వృద్ధోఽహం మమ కర్మ్మాణి సమస్తాని న గోచరే । కిం కరిష్యామి మన్దాత్మా సమర్థేన న యత్ కృతమ్
వృద్ధుడిగా అయ్యాక నా పనులన్నీ నా చేతిలో ఉండవు. శక్తి ఉన్నప్పుడు చేయని నేను, ఇప్పుడు ఏమి చేయగలను?
ఏవం దురాశాయక్షిప్తమానసః పురుషః సదా । శ్రేయసోఽభిముఖం యాతి న కదాచిత్ పిపసితః
ఇలా, వ్యర్థ ఆశలతో మనసు ఎప్పుడూ తిరిగిపోతూ ఉంటే, మంచి దిశగా ఎప్పుడూ అడుగు వేయడు. ఎప్పుడూ దాహంతో ఉండే వాడిలా.
బాల్యే క్రీड़నకాసక్తా యౌవనే విషయోన్ముఖాః । అజ్ఞా నయన్త్యశత్తయా చ వార్ద్ధ కం సముపస్థితమ్
పిల్లవయసులో ఆటల్లో మునిగిపోతారు; యవ్వనంలో ఇంద్రియ సుఖాలవైపు ఆకర్షితులవుతారు; అజ్ఞానం, బలహీనత వల్ల వృద్ధాప్యం అకస్మాత్తుగా వచ్చేస్తుంది.
తస్మాద్ బాల్యే వివేకాత్మా యతేత శ్రేయస్ సదా । బాల్య-యౌవన-వృద్ధాద్యర్దైహభావైరసంయుతః
కాబట్టి, వివేకం ఉన్నవాడు బాల్యంలోనే మంచి కోసం ఎప్పుడూ ప్రయత్నించాలి. బాల్యం, యవ్వనం, వృద్ధాప్య స్థితులకు అతీతంగా ఉండాలి.
తదేతదూ వో మయాఖ్యాతం యది జానీత నానృతమ్ । తదస్మత్ప్రీతయే విష్ణాః స్మర్య్యతాం బన్ధముక్తిదః
ఇదంతా నేను మీకు చెప్పాను. మీరు గ్రహిస్తే ఇది అబద్ధం కాదు. నా సంతృప్తికోసం, ఓ విష్ణువులు, బంధన విమోచకుడైన ఆయనను స్మరించండి.
ఆయాసః స్మరణో కోఽస్య స్మృతో యచ్ఛతి శోభనమ్ పాపక్షయశ్చ భవతి స్మరతాం తమపనింశమ్
ఆయనను స్మరించడంలో ఏమి కష్టం? ఆయనను స్మరించేవారికి మంగళం కలుగుతుంది. నిరంతరం స్మరించే వారికి పాపాలు కూడా నశిస్తాయి.
సర్వ్వభూతస్థితే తస్మిన్ మతిర్మైత్రీ దివానిశమ్ । బవతాం జాయతామేవం సర్వక్ల శోన్ ప్రహాస్యథ
ప్రతి జీవిలో నివసించే ఆయనపై మీ మనస్సు ఎల్లప్పుడూ స్నేహంతో నిండిపోవాలి. అలా చేస్తే మీరు అన్ని బాధలను వదిలిపెడతారు.
తాపత్రయేణాభిహతం యదేతదఖిలం జగత్ । తదా శోచ్యేషు భూతేషు ద్రే షం ప్రాజ్ఞః కరోతి కః ।। ౮౦ అథ భద్రాణి భూతాని హీనశక్తిరహం పరమ్ । ముదం తథాపి కుర్వ్వీత్ హానిర్ద్రేషఫలం యతః
ఈ లోకమంతా మూడు రకాల బాధలతో బాధపడుతోంది. అటువంటి బాధితుల పట్ల జ్ఞానులు ఎవరు విచారం చేస్తారు? ఇప్పుడు నేను బలహీనుడినైనా, జీవుల మేలుపట్ల ఆనందించాలి. ఎందుకంటే దుఃఖం వల్ల నష్టమే కలుగుతుంది.
బద్ధవైరాణి భూతాని ద్ర షం కుర్వ్వన్తి చేత్ తతః । శోచ్యాన్యహోఽతిమోహేన వ్యాప్తానీతి మనీషిణా
జీవులు శత్రుత్వంతో దుఃఖం కలిగిస్తే, అటువంటి మోహంలో మునిగిపోయిన వారే నిజంగా విచారించదగినవారు అని జ్ఞానులు భావిస్తారు.
ఏతే బిన్నదృశా దైత్యా వికల్పాః కథితా మయా । కృత్వాభ్యుపగమం తత్ర సంక్షేపః శ్వూయతాం మమ
వివిధ దృష్టికోణాల వల్ల వచ్చిన దైత్యుల అభిప్రాయాలను నేను వివరించాను. ఇప్పుడు మీరు అంగీకరిస్తే, నా సంక్షిప్త వ్యాఖ్యను వినండి.
విస్తారః సర్వ్వభూతస్య విష్ణోర్విశ్వమిదం జగత్ । ద్రష్టవ్యమాత్మవత్ తస్మాదభేదేన విచక్షణౌః
ఈ విశ్వమంతా అన్ని జీవుల్లో వ్యాపించిన విష్ణువు విస్తారమే. అందుకే, జ్ఞానులు దీనిని తాము లాంటి దానిగా, ఏకత్వంతో చూడాలి.
సముత్సృజ్యాసురం భావం తస్మాదే యూయం తథా వయమ్ । తథా యత్నా కరిష్యామోయథాప్రాప్స్యామ నిర్వృతిమ్
అందువల్ల, మీరు, మేము కూడా అసుర స్వభావాన్ని వదిలేయాలి. మనం పరమానందాన్ని పొందేందుకు ప్రయత్నించాలి.
యా నాగ్నినా న వార్కేణ నేన్దునా నైవ వాయునా । పర్జ్జన్యవరుణాభ్యాం వా న సిద్ధర్న చ రాక్షసేః
దాన్ని అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, గాలి, వర్షం, వరుణుడు, సిద్ధులు, రాక్షసులు ఎవ్వరూ నాశనం చేయలేరు.
న యక్షైర్న చ దైత్యేన్ద్రైర్నోరగైర్న చ కిన్నరైః । న మనుష్యైర్న పశుభిర్దోషైర్నైవాత్మసమ్భవేః
దాన్ని యక్షులు, దైత్యాధిపతులు, సర్పాలు, కిన్నరులు, మనుషులు, జంతువులు, దోషాలు, లేదా తానే కలిగించుకున్నదానితో కూడా నాశనం చేయలేరు.
జ్వరాక్షిరోగాఽతీసారఃప్లీహ-గుల్మాదికైస్తథా । దూషేర్ష్యామతూసరాద్యైర్వా రాగలోభాదిభిః క్షయమ్
జ్వరం, కళ్ళు సంబంధమైన వ్యాధులు, విరేచనాలు, ప్లీహా వ్యాధి, కడుపులో గడ్డలు వంటి రోగాలు, అలాగే అసూయ, మాంద్యం, చలికాలపు అలసట, కోపం, లోభం వంటి కలుషిత భావాలు అన్నీ మన శరీరాన్ని, మనసును క్షీణింపజేస్తాయి.
న చాన్యైర్నీయతే కైశ్విన్నిత్యా హ్మత్యన్తనిర్మ్మలా । తామాప్నోతి మలం త్యక్తా కేశవే హ్టది సంస్థితే
ఇవి వేరే ఏ మార్గంలోనూ పూర్తిగా పోవు, ఎందుకంటే అది సహజంగా నిర్మలమైనది. కానీ హృదయంలో కేశవుడు నిలిచినపుడు దానిని వదిలేస్తే, మలినతను పొందుతాడు.
అసారససారవివర్త్తనేషు మా యాత తోషం ప్రసభం బ్రవీమి । సర్వ్వత్ర దైత్యాః సమతాముపేత సమత్వమారాధనమచ్యుతస్య
ఏదైనా అస్థిరమైనదానిలో ఆనందాన్ని పొందకూడదు, స్థిరమైనదాని మార్పులోనూ సంతోషించకూడదు. ఇదే నిజంగా చెబుతున్నాను: ఎక్కడైనా సమభావాన్ని పెంపొందించండి, ఎందుకంటే సమత్వమే అచ్యుతుని ఆరాధన.
తస్మిన్ ప్రసన్నే కిమిహాస్త్యలభ్యం ధర్మ్మర్థకామైరలమల్పకాస్తే । సమాశ్వితాదూ బ్రహ్మతరోరనన్తాన్నిసం శయం ప్రాప్స్యథ వై మహత్ ఫలమ్
ఆయన ప్రసన్నుడైనపుడు, ధర్మం, ధనం, కామం వంటి ఏదైనా ఇక్కడ సాధించలేనిది ఏముంది? బ్రహ్మతరువు నీడలో ఆశ్రయం పొందినవారు తప్పకుండా అనంతమైన మహా ఫలితాన్ని పొందుతారు.
తస్యేవం దానబాశచేష్టాం దృష్ట్వా దైత్యపతేర్భయాత్ । ఆచచక్షుః స చోవాచ సూదానాహూయ సత్వరః
అతని దానధర్మాలను చూసి, దైత్యపతి భయంతో వారు చెప్పగా, అతడు వంటవాళ్లను వెంటనే పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
హే సూదా మమ పుత్రోఽసావన్యేషామపి దుర్మ్మతిః । కుమార్గదేశకో దుష్టో హన్యతామవిలమ్బితమ్
ఓ వంటవాళ్లారా! నా కుమారుడు, ఇంకా ఇతరులు కూడా చెడ్డ మనసు కలవారు. ఇతడు తప్పు మార్గాన్ని చూపుతున్నాడు, దుష్టుడు. ఆలస్యం చేయకుండా ఇతడిని చంపండి.
హాలాహలం విషం తస్య సర్వ్వభక్ష్యేషు దీయతామ్ । అవిజ్ఞాతమసౌపాపో హన్యతాం మా విచార్య్యతామ్
అతని అన్నంలో హాలాహల విషాన్ని కలిపి పెట్టండి. ఎవరికీ తెలియకుండా, ఆ సందేహం లేకుండా అతడిని చంపండి.
తే తథైవ తతశ్వక్రుః ప్రహ్లాదాయ మహాత్మనే । విషదానం యథాజ్ఞప్తం పిత్రా తస్య మహాత్మనః
వారు అతని తండ్రి చెప్పినట్లే, మహాత్ముడైన ప్రహ్లాదునికి విషాన్ని ఇచ్చారు.
హాలాహలం విషం ఘోరమనన్తోజ్వరణోన సః । అభిమన్వ్య సహాన్నేన మైత్రేయ బుభుజే తదా
మైత్రేయా! ఆ భయంకరమైన హాలాహల విషాన్ని అన్నంలో కలిపి, ప్రహ్లాదుడు తిన్నాడు.
అవికారం స తదూ భుక్త్వా ప్రహ్లాదః స్వస్థమానసః । అనన్తక్యాతినిర్వీర్య్య జరయామాస తదూవిషమ్
అది తిన్న తర్వాత కూడా ప్రహ్లాదుడు ఏ మార్పూ లేకుండా, మనసు ప్రశాంతంగా ఉండిపోయాడు. అనంతుని కృపతో ఆ విషానికి శక్తి లేకుండా చేసేశాడు.
తతస్తదా భయత్రస్తా జీర్ణం దృష్ట్వా మహద్రిషమ్ । దైత్యేశ్వరముపాగమ్య ప్రణిపత్యేదమబ్రు వన్
అప్పుడు, ఆ మహా విషాన్ని జీర్ణించాడని చూసి భయంతో వణికిపోయిన వారు, దైత్యాధిపతిని దగ్గరకు వెళ్లి నమస్కరించి ఇలా అన్నారు.
దైత్యరాజ ! విష దత్తమస్మాభిరతిభీషణమ్ । జీర్ణాం తేన సహాన్నేన ప్రహ్లాదేన సుతేన తే
దైత్యరాజా! మేమిచ్చిన విషం ఎంత భయంకరమైనదో. అయినా నీ కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు దాన్ని అన్నంతో కలిపి జీర్ణించాడు.
త్వర్య్యతాం త్వర్య్యాం హే హే సద్యో దైత్యపురోహితాః । కృత్యాం తస్య వినాశాయ ఉత్పాదయత మా చిరాత్
వేగంగా, వేగంగా, ఓ దైత్యపురోహితులారా! అతడిని నాశనం చేయడానికి వెంటనే ఏదైనా మార్గం ఆలోచించండి, ఆలస్యం చేయకండి.
సకాశమాగమ్య తతః పహ్లాదం వినయాన్వితమ్
తర్వాత వారు వినయంతో కూడిన ప్రహ్లాదుని దగ్గరకు వెళ్లారు.
జాతస్త్రైలోక్యర్విఖ్యాత్ ఆయుష్మన్ ! బ్రహ్మణః కులే । దైత్యరాజస్య తనయో హిరణయకశిపోర్భవాన్
మూడు లోకాలకూ ప్రసిద్ధమైన బ్రహ్మ వంశంలో పుట్టినవాడవు, ఆయుష్మాన్! నీవు దైత్యరాజు హిరణ్యకశిపుని కుమారుడవు.
కిం దేవైః కిమనన్తేన కిమన్యేన తవాశ్వయః । పితా తే సర్వ్వలోకానాం త్వం తథైవ భవిష్యసి
నీకు దేవతలతో ఏమి పని? అనంతునితో ఏమి అవసరం? ఇంకేమైనా అవసరమా? నీ తండ్రే అన్ని లోకాలకూ అధిపతి, నువ్వు కూడా అలాగే అవుతావు.