తత్తత్త్వవేదినో భూత్త్వా జ్ఞానధ్యానసమాధిభిః । అవాపుర్ముక్తిమపరే పురుషా ధ్వస్తబన్ధనాః
తత్త్వాన్ని తెలిసినవారు జ్ఞానం, ధ్యానం, సమాధి ద్వారా బంధనాల నుంచి విముక్తి పొంది మోక్షాన్ని సాధించారు.
సమ్పదైశ్వర్య్యమాహాత్మ్యజ్ఞానసన్తతికర్మ్మణామ్ । విముక్తేశ్చైకతాలబ్యం మూలమారాధనం హరేః
సంపద, ఐశ్వర్యం, మహిమ, జ్ఞానం, వంశం, కర్మలు, విముక్తి—ఇవన్నీ ఒక్కటే మూలం కలవి, అది హరిదేవుని ఆరాధన.
యతో ధర్మ్మార్థకామాఖ్యం ముక్తిశ్వాపి ఫలం ద్రిజాః । తేనాపి హి కిమేత్యేవమనన్తేనం కిముచ్చతే
ధర్మం, సంపద, కామం, మోక్షం అనే ఫలితాలు కూడా ఆయన వల్లే వస్తాయి కదా, ద్విజులారా! అప్పుడు ఈ అనంతత్వం వల్ల ఉపయోగం ఏముంది?
కిఞ్చాత్ర బహనోక్తేన భవన్తో గరవో మమ । వదన్తు సాధు వాఽసాధు వివేకోఽస్మాకమాల్పకః
ఇంకా ఇక్కడ ఎక్కువగా మాట్లాడటం అవసరం లేదు. మీరు నా పెద్దలు. మంచి, చెడు ఏది చెప్పాలనుకుంటే చెప్పండి. మాకు అంతగా వివేకం లేదు.
దహ్మమానస్త్వసస్మభిరగ్రినా బాల రక్షితః । భూయో న వక్ష్యసీత్యేవం నైవ జ్ఞాతోఽస్యబుద్ధిమాన్
మేము చిన్నవాడివి అని కోపాన్ని ఆపి నిన్ను కాపాడాము. మళ్లీ మాట్లాడితే మా జ్ఞానం ఏమిటో నీకు తెలియదు.
యదాస్మదూవచనాన్మోహగ్రాహం న త్యక్ష్యతే భవాన్ । తతః కృత్యాం వినాశాయ తవ స్త్రక్ష్యామ దుర్మ్మతేః
మా మాట విని నీ మోహాన్ని వదలకపోతే, నీ చెడ్డ మనసును నశింపజేయడానికి మేము ఒక మాయాశక్తిని పంపిస్తాము.
కః కేన హన్యతే జన్తుర్జన్తుః కః కేన రక్ష్యతే । హన్తి రక్షతి చైవాత్మా హ్మసత్ సాధు సామాచరన్
ప్రాణులు ఎవరు ఎవరిని చంపుతారు? ఎవరు ఎవరిని రక్షిస్తారు? మనిషే తనను తాను మంచి చెడు చేయడంలో చంపుతాడు, రక్షిస్తాడు.
ఇత్యుక్తాస్తేన తే క్రుద్ధా దైత్యరాజపురోహితాః । కృత్యాముత్పాదయామాసుర్జ్వాలామాలోజ్జ్బలాకృతిమ్
అతను ఇలా చెప్పగానే, దైత్యరాజు గురువులు కోపంతో మాయాశక్తిని సృష్టించారు. ఆ శక్తి అగ్నిమాల ధరించి జ్వలిస్తూ కనిపించింది.
అతిభీమా సమాగమ్య పాదన్యాసక్షతి) । శూలేన సా సుసంక్రు ద్ధా తం జఘానాశు వక్షసి
ఆ భయంకరమైన శక్తి గర్జనతో వచ్చి, కోపంతో తన త్రిశూలంతో బాలుని ఛాతీపై గట్టిగా కొట్టింది.
. తతూ తస్య హ్టదయం ప్రాప్య శూలం బాలస్య దీప్తిమత్ । జగామ ఖణిడతం భూమౌ తత్రాపి శతధా గతమ్
కాని, ఆ జ్వలించే త్రిశూలం బాలుని హృదయాన్ని తాకగానే, అది నేలపై పడిపోగా నూరుకుక్కలుగా విరిగిపోయింది.
యత్రానపాయీ భగవాన్ హ్టద్యాస్తే హరిరీఖ్వరః । భఙ్గో భవతి వజూస్య తత్ర శూలస్య కా కథా
హృదయంలో ఎప్పుడూ నిలిచే భగవంతుడు హరి ఉండే చోట, వజ్రాయుధం కూడా విరిగిపోతుంది. అప్పుడు శూలానికి ఏమి శక్తి ఉంటుంది?
అపాయే తత్ర పాపైశ్చ పాతితా తత్ర యాజకైః । తానేవ సా జద్యానాశు కృత్యా నాశం జగామ ష
అక్కడ పూజారులు పాపులను పడగొట్టినప్పుడు, ఆ నాశకశక్తి తక్షణమే నశించిపోయింది.
కృత్యయా దహ్మమానాంస్తాన్ విలోక్య స మహామతిః । త్రాహి కృష్ణేత్యనన్తేతి వదన్నభ్యవపద్యత
వారు ఆ నాశకశక్తితో కాలిపోతున్నదాన్ని చూసి, ఆ మహాజ్ఞాని 'కృష్ణా! అనంతా! నన్ను రక్షించు' అంటూ ఆశ్రయం తీసుకున్నాడు.
సర్వ్వవ్యాపిన్ జగద్రపూ జగతూస్త్రర్జనార్దన । పాహి విప్రానిమానస్మాదూ దుఃసహాన్మన్త్రపావకాత్
ప్రపంచమంతా వ్యాపించినవాడా, జగత్తుకు రూపమైనవాడా, లోక బాధలను తొలగించువాడా, ఈ బ్రాహ్మణులను మంత్రాగ్నిలోనుంచి రక్షించు.
యథా సర్వ్వేషుభూతేషు సర్వ్వవ్యాపీ జగదూగురుః । విష్ణురేవ తథా సర్వ్వే జీవన్త్వేతే పురోహితాః
ఎలా విష్ణువు సమస్త భూతాలలో వ్యాపించి, జగత్తుకు ఉపదేశకుడిగా ఉన్నాడో, అలాగే ఈ పూజారులు కూడా ఆయన వల్లే జీవిస్తున్నారు.
యథా సర్వ్వగతం విష్ణుం మన్యమానో న పావకమ్ । చిన్తయామ్యరిపక్షేఽపి జీవన్త్వేతే పురోహితాః
నేను విష్ణువును ఎక్కడికక్కడ ఉన్నవాడిగా భావించాను, అగ్నిని కాదు. అలాగే శత్రువుల మధ్య ఉన్నా, ఈ పూజారులు ఆయన వల్లే బ్రతుకుతున్నారు అని నేను అనుకుంటున్నాను.
యే హన్తుమాగతా దత్తం యైర్విషం యైర్హు తాశనః । యైర్ద్దిగూగజైరహం క్షుణణో దష్టః సర్పైశ్వ యైరపి
నన్ను చంపడానికి వచ్చినవారు, నన్ను విషం తాగించేవారు, నన్ను కాల్చినవారు, ఏనుగులతో నన్ను నలిపినవారు, పాములతో కాటువేయించినవారు—
తేష్వహం మిత్రభావేన సమః పాపోఽస్మి న వవచిత్ । తథా తేనాద్య సత్యేన జీవన్త్వసురయాజకాః
వారిపట్ల నేను సమానంగా, స్నేహభావంతో ఉంటాను; నన్ను పాపిగా నేను భావించను. అందుకే ఈ సత్యంతో, ఈ అసుర పూజారులు ఈ రోజు బ్రతకాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఇత్యుక్తాస్తేన తే సర్వ్వై సంస్పృష్టాశ్వ నిరామయాః । సముత్తస్థుర్ద్రిజా భూయస్తఞ్చోచుః ప్రశ్వయాన్వితమ్
అతను ఇలా చెప్పిన తర్వాత, అతని స్పర్శతో అందరూ వ్యాధిలేని వారు అయ్యి, మళ్లీ లేచి, వినయంగా బ్రాహ్మణులు అతనితో మాట్లాడారు.
దీర్ఘాయురప్రతిహత-బలవీర్య్యసమన్వితః । పుత్ర-పౌత్ర-ధనైశ్వర్య్యయుక్తో వత్స ! భవోత్తమ
నీవు దీర్ఘాయుష్మాన్, అడ్డంకిలేని బలవీర్యాలతో, కుమారులు, మనవళ్లు, ధనం, ఐశ్వర్యంతో నిండినవాడవుగా ఉండాలి బిడ్డా!
ఇత్యుత్తవా తం తతో గత్వా యథావృత్తం పరోహితాః । దైత్యరాజాయ సకలమాచచక్షు ర్మహామునే
అలా చెప్పి, వారు వెళ్లి, జరిగినదంతా దైత్యరాజు మహర్షికి వివరంగా తెలియజేశారు.
శ్రీపరాశర ఉవాచ హిరణ్యకశిపుః శ్రుత్వా తాం కృత్యాం వితథీకృతామ్ । ఆహూయ పుత్రం పప్రచ్ఛ ప్రభావస్యాస్య కారణమ్
శ్రీపరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: హిరణ్యకశిపుడు ఆ నాశకశక్తి పనిచేయలేదని విని, తన కుమారుడిని పిలిచి, ఈ శక్తికి కారణం ఏమిటో అడిగాడు.
హిరణ్యకశిపురువాచ । ప్రహ్లాద సుప్రభావోసి కిమేతత్తే విచేష్టితమ్ । ఏతన్మంత్రాదిజనితముతాహో సహజం తవ
హిరణ్యకశిపుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రహ్లాదా! నీవు గొప్ప శక్తివంతుడవు. ఇది నీవు చేసిన పని ఏమిటి? ఇది ఏదైనా మంత్రఫలమా, లేక నీ సహజశక్తియేనా?
శ్రీపరాశర ఉవచా। ఏవం పృష్టస్తదా పిత్రా ప్రహ్లాదోఽసురబాలకః । ప్రణిపత్య పితుః పాదావిదం వచనమబ్రవీత్
శ్రీపరాశరుడు అన్నాడు: అప్పుడు తండ్రి అడిగినప్పుడు, అసుర బాలుడు ప్రహ్లాదుడు తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
న మంత్రాదికృతం తాత న చ నైసర్గికో మమ । ప్రభావ ఏష సామాన్యో యస్య యస్యాచ్యుతో హృది
తండ్రీ! ఇది మంత్రంతో వచ్చినదికాదు, నా సహజశక్తి కూడా కాదు. ఎవరి హృదయంలో అచ్యుతుడు ఉంటాడో, ఆ శక్తి అందరికీ సాధారణంగా ఉంటుంది.
అన్యేషాం యో న పాపాని చిన్తయత్యాత్మనో యథా । తస్య పాపాగమస్తాత హేత్వభావాన్న విద్యతే
ఇతరుల పాపాలను తనవిగా ఎవరూ భావించకపోతే, తండ్రీ! అతనికి పాపం కలగదు, ఎందుకంటే దానికి కారణమే ఉండదు.
కర్మణా మనసా వాచా పరిపీడాం కరోతి యః । తద్బీజం జన్మ ఫలతి ప్రభూతం తస్య చాశుభమ్
ఎవరు చేతకార్యంతో, మనసుతో, మాటతో ఇతరులకు హాని చేస్తారో, వారి ఆ చర్య విత్తనం జన్మలో విస్తృతమైన దుష్ఫలాన్ని ఇస్తుంది.
సోహం న పాపమిచ్ఛామి న కరోమి వదామి వా । చిన్తయన్సర్వభూతస్థమాత్మన్యపి చ కేశవమ్
నేను పాపాన్ని కోరను, చేయను, చెప్పను కూడా. ఎందుకంటే, సమస్త భూతాలలోను, నా లోనూ ఉన్న కేశవుని ధ్యానిస్తాను.
శారీరం మానసం దుఃఖం దైవం భూతభవం తథా । సర్వత్ర శుభచిత్తస్య తస్య మే జాయేత కుతః
శరీరానికి, మనసుకు, దేవతల వల్ల, భూతాల వల్ల కలిగే బాధలు — ఎక్కడైనా మంచి మనసున్నవాడికి ఇవి ఎలా కలుగుతాయి?
ఏవం సర్వేషు భూతేషు భక్తిరవ్యభిచారిణీ । కర్తవ్యా పణ్డితైర్జ్ఞాత్వా సర్వభూతమయం హరిమ్
అందుకే, హరి అన్నీ జీవుల్లో ఉన్నాడని తెలుసుకున్న జ్ఞానులు, ప్రతి ఒక్కరిపట్ల కూడా నిలకడైన భక్తిని కలిగి ఉండాలి.