మాంసాఽసృకూపూయవిణూమూత్రస్నాయుమజ్జాఽస్థిసంహతౌ । దేహే చేత్ ప్రీతిమాన్ మూढ़ో నరకే భవితాపి సః
ఈ శరీరం మాంసం, రక్తం, పుయం, నరాలు, మూత్రం, స్నాయువు, మజ్జ, ఎముకలతో కూడినదని తెలిసినా, దానిలో ఆనందపడే మూర్ఖుడు నరకంలో కూడా సంతోషిస్తాడు.
అగ్నేః శీతేన తోయస్య తషా భక్తస్య చ క్షుధా । క్రియతే సుఖకర్త్తృ త్వం తదూ విలోమస్య చేతదరైః
అగ్ని చలితో, దాహం నీటితో, ఆకలి అన్నంతో తీరుతాయి. ఇవే సుఖానికి కారణమని భావిస్తే, అది నిజానికి వ్యతిరేకం.
కరోతి హే దైత్యసుతా ! యావన్మాత్రం పరిగ్రహమ్ । తావన్మాత్రం, స ఏవాస్య దుః స్వం చేతసి యచ్ఛతి
దైత్యపుత్రులారా! ఎంతకాలం మనసులో ఆశలు పెంచుకుంటే, అంతకాలం తనకు తానే బాధను తెచ్చుకుంటాడు.
యావతః కురుతే జన్తుః సమ్బన్ధాన్ మనసః ప్రియాన్ । తావన్తోఽస్య నిఖన్యన్తే హ్టదయే శోకశఙ్గవః
ప్రాణి మనసులో ఎంత మంది ప్రియమైనవారిని కలిపితే, అంతటి శోకబాణాలు అతని హృదయంలో తగులుతాయి.
యదూ యదూ గృహే తన్మనసి యత్ర తత్రావతిష్ఠతః । నాశదాహాపహరణాం తత్ర తస్యైవ తిష్ఠతి
ఇంటి విషయాల్లో మనసు ఎక్కడ నిలిచితే, అక్కడే నాశనం, దహనం, నష్టం అతనికి ఉంటాయి.
జన్మన్యత్ర మహదూ దుఃఖం మ్రియమాణస్య చాపి తత్ । యాతనాసు యమస్యోగ్ర గర్భసంక్రమణేషు చ ।.
ప్రతి జన్మలో కూడా గొప్ప బాధ ఉంటుంది. మరణించే సమయంలోనూ అలాగే, యముని యాతనల్లో, గర్భంలోకి మారే సమయంలోనూ భయంకరమైన బాధలు ఉంటాయి.
గర్భై చ సుఖలేశోఽపి భవద్భిరనుమీయతే । యది తత్ కథ్యతామేవం సర్వం దుః ఖమయం జగత్
గర్భంలో కొంచెమైన ఆనందం కూడా మీరే ఊహించగలుగుతారు. అలాంటప్పుడు, ఈ లోకమంతా బాధలతో నిండిపోయిందని చెప్పండి.
తదేవమతిదుః ఖానామాస్పదేఽత్ర భవార్ణావే । బవతాం కథ్యతే సత్యం విష్ణురేకః పరాయణమ్
ఈ జనన మరణాల సముద్రంలో, ఎన్నో బాధలకు నిలయమైన ఈ లోకంలో, విష్ణువు ఒక్కరే పరమాశ్రయం అని మీరు నిజంగా చెప్పారు.
మా జానీత వయం బాలా దేహీ దేహేషు శాశవతః । జరా-యౌవన-జన్మాద్యా ధర్మ్మా దేహస్య నాత్మనః
మేము పిల్లలమై, శరీరంలో ఉన్న ఆత్మ శాశ్వతమని తెలియని వారు. ముదుటన, యవ్వనంలో, పుట్టుకలో వచ్చే లక్షణాలు శరీరానికే, ఆత్మకాదు.
బాలోఽహం తావదిచ్ఛాతో యతిష్యే శ్రేయసే యువా । యువాహం వార్ద్ధకే ప్రాప్త కరిష్యామ్యాత్మనో హితమ్
పిల్లవాడిగా ఉన్నప్పుడు, 'యవ్వనంలో మంచి కోసం ప్రయత్నిస్తాను' అని అనుకుంటాను. యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు, 'వృద్ధాప్యంలో నా మేలుకోసం చేస్తాను' అని భావిస్తాను.
వృద్ధోఽహం మమ కర్మ్మాణి సమస్తాని న గోచరే । కిం కరిష్యామి మన్దాత్మా సమర్థేన న యత్ కృతమ్
వృద్ధుడిగా అయ్యాక నా పనులన్నీ నా చేతిలో ఉండవు. శక్తి ఉన్నప్పుడు చేయని నేను, ఇప్పుడు ఏమి చేయగలను?
ఏవం దురాశాయక్షిప్తమానసః పురుషః సదా । శ్రేయసోఽభిముఖం యాతి న కదాచిత్ పిపసితః
ఇలా, వ్యర్థ ఆశలతో మనసు ఎప్పుడూ తిరిగిపోతూ ఉంటే, మంచి దిశగా ఎప్పుడూ అడుగు వేయడు. ఎప్పుడూ దాహంతో ఉండే వాడిలా.
బాల్యే క్రీड़నకాసక్తా యౌవనే విషయోన్ముఖాః । అజ్ఞా నయన్త్యశత్తయా చ వార్ద్ధ కం సముపస్థితమ్
పిల్లవయసులో ఆటల్లో మునిగిపోతారు; యవ్వనంలో ఇంద్రియ సుఖాలవైపు ఆకర్షితులవుతారు; అజ్ఞానం, బలహీనత వల్ల వృద్ధాప్యం అకస్మాత్తుగా వచ్చేస్తుంది.
తస్మాద్ బాల్యే వివేకాత్మా యతేత శ్రేయస్ సదా । బాల్య-యౌవన-వృద్ధాద్యర్దైహభావైరసంయుతః
కాబట్టి, వివేకం ఉన్నవాడు బాల్యంలోనే మంచి కోసం ఎప్పుడూ ప్రయత్నించాలి. బాల్యం, యవ్వనం, వృద్ధాప్య స్థితులకు అతీతంగా ఉండాలి.
తదేతదూ వో మయాఖ్యాతం యది జానీత నానృతమ్ । తదస్మత్ప్రీతయే విష్ణాః స్మర్య్యతాం బన్ధముక్తిదః
ఇదంతా నేను మీకు చెప్పాను. మీరు గ్రహిస్తే ఇది అబద్ధం కాదు. నా సంతృప్తికోసం, ఓ విష్ణువులు, బంధన విమోచకుడైన ఆయనను స్మరించండి.
ఆయాసః స్మరణో కోఽస్య స్మృతో యచ్ఛతి శోభనమ్ పాపక్షయశ్చ భవతి స్మరతాం తమపనింశమ్
ఆయనను స్మరించడంలో ఏమి కష్టం? ఆయనను స్మరించేవారికి మంగళం కలుగుతుంది. నిరంతరం స్మరించే వారికి పాపాలు కూడా నశిస్తాయి.
సర్వ్వభూతస్థితే తస్మిన్ మతిర్మైత్రీ దివానిశమ్ । బవతాం జాయతామేవం సర్వక్ల శోన్ ప్రహాస్యథ
ప్రతి జీవిలో నివసించే ఆయనపై మీ మనస్సు ఎల్లప్పుడూ స్నేహంతో నిండిపోవాలి. అలా చేస్తే మీరు అన్ని బాధలను వదిలిపెడతారు.
తాపత్రయేణాభిహతం యదేతదఖిలం జగత్ । తదా శోచ్యేషు భూతేషు ద్రే షం ప్రాజ్ఞః కరోతి కః ।। ౮౦ అథ భద్రాణి భూతాని హీనశక్తిరహం పరమ్ । ముదం తథాపి కుర్వ్వీత్ హానిర్ద్రేషఫలం యతః
ఈ లోకమంతా మూడు రకాల బాధలతో బాధపడుతోంది. అటువంటి బాధితుల పట్ల జ్ఞానులు ఎవరు విచారం చేస్తారు? ఇప్పుడు నేను బలహీనుడినైనా, జీవుల మేలుపట్ల ఆనందించాలి. ఎందుకంటే దుఃఖం వల్ల నష్టమే కలుగుతుంది.
బద్ధవైరాణి భూతాని ద్ర షం కుర్వ్వన్తి చేత్ తతః । శోచ్యాన్యహోఽతిమోహేన వ్యాప్తానీతి మనీషిణా
జీవులు శత్రుత్వంతో దుఃఖం కలిగిస్తే, అటువంటి మోహంలో మునిగిపోయిన వారే నిజంగా విచారించదగినవారు అని జ్ఞానులు భావిస్తారు.
ఏతే బిన్నదృశా దైత్యా వికల్పాః కథితా మయా । కృత్వాభ్యుపగమం తత్ర సంక్షేపః శ్వూయతాం మమ
వివిధ దృష్టికోణాల వల్ల వచ్చిన దైత్యుల అభిప్రాయాలను నేను వివరించాను. ఇప్పుడు మీరు అంగీకరిస్తే, నా సంక్షిప్త వ్యాఖ్యను వినండి.
విస్తారః సర్వ్వభూతస్య విష్ణోర్విశ్వమిదం జగత్ । ద్రష్టవ్యమాత్మవత్ తస్మాదభేదేన విచక్షణౌః
ఈ విశ్వమంతా అన్ని జీవుల్లో వ్యాపించిన విష్ణువు విస్తారమే. అందుకే, జ్ఞానులు దీనిని తాము లాంటి దానిగా, ఏకత్వంతో చూడాలి.
సముత్సృజ్యాసురం భావం తస్మాదే యూయం తథా వయమ్ । తథా యత్నా కరిష్యామోయథాప్రాప్స్యామ నిర్వృతిమ్
అందువల్ల, మీరు, మేము కూడా అసుర స్వభావాన్ని వదిలేయాలి. మనం పరమానందాన్ని పొందేందుకు ప్రయత్నించాలి.
యా నాగ్నినా న వార్కేణ నేన్దునా నైవ వాయునా । పర్జ్జన్యవరుణాభ్యాం వా న సిద్ధర్న చ రాక్షసేః
దాన్ని అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, గాలి, వర్షం, వరుణుడు, సిద్ధులు, రాక్షసులు ఎవ్వరూ నాశనం చేయలేరు.
న యక్షైర్న చ దైత్యేన్ద్రైర్నోరగైర్న చ కిన్నరైః । న మనుష్యైర్న పశుభిర్దోషైర్నైవాత్మసమ్భవేః
దాన్ని యక్షులు, దైత్యాధిపతులు, సర్పాలు, కిన్నరులు, మనుషులు, జంతువులు, దోషాలు, లేదా తానే కలిగించుకున్నదానితో కూడా నాశనం చేయలేరు.
జ్వరాక్షిరోగాఽతీసారఃప్లీహ-గుల్మాదికైస్తథా । దూషేర్ష్యామతూసరాద్యైర్వా రాగలోభాదిభిః క్షయమ్
జ్వరం, కళ్ళు సంబంధమైన వ్యాధులు, విరేచనాలు, ప్లీహా వ్యాధి, కడుపులో గడ్డలు వంటి రోగాలు, అలాగే అసూయ, మాంద్యం, చలికాలపు అలసట, కోపం, లోభం వంటి కలుషిత భావాలు అన్నీ మన శరీరాన్ని, మనసును క్షీణింపజేస్తాయి.
న చాన్యైర్నీయతే కైశ్విన్నిత్యా హ్మత్యన్తనిర్మ్మలా । తామాప్నోతి మలం త్యక్తా కేశవే హ్టది సంస్థితే
ఇవి వేరే ఏ మార్గంలోనూ పూర్తిగా పోవు, ఎందుకంటే అది సహజంగా నిర్మలమైనది. కానీ హృదయంలో కేశవుడు నిలిచినపుడు దానిని వదిలేస్తే, మలినతను పొందుతాడు.
అసారససారవివర్త్తనేషు మా యాత తోషం ప్రసభం బ్రవీమి । సర్వ్వత్ర దైత్యాః సమతాముపేత సమత్వమారాధనమచ్యుతస్య
ఏదైనా అస్థిరమైనదానిలో ఆనందాన్ని పొందకూడదు, స్థిరమైనదాని మార్పులోనూ సంతోషించకూడదు. ఇదే నిజంగా చెబుతున్నాను: ఎక్కడైనా సమభావాన్ని పెంపొందించండి, ఎందుకంటే సమత్వమే అచ్యుతుని ఆరాధన.
తస్మిన్ ప్రసన్నే కిమిహాస్త్యలభ్యం ధర్మ్మర్థకామైరలమల్పకాస్తే । సమాశ్వితాదూ బ్రహ్మతరోరనన్తాన్నిసం శయం ప్రాప్స్యథ వై మహత్ ఫలమ్
ఆయన ప్రసన్నుడైనపుడు, ధర్మం, ధనం, కామం వంటి ఏదైనా ఇక్కడ సాధించలేనిది ఏముంది? బ్రహ్మతరువు నీడలో ఆశ్రయం పొందినవారు తప్పకుండా అనంతమైన మహా ఫలితాన్ని పొందుతారు.
తస్యేవం దానబాశచేష్టాం దృష్ట్వా దైత్యపతేర్భయాత్ । ఆచచక్షుః స చోవాచ సూదానాహూయ సత్వరః
అతని దానధర్మాలను చూసి, దైత్యపతి భయంతో వారు చెప్పగా, అతడు వంటవాళ్లను వెంటనే పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
హే సూదా మమ పుత్రోఽసావన్యేషామపి దుర్మ్మతిః । కుమార్గదేశకో దుష్టో హన్యతామవిలమ్బితమ్
ఓ వంటవాళ్లారా! నా కుమారుడు, ఇంకా ఇతరులు కూడా చెడ్డ మనసు కలవారు. ఇతడు తప్పు మార్గాన్ని చూపుతున్నాడు, దుష్టుడు. ఆలస్యం చేయకుండా ఇతడిని చంపండి.