ఇత్యాజ్ఞప్తాస్తతస్తేన ప్రగృహీతమహాయుధాః । ఉద్యతాస్తస్య నాశాయ దైత్యాః శతసహస్త్రశః
అతడు ఆజ్ఞ ఇచ్చిన వెంటనే, మహా ఆయుధాలతో సজ্জమై ఉన్న దైత్యులు, వందలాది వేల సంఖ్యలో అతన్ని నాశనం చేయడానికి ముందుకు వచ్చారు.
విష్ణూః శస్త్రేషు యుష్మాకం మయి చాసౌ యథా స్థితః । దైతేయాస్తేన సత్యేన మా క్రామన్త్వాయుధాని మే
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: "మీ ఆయుధాలు మరియు మీ మధ్య నేను నిలిచినంతవరకు, ఈ సత్యంతో, మీ ఆయుధాలు నన్ను తాకవు, దైత్యులారా."
తతస్తైః శతశో ధైత్యైః సస్త్రౌఘైరాహతోఽపి సన్ । నావాప వేదనామల్పామభూజ్వ వై పునర్నవః
ఆ తరువాత, వందలాది దైత్యులు ఆయుధాల వర్షంతో అతడిని కొట్టినా, అతనికి చిన్న బాధ కూడా కలగలేదు; అతడు మళ్లీ కొత్తగా నిలిచాడు.
దుర్బుద్ధ ! వినివర్త్తస్వ వైరిపక్షస్తవాదతః । అభయం తే ప్రయచ్ఛామి మాతిమూढ़మతిర్భవ
ఓ మూర్ఖా! శత్రువుల వైపు నుండి వెనక్కు తిరుగు. నేను నీకు భయమేమీ ఉండదని వరమిస్తున్నాను. మూర్ఖత్వాన్ని విడిచి, జ్ఞానంతో ఉండు.
భయం భయానామపహారిణి స్థితే మనస్యనన్తే మమ కుత్ర తిష్ఠతి । యస్మిన్ స్మతే జన్మజరాన్తకాదిభయాని సర్వ్వాణయపయాన్తి తాత
నా మనసులో భయాలను తొలగించే అనంతుడు నిలిచినప్పుడు, నాకెక్కడ భయం మిగులుతుంది, తాతా? ఆయనను స్మరించినప్పుడు జననం, వృద్ధాప్యం, మరణం మొదలైన అన్ని భయాలు పోతాయి.
భోభోః సర్పా ! దురాచారమేనమత్యన్తదుర్మతిమ్ । విషజ్వాలాకులైర్వ్వక్తూః సద్యో నయత సంక్షయమ్
ఓ పాములారా! ఈ దుష్టుడు, అత్యంత చెడ్డ మనసుతో, తప్పుగా ప్రవర్తిస్తున్నాడు. మీ విషపు జ్వాలలతో వెంటనే ఇతన్ని నాశనం చేయండి.
ఇత్యుక్తాస్తేన తే సర్పాః కుహకాస్తక్షకాన్ధకాః । అదశన్త సమస్తేషు గాత్రేష్వతివిషోల్వణాః
అతడు ఇలా ఆజ్ఞ ఇచ్చిన వెంటనే, కుహకుడు, తక్షకుడు, అంధకుడు వంటి పాములు అతని శరీరమంతా ప్రబలమైన విషంతో కరిచాయి.
స త్వాసక్తమతిః కృష్ణో దశ్యమానో మహోరగైః । న వివేదాత్మనో గాత్రం తత్స్మృత్యాహ్లాదసంస్థితః
కృష్ణుడు, మనస్సంతా లీనమై ఉండగా, మహా పాములు కరిచినా, తన శరీరాన్ని కూడా గమనించలేదు; ఆ స్మరణ ఆనందంలో నిలిచిపోయాడు.
దంష్ట్రా విశీర్ణా మణయః స్ఫుటన్తి ఫణేషు తాపో హృదయేషు కమ్పః । నాస్య త్వచః స్వల్పమపీహ భిన్న ప్రశాధి దైత్యేశ్వర కార్య్యమన్యత్
పాముల దంతాలు విరిగిపోయాయి, వారి ఫణాలలోని రత్నాలు పగిలిపోయాయి, హృదయంలో వేడి, శరీరం వణికిపోతున్నా, అతని చర్మానికి చిన్న గాయం కూడా లేదు. దైత్యాధిపతీ! ఇంకొక మార్గం చూడాలి.
హే దిగ్గజాః ! సఙ్కటదన్తమిశావ ! ధ్నతైనమస్మద్రిపుపక్షభిన్నమ్ । తజ్జా వినాశాయ భవన్తి తస్య యథారణోః ప్రజ్వలితో హుతాశాః
ఓ దిక్పాలకులారా! పర్వత శిఖరాల్లాంటి బలమైన దంతాల గజమందలారా! మా శత్రువుల వర్గాన్ని ఛేదించిన ఇతన్ని చంపండి. మీ దెబ్బలు ఎండిన కలపను కాల్చే అగ్నిలా ఇతన్ని నాశనం చేయాలి.
తతః స దిగ్గజైర్బాలో భూభృచ్ఛిఖరసన్నిభైః । పాతితో ధరణీపృష్ఠ విషాణైరవపీड़ితః
తర్వాత, ఆ పర్వత శిఖరాల్లాంటి దిక్పాలకుల గజాలు, బాలుడిని తమ దంతాలతో భూమిపై పడగొట్టి గాయపరిచాయి.
స్మరతస్తస్య గోవిన్దమిభదన్తాః సహస్త్రశః । శీర్ణా వక్షఃస్థలం ప్రాప్య స ప్రాహ పితరం తతః
ఆ బాలుడు గోవిందుని స్మరించగా, వేలాది గజదంతాలు అతని ఛాతిపై విరిగిపోయాయి. అప్పుడు అతడు తన తండ్రితో ఇలా అన్నాడు.
దన్తా గజానాం కులిశాగ్రనిష్ఠురాః శీర్ణా యదేతే న బలం మమైతత్ । మహావిపత్పాపవినాశనోఽయం జనార్దనానుస్మరణానుభావః
గజాల దంతాలు వజ్రపు అంచుల్లా పదునుగా ఉన్నా విరిగిపోయాయి. ఇది నా బలం కాదు; మహా విపత్తులు, పాపాలను నాశనం చేసే జనార్దనుని స్మరణ శక్తి వల్లే ఇది.
జ్వాల్యతామసురా ! వహ్నిరపసర్పత దిగ్గజాః । వాయో సమేధయాగ్నిం త్వం దహ్మతామేష పాపకృత్ మహాకాష్ఠచ్ఛన్నమసురేన్ద్రసుతం తతః । ప్రజ్వాల్య దానవా వహ్ని దదహుః ఖామినోదితాః
అసురులారా! అగ్ని అంటించండి. దిక్పాలకులారా! వెనక్కు వెళ్లండి. వాయువూ! అగ్నిని మరింత మండించు. ఈ పాపకారుడైన అసురేంద్రుని కుమారుడిని, పెద్ద దుంగలతో కప్పి, అగ్నితో కాల్చండి. అప్పుడు దానవులు అగ్ని ప్రేరణతో అతడిని కాల్చారు.
తాతైష వహ్నిః పవనేరితోఽపి న మాం దహత్యత్ర సమన్తతోఽహమ్ । పశ్యామి పహ్మాస్తరణాస్తృతాని శీతాని సర్వ్వాణి దిశాం ముఖాని
తాతా! ఈ అగ్ని వాయువు ఊదినా, నన్ను ఎక్కడా కాలిపోనివ్వడం లేదు. నాకు చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా పద్మాల పరుపులు పరచబడి ఉన్నాయి; అన్ని దిక్కులూ చల్లగా ఉన్నాయి.
అథ దైత్యేశ్వరం ప్రోచుర్భార్గవస్యాత్మజాద్రిజాః । పురోహితా మహాత్మానః సాచమ్నా సంస్తూయ వాగ్మినః
ఆ తరువాత, భార్గవుని కుమారులైన మహాత్ములు, వాక్చాతుర్యంతో దైత్యాధిపతిని స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నారు.
రాజన్ ! నియమ్యతాం కోపో బాలేఽత్ర తనయేఽనుజే । కోపో దేవనికాయేషు యత్ర తే సఫలో యతః
రాజా! ఈ బాలుడైన నీ కుమారుడిపై, నీ తమ్ముడిపై కోపాన్ని నియంత్రించు. నీ కోపాన్ని దేవతల సమూహాలపై చూపు; అక్కడే అది ఫలిస్తుంది.
తథా తథైనం బాలం తే శాసితారో భవిష్యతి
ఇలా, ఈ విధంగా, నీ కుమారుడికి శిక్షాపరులు వారు అవుతారు.
బాలత్వం సర్వ్వదోషాణాం దైత్యరాజాస్పదం యతః । తతోఽత్ర కోపమత్యర్థం యోక్తుమర్హసి నార్భకే
బాల్యం అన్నీ తప్పుల మూలం, దైత్యరాజా. అందుకే ఈ విషయంలో పిల్లవాడిపై ఎక్కువ కోపం పెట్టుకోవద్దు.
న త్యక్ష్యతి హరేః పక్షమస్మాకం వచనాద్ యది । తతః కృత్యాం వధాయాస్య కరిష్యామో నివర్త్తినీమ్
మన మాట విని అతను హరివైపు ఉండడం వదలకపోతే, అతన్ని చంపడానికి మాయా విధానం ఉపయోగించి తిరిగి తిప్పేస్తాం.
ఏవమభ్యర్థితస్తైస్తు దైత్యరాజః పురోహితైః । దైత్యైర్నిష్కాశయామాస పుత్రం పావకసఞ్చయాత్
అలా గురువులు కోరినప్పుడు, దైత్యరాజు తన కుమారునిని అగ్నిసభ నుండి బయటకు పంపించాడు.
తో గురుగృహే బాలః సవసన్ బాలదానవాన్ । అధ్యాపయామాస ముహురుపదేశాన్తరే గురోః
గురువు ఇంట్లో ఉండే బాలుడు, గురువు ఇతర పాఠాలు చెప్పినా, మిగతా బాలదానవులకు మళ్లీ మళ్లీ బోధించేవాడు.
శ్వూయతాం పరమార్థో మే దైతేయా దితిజాత్మజాః । న చాన్యథైతన్మన్తవ్యం నాత్ర లోభాదికారణమ్
దితి కుమారులైన దైత్యులారా! నా పరమార్థాన్ని వినండి. దీన్ని వేరేలా భావించవద్దు. ఇక్కడ లోభం లాంటి ఉద్దేశ్యం లేదు.
జన్మ బాల్యం తతః సర్వో జన్తుః ప్రాప్నోతి యౌవనమ్ । అవ్యాహతైవ భవతి తతోఽనుదివసం జరా
పుట్టిన తర్వాత బాల్యం, దాని తర్వాత ప్రతి ప్రాణికీ యవ్వనం వస్తుంది. ఆ తరువాత రోజుకో రోజు వృద్ధాప్యం తప్పకుండా వస్తుంది.
తతశ్యచ మృత్యుమభ్యేతి జన్తుర్దైత్యేశ్వరాత్మజాః । ప్రత్యక్షం దృశ్యతే చైతదస్మాకం భవతాం తథా
దైత్యేశ్వరుని కుమారులారా! ఆ తరువాత మరణం ప్రతి ప్రాణిని చేరుతుంది. ఇది మనకూ, మీకూ ప్రత్యక్షంగా కనబడుతుంది.
మృతస్య చ పునర్జన్మ భవత్యేతజ్వ నాన్యథా । ఆగమోఽయం తథా తత్ర నోపాదానం వినోద్భవః
చనిపోయినవారికి మళ్లీ జననం తప్పదు — ఇది నిశ్చయం. కారణం లేకుండా ఏదీ పుట్టదు, ఇదే సంప్రదాయం.
గర్భవాసాది యావత్ తు పునర్జన్మోపపాదనమ్ । సమస్తావస్థకం తావదూ దుః ఖమేవావగమ్యతామ్
గర్భంలో ఉండటం మొదలుకొని మళ్లీ జన్మించే వరకు, ప్రతి దశలో కూడా కేవలం బాధే ఉంటుంది అని గ్రహించాలి.
క్షుతూతృషఅమోపశమం తదూచ్ఛీతాద్యు పశమం సుఖమ్ । మన్యతే బాలబుద్ధిత్వాదూ దుః ఖమేవ హి తత్ పునః
ఆకలి తీరటం, దాహం పోవటం, చలి తగలకపోవటం ఇవన్నీ పిల్లల మనసుకు సుఖంగా అనిపించవచ్చు, కానీ నిజానికి అవన్నీ బాధే.
అత్యన్తస్తిమితాఙ్గానాం వ్యాయామేన సుఖైషిణామ్ । భ్రాన్తిజ్ఞానావృతాక్షాణాం ప్రహారోఽపి సూఖాయతే
దేహం బలహీనంగా ఉన్నవారు, సుఖం కోసం శ్రమించే వారు, మాయలో మునిగిపోయిన వారు — వీరికి దెబ్బ తగిలినా అది సుఖంగా అనిపిస్తుంది.
క శరీరమశేషాణాం శ్లైష్మాదీనాం మహాచయః । క కాన్తి-శోభా-శౌరభ్య-కమనీయాదయో గుణాః
ఈ శరీరం మొత్తం శ్లేష్మం వంటివాటితో నిండినదే. అందం, కాంతి, వాసన, ఆకర్షణ ఇవన్నీ దానికి ఏమిటి?