైనవి, మాంసాహారులు. భూమిపై, నీటిలో, ఆకాశంలో పుట్టినవి. ఇవన్నీ క్రోధవశా సంతానం.
గాస్తు వై జనయామాస సురభిర్మ్మహిషాంస్తథా । ఇరా వృక్ష-లతా-వల్లీస్తృణజాతీశ్చ సర్వ్వశః । ఖసా తు యక్షరక్షాంసి మునిరప్సరసస్తథా
క్రోధ నుండి మహాబలమైన పిశాచులు పుట్టారు. సురభి నుండి ఆవులు, మేషాలు పుట్టాయి. ఇరా నుండి చెట్లు, లతలు, వల్లి, అన్ని రకాల గడ్డి పుట్టాయి.
ప్రహ్లాదునికి ఆయుష్మాన్, శిబి, వాష్కలుడు వంటి కుమారులు పుట్టారు. ప్రహ్లాదుని వంశంలో విరోచనుడు జన్మించాడు. విరోచనుని నుండి బలి పుట్టాడు.