న శహ్దగోచరే యస్య యోగిధ్యేయం పరం పదమ్ । యతో యశ్వ స్వయం విశ్వం స విష్ణుః పరమేశ్వరః
యోగులు ధ్యానం చేసే, మాటలకు అందని పరమపదాన్ని కలిగినవాడు, యావత్తు విశ్వం యందు నుండి ఉద్భవించిందో, ఆ పరమేశ్వరుడైన విష్ణువే.
పరమేశ్వరసంజ్ఞోఽజ్ఞ ! కిమన్యో మయయవస్థితే । తవాస్తి మర్త్తుకామస్త్వ ప్రబ్రవీషి పునః పునః
అజ్ఞానీ! తన మాయతో ఉన్న పరమేశ్వరుడని ఇంకెవడిని పిలుస్తారు? నువ్వు మళ్లీ మళ్లీ ఇలా చెప్పడాన్ని బట్టి, నీకు మరణం కావాలనుకుంటున్నావేమో!
న కేవలం తాత ! మమ ప్రజానాం స బ్రహ్మభూతో భవతశ్వ విష్ణుః । ధాతా విధాతా పరమేశ్వరశ్చ ప్రసీద కోపం కురుషే కిమర్థమ
తాత! నా ప్రజలకే కాదు, అన్నీ ప్రాణులకు ఆ విష్ణువే సృష్టికర్త, పరమేశ్వరుడు. దయచూపు, ఎందుకు కోపపడుతున్నావు?
ప్రవిచష్టః కోఽస్య హ్టదయే దుర్బుద్ధేరతిపాపకృత్ । యేనేదృశాన్యసాధూని వదత్యావిష్టమానసః
ఈ దుర్మార్గుడి హృదయాన్ని ఎవరు చెడగొట్టారు? మనస్సు మాయలో పడి, ఇలాంటి అసత్యమైన మాటలు మాట్లాడుతున్నాడు.
న కేవలం మదూహ్టదయం స విష్ణు--రాక్రమ్య లోకాన్ సకలానవస్థితః । స మాం త్వదాదీంశ్చ పితః ! సమస్తాన్ సమస్తచేష్టాసు యునక్తి సర్వగః
తండ్రీ! నా హృదయంలోనే కాదు, విష్ణువు అన్నీ లోకాల్లో వ్యాపించి ఉన్నాడు. ఆ సర్వవ్యాపి, నన్ను, నిన్ను, మనందరినీ ప్రతి కార్యంలో కలిపి ఉంచుతున్నాడు.
నిష్కామ్యతామయం దుష్టః శాస్యతాఞ్చ గురోగృ హే । యోజితో దుర్మ్మతిః కేన విపక్షవితథస్తుతౌ
ఈ దుష్టుడిని గురుగృహంలో నియంత్రించి, శిక్షించాలి. ఎవరు ఇతని మనస్సును చెడగొట్టి, శత్రువుని పొగడ్తలు చెప్పేలా చేశారు?
ఇత్యుక్తోఽసౌ తదా దైత్యైర్నీతో గురుగృహం పునః । జగ్రాహ విద్యామనిశం గురుశుశ్వూ షణోద్యతః
ఇలా అనగానే, దైత్యులు అతన్ని మళ్లీ గురుగృహానికి తీసుకెళ్లారు. అక్కడ అతడు రాత్రింబవళ్ళు విద్యను ఆసక్తిగా నేర్చుకుంటూ, గురువును శ్రద్ధగా వినేవాడు.
కాలేఽతీతే చ మహతి ప్రహ్లాదమసురేశ్వరః । సమాహూయాబ్రవీత్ పుత్ర ! గాధ కాచిత్ ప్రగీయతామ్
కాలం గడిచిన తరువాత, అసురుల అధిపతి ప్రహ్లాదుని పిలిచి, 'బిడ్డా, నీవు నేర్చుకున్న పద్యాన్ని చెప్పు' అని అన్నాడు.
యతః ప్రధానపురుషౌ యతశ్చైతజ్వరాచరమ్ । కారణాం సకలస్యాస్య స నో విష్ణుః ప్రసీదతు
ప్రధానం, పురుషుడు, చరాచర జగత్తు అన్నీ ఎవరినుండి ఉద్భవించాయో, ఆ సమస్తానికి కారణమైన విష్ణువు మనపై కరుణ చూపాలి.
దురాత్మా వధ్యతామేష ననినార్థోఽస్తి జీవతా । ఖపక్షహానికర్త్తృ త్వాద యః కులాఙ్గారతాం గతః
ఈ దురాత్ముడిని చంపాలి, బ్రతికుండడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు. పక్షిని రెక్కలు కోసినవాడిలా, ఇతడు కుటుంబానికి కళంకంగా మారాడు.
ఇత్యాజ్ఞప్తాస్తతస్తేన ప్రగృహీతమహాయుధాః । ఉద్యతాస్తస్య నాశాయ దైత్యాః శతసహస్త్రశః
అతడు ఆజ్ఞ ఇచ్చిన వెంటనే, మహా ఆయుధాలతో సজ্জమై ఉన్న దైత్యులు, వందలాది వేల సంఖ్యలో అతన్ని నాశనం చేయడానికి ముందుకు వచ్చారు.
విష్ణూః శస్త్రేషు యుష్మాకం మయి చాసౌ యథా స్థితః । దైతేయాస్తేన సత్యేన మా క్రామన్త్వాయుధాని మే
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: "మీ ఆయుధాలు మరియు మీ మధ్య నేను నిలిచినంతవరకు, ఈ సత్యంతో, మీ ఆయుధాలు నన్ను తాకవు, దైత్యులారా."
తతస్తైః శతశో ధైత్యైః సస్త్రౌఘైరాహతోఽపి సన్ । నావాప వేదనామల్పామభూజ్వ వై పునర్నవః
ఆ తరువాత, వందలాది దైత్యులు ఆయుధాల వర్షంతో అతడిని కొట్టినా, అతనికి చిన్న బాధ కూడా కలగలేదు; అతడు మళ్లీ కొత్తగా నిలిచాడు.
దుర్బుద్ధ ! వినివర్త్తస్వ వైరిపక్షస్తవాదతః । అభయం తే ప్రయచ్ఛామి మాతిమూढ़మతిర్భవ
ఓ మూర్ఖా! శత్రువుల వైపు నుండి వెనక్కు తిరుగు. నేను నీకు భయమేమీ ఉండదని వరమిస్తున్నాను. మూర్ఖత్వాన్ని విడిచి, జ్ఞానంతో ఉండు.
భయం భయానామపహారిణి స్థితే మనస్యనన్తే మమ కుత్ర తిష్ఠతి । యస్మిన్ స్మతే జన్మజరాన్తకాదిభయాని సర్వ్వాణయపయాన్తి తాత
నా మనసులో భయాలను తొలగించే అనంతుడు నిలిచినప్పుడు, నాకెక్కడ భయం మిగులుతుంది, తాతా? ఆయనను స్మరించినప్పుడు జననం, వృద్ధాప్యం, మరణం మొదలైన అన్ని భయాలు పోతాయి.
భోభోః సర్పా ! దురాచారమేనమత్యన్తదుర్మతిమ్ । విషజ్వాలాకులైర్వ్వక్తూః సద్యో నయత సంక్షయమ్
ఓ పాములారా! ఈ దుష్టుడు, అత్యంత చెడ్డ మనసుతో, తప్పుగా ప్రవర్తిస్తున్నాడు. మీ విషపు జ్వాలలతో వెంటనే ఇతన్ని నాశనం చేయండి.
ఇత్యుక్తాస్తేన తే సర్పాః కుహకాస్తక్షకాన్ధకాః । అదశన్త సమస్తేషు గాత్రేష్వతివిషోల్వణాః
అతడు ఇలా ఆజ్ఞ ఇచ్చిన వెంటనే, కుహకుడు, తక్షకుడు, అంధకుడు వంటి పాములు అతని శరీరమంతా ప్రబలమైన విషంతో కరిచాయి.
స త్వాసక్తమతిః కృష్ణో దశ్యమానో మహోరగైః । న వివేదాత్మనో గాత్రం తత్స్మృత్యాహ్లాదసంస్థితః
కృష్ణుడు, మనస్సంతా లీనమై ఉండగా, మహా పాములు కరిచినా, తన శరీరాన్ని కూడా గమనించలేదు; ఆ స్మరణ ఆనందంలో నిలిచిపోయాడు.
దంష్ట్రా విశీర్ణా మణయః స్ఫుటన్తి ఫణేషు తాపో హృదయేషు కమ్పః । నాస్య త్వచః స్వల్పమపీహ భిన్న ప్రశాధి దైత్యేశ్వర కార్య్యమన్యత్
పాముల దంతాలు విరిగిపోయాయి, వారి ఫణాలలోని రత్నాలు పగిలిపోయాయి, హృదయంలో వేడి, శరీరం వణికిపోతున్నా, అతని చర్మానికి చిన్న గాయం కూడా లేదు. దైత్యాధిపతీ! ఇంకొక మార్గం చూడాలి.
హే దిగ్గజాః ! సఙ్కటదన్తమిశావ ! ధ్నతైనమస్మద్రిపుపక్షభిన్నమ్ । తజ్జా వినాశాయ భవన్తి తస్య యథారణోః ప్రజ్వలితో హుతాశాః
ఓ దిక్పాలకులారా! పర్వత శిఖరాల్లాంటి బలమైన దంతాల గజమందలారా! మా శత్రువుల వర్గాన్ని ఛేదించిన ఇతన్ని చంపండి. మీ దెబ్బలు ఎండిన కలపను కాల్చే అగ్నిలా ఇతన్ని నాశనం చేయాలి.
తతః స దిగ్గజైర్బాలో భూభృచ్ఛిఖరసన్నిభైః । పాతితో ధరణీపృష్ఠ విషాణైరవపీड़ితః
తర్వాత, ఆ పర్వత శిఖరాల్లాంటి దిక్పాలకుల గజాలు, బాలుడిని తమ దంతాలతో భూమిపై పడగొట్టి గాయపరిచాయి.
స్మరతస్తస్య గోవిన్దమిభదన్తాః సహస్త్రశః । శీర్ణా వక్షఃస్థలం ప్రాప్య స ప్రాహ పితరం తతః
ఆ బాలుడు గోవిందుని స్మరించగా, వేలాది గజదంతాలు అతని ఛాతిపై విరిగిపోయాయి. అప్పుడు అతడు తన తండ్రితో ఇలా అన్నాడు.
దన్తా గజానాం కులిశాగ్రనిష్ఠురాః శీర్ణా యదేతే న బలం మమైతత్ । మహావిపత్పాపవినాశనోఽయం జనార్దనానుస్మరణానుభావః
గజాల దంతాలు వజ్రపు అంచుల్లా పదునుగా ఉన్నా విరిగిపోయాయి. ఇది నా బలం కాదు; మహా విపత్తులు, పాపాలను నాశనం చేసే జనార్దనుని స్మరణ శక్తి వల్లే ఇది.
జ్వాల్యతామసురా ! వహ్నిరపసర్పత దిగ్గజాః । వాయో సమేధయాగ్నిం త్వం దహ్మతామేష పాపకృత్ మహాకాష్ఠచ్ఛన్నమసురేన్ద్రసుతం తతః । ప్రజ్వాల్య దానవా వహ్ని దదహుః ఖామినోదితాః
అసురులారా! అగ్ని అంటించండి. దిక్పాలకులారా! వెనక్కు వెళ్లండి. వాయువూ! అగ్నిని మరింత మండించు. ఈ పాపకారుడైన అసురేంద్రుని కుమారుడిని, పెద్ద దుంగలతో కప్పి, అగ్నితో కాల్చండి. అప్పుడు దానవులు అగ్ని ప్రేరణతో అతడిని కాల్చారు.
తాతైష వహ్నిః పవనేరితోఽపి న మాం దహత్యత్ర సమన్తతోఽహమ్ । పశ్యామి పహ్మాస్తరణాస్తృతాని శీతాని సర్వ్వాణి దిశాం ముఖాని
తాతా! ఈ అగ్ని వాయువు ఊదినా, నన్ను ఎక్కడా కాలిపోనివ్వడం లేదు. నాకు చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా పద్మాల పరుపులు పరచబడి ఉన్నాయి; అన్ని దిక్కులూ చల్లగా ఉన్నాయి.
అథ దైత్యేశ్వరం ప్రోచుర్భార్గవస్యాత్మజాద్రిజాః । పురోహితా మహాత్మానః సాచమ్నా సంస్తూయ వాగ్మినః
ఆ తరువాత, భార్గవుని కుమారులైన మహాత్ములు, వాక్చాతుర్యంతో దైత్యాధిపతిని స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నారు.
రాజన్ ! నియమ్యతాం కోపో బాలేఽత్ర తనయేఽనుజే । కోపో దేవనికాయేషు యత్ర తే సఫలో యతః
రాజా! ఈ బాలుడైన నీ కుమారుడిపై, నీ తమ్ముడిపై కోపాన్ని నియంత్రించు. నీ కోపాన్ని దేవతల సమూహాలపై చూపు; అక్కడే అది ఫలిస్తుంది.
తథా తథైనం బాలం తే శాసితారో భవిష్యతి
ఇలా, ఈ విధంగా, నీ కుమారుడికి శిక్షాపరులు వారు అవుతారు.
బాలత్వం సర్వ్వదోషాణాం దైత్యరాజాస్పదం యతః । తతోఽత్ర కోపమత్యర్థం యోక్తుమర్హసి నార్భకే
బాల్యం అన్నీ తప్పుల మూలం, దైత్యరాజా. అందుకే ఈ విషయంలో పిల్లవాడిపై ఎక్కువ కోపం పెట్టుకోవద్దు.
న త్యక్ష్యతి హరేః పక్షమస్మాకం వచనాద్ యది । తతః కృత్యాం వధాయాస్య కరిష్యామో నివర్త్తినీమ్
మన మాట విని అతను హరివైపు ఉండడం వదలకపోతే, అతన్ని చంపడానికి మాయా విధానం ఉపయోగించి తిరిగి తిప్పేస్తాం.