దిగ్దన్తినాం దన్తబూమిం స చ కస్మాన్నరూపితః । సంశోషకోఽనిలశ్చాస్య ప్రయుక్తః కిం ముహాసురైః
దిక్కుల ఏనుగుల దంతాల మీద అతడిని ఎందుకు పడుకోబెట్టారు? దైత్యులు ఎండబెట్టే గాలిని అతనిపై ఎందుకు పంపించారు?
కృత్యాఞ్చ దైత్యగురవో యుయుజుస్తత్ర కిం మునే । శమ్బరశ్చాపి మాయానాం సహస్త్రం కి ప్రయుక్తవాన్
మునీ, అక్కడ దైత్య గురువులు ఏ మాయలు చేశారు? శంబరుడు ఏ వెయ్యి మాయలు వాడాడు?
హాలాహలం విషమహో దైత్యసూదైర్మహాత్మనః । కస్మాద్ దత్త వినాశాయ యద జీర్ణా తేన ధీమతా
దైత్యేంద్రుని శత్రువులు ఆ మహాత్మునికి హాలాహల విషాన్ని ఎందుకు ఇచ్చారు? ఆ విషాన్ని అతడు ఎలా జీర్ణించాడు?
ఏతత్ సర్వ్వం మహాభాగ ప్రహ్లాదస్య మహాత్మనః । చరితం శ్వోతుమిచ్ఛామి మహామాహాత్మ్యసూచకమ్
మహాభాగ, ప్రహ్లాద మహాత్ముని మహిమను తెలియజేసే ఆ కార్యాలన్నీ వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
న హి కౌతూహలం తత్ర యదూ దైత్యైర్న హతో హి సః । అనన్యమనసో విష్ణౌ కః శక్నోతి నిపాతనే
ఇది ఆశ్చర్యకరం కాదు, ఎందుకంటే ఆ దైత్యులు అతన్ని చంపలేదు. మనసంతా విష్ణువులో లీనమై ఉన్నవారిని ఎవరు కింద పడగలరు?
తస్మిన ధర్మ్మపరే నిత్యం కేశావరధానోద్య.తే । స్వవంశప్రభవైర్దైత్యేః కర్త్తు ద్రషోఽతిదుష్కరః
ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, కేశవుని శత్రువులను నాశనం చేయడంలో నిత్యం తపనతో ఉన్న అతనిని, తన వంశంలో పుట్టిన దైత్యులే అయినా, ఏదైనా చేయడం గానీ, చూడడం గానీ చాలా కష్టం.
దర్మ్మాత్మని మహాభాగే విష్ణుభక్తే విమత్సరే । దైతేయైః ప్రహ్టతం యస్మాత్ తన్మమాఖ్యాతుమర్హసి
ధర్మమే స్వభావంగా ఉన్న, విష్ణుభక్తుడైన, అసూయ లేని ఆ మహాత్ముడిని దైత్యులు ఎందుకు దాడి చేసారు? ఇది నాకు వివరంగా చెప్పాలి.
ప్రహరన్తి మహాత్మానో విపక్షా అపి నేదృశే । గుణౌః సమన్వితే సాచధౌ కిం పునయః ఖపక్షజః
ఇంత గొప్ప లక్షణాలు, నిజాయితీ ఉన్నవారిని, గొప్ప శత్రువులే అయినా దాడి చేయరు. మరి పక్షులు లేదా ఇతర జంతువులు ఎలా దాడి చేస్తాయి?
తదేతత్ కథ్యతాం సర్వ్వ విస్తరాన్మునిసత్తమ । దైత్యేశ్వరస్య చరితం శ్వోతుమిచ్ఛామ్యశేషతః
కాబట్టి, మునిశ్రేష్ఠా! ఈ విషయాన్ని పూర్తిగా, వివరంగా చెప్పండి. దైత్యాధిపతికి సంబంధించిన కథలను నేను సంపూర్ణంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
పారాశర ఉవాచ । మైత్రేయ శ్వూయతాం సమ్యక్ చరితం తస్య ధీమతః । ప్రహ్లాదస్య సదోదారచీరితస్య మహాత్మనః
పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: మైత్రేయా! ఎల్లప్పుడూ మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉన్న మహాత్ముడు, ప్రహ్లాదుని కథను నీవు శ్రద్ధగా విను.
దితేః పుత్రో మహావీర్య్యో హిరణ్యకశిపుః పురా । త్రైలోక్యం వశమానిన్యే బ్రహ్మణో వరదర్పితః
దితి కుమారుడైన హిరణ్యకశిపుడు, బ్రహ్మ ఇచ్చిన వరంతో, ఒకప్పుడు మూడు లోకాలను తన ఆధీనంలోకి తీసుకున్నాడు.
ఇన్దత్వమకరోదూ దైత్యః స చాసీత్ సవితా స్వయమ్ । వాయురగ్రిరపాం నాథః సోమస్చాభూనూమహాసురః
ఆ దైత్యుడు ఇంద్రునిగా మారి, తానే సూర్యుడయ్యాడు; ఆ మహాశక్తివంతుడు వాయువు, అగ్ని, జలాధిపతి, సోముడిగా కూడా మారిపోయాడు.
ధనానామధిపః సోఽభూత్ స ఏవాసీత్ ఖయం యమః । యజ్ఞభాగానశేషాంస్తు స స్వయం బుభుజేఽసురః
అతడు ధనాధిపతిగా, మరణదేవుడైన యముడిగా కూడా ఉన్నాడు. ఆ అసురుడు అన్ని యజ్ఞఫలాలను తానే అనుభవించాడు.
దేవాః సర్గం పరిత్యజ్య తతూత్రాసాన్మునిసత్తమ । విచేరురవనౌ సర్వం బిబ్రాణా మానుషీం తనుమ్
మునిశ్రేష్ఠా! భయంతో దేవతలు తమ లోకాలను వదిలి, మానవ రూపంలో భూమిపై సంచరించసాగారు.
జితావ త్రిభువ్రనం సర్వ్వం త్రైలోక్యైశ్వర్య్యదర్పితః । ఉపగీయామానో గన్ధర్వైర్బుభుజే విషయాన్ ప్రియాన్
మూడు లోకాలను జయించి, విశ్వాధిపత్య గర్వంతో, గంధర్వులు స్తుతిస్తూ, అతడు ఇష్టమైన సుఖాలను ఆస్వాదించాడు.
పానాసక్తం మహాత్మానం హిరణంయకశిపు తదా । ఉపాసాఞ్చకిరే సర్వ్వై సిద్ధగన్ధర్వపన్నగాః
ఆ సమయంలో, మద్యం పట్ల ఆసక్తి కలిగిన హిరణ్యకశిపుని వద్దకు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, పన్నగులు అందరూ సేవకు వచ్చారు.
అవాదయఞ్జగుశ్చాన్యే జయశబ్దానథాపరే । దైత్యరాజస్య పురతశ్చక్రుః సిద్ధా ముదన్వితాః
కొంతమంది వాద్యాలు వాయించగా, మరికొందరు పాటలు పాడారు, ఇంకొందరు జయధ్వానాలు చేశారు. సిద్ధులు ఆనందంతో దైత్యరాజు ముందు ప్రదర్శనలు చేశారు.
తత్ర ప్రనృత్యాప్సరసి స్ఫటికాభ్రమయేఽమురః । పపౌ పానం ముదా యుక్తః ప్రాసాదే సుమనోహరే
అక్కడ, స్ఫటికపు నేలపై అప్సరసలు నాట్యం చేస్తుండగా, ఆ అసురుడు ఆనందంతో, అద్భుతమైన ప్రాసాదంలో మద్యం సేవించాడు.
తస్య పుత్రో మహాభాగః ప్రహ్లాదో నామ నామతః । పపాఠ బాలపాఠయాని గురుగేహే గతోఽర్భకః
అతని కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు అనే మహాభాగుడు, చిన్న వయసులో గురుగృహానికి వెళ్లి, బాలపాఠాలు చదివేవాడు.
ఏకదా తుస ధర్మ్మాత్మా జగామ గురుణా సహ । పానాసక్తస్య పురతః పితుర్దైత్యపతేస్తదా
ఒకసారి, ఆ ధర్మాత్ముడు తన గురువుతో కలిసి, మద్యం మత్తులో ఉన్న తన తండ్రి దైత్యపతికి ముందుకు వెళ్లాడు.
పాదప్రణామావనతం తముత్థాప్య పితా సుతమ్ । హిరణ్యకశిపుః ప్రాహ ప్రహ్లాదమమితోజసమ్
తండ్రి హిరణ్యకశిపుడు, తన పాదాలకు నమస్కరించిన కుమారుడిని పైకి లేపి, అపారశక్తి కలిగిన ప్రహ్లాదునితో మాట్లాడాడు.
పఠయతాం భవతా వత్స ! సారభూతం సుభాషితమ్ । కాలేనైతావతా యత్ తే సదోద్యు క్తనే శిక్షితమ్
బాలా! నీవు చదివిన పాఠాల్లో, ఇప్పటివరకు నేర్చుకున్న మంచి మాటల్లో, నీకు అత్యుత్తమమైనది ఏదో చెప్పు.
శ్వూయతాం తాత ! వక్ష్యామి సారభూతం తవాజ్ఞయా । సమాహితమనా భూత్వా యన్మే చేతస్యవస్థితమ్
విను తాత! నీ ఆజ్ఞతో, నా మనస్సు ఏకాగ్రంగా ఉంచి, నా హృదయంలో స్థిరంగా ఉన్న సారాంశాన్ని చెబుతాను.
అనాదిమధ్యాన్తమజమవృద్ధిక్షయమచ్యుతమ్ । ప్రణాతోఽస్మి మహాత్మానం సర్వ్వకారణకారణమ్
ఆదిలోనూ, మధ్యలోనూ, అంత్యంలోనూ లేని, జన్మించని, వృద్ధి చెందని, నశించని, ఎప్పటికీ మారని, అన్ని కారణాలకు కారణమైన మహాత్ముడైన విష్ణువుని నేను వందనం చేస్తున్నాను.
ఏవం నిశమ్య దైన్యేన్ద్రః క్రోధసంరక్తలోచనః । విలోక్య తదూగురుం ప్రాహ స్ఫురితాధరపల్లవః
ఇలా విని, దైత్యుల రాజు కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా చేసి, తన కుమారుని గురువును చూసి, పెదవులు వణికిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
బ్రహ్మబన్ధో ! కిమేతత్ తే విపక్షస్తుతిసహితమ్ । అసారం గ్రాహితో బాలో మామవజ్ఞాయ దుర్మతే !
బ్రాహ్మణమని చెప్పుకునే వాడా! ఇది ఏమిటి, శత్రువుని పొగడ్తలతో నిండిన మాటలు? దుర్మతి! నన్ను లెక్కచేయకుండా ఈ బాలుడిని తప్పుదారి పట్టించావు.
దైత్యేశ్వర ! న కోపస్య వశమాగన్తుమర్హసి । మమోపదేశజనితం నాయం వదతి తే సుతః
దైత్యేంద్రా! నీకు కోపానికి లోనవ్వడం తగదు. నీ కుమారుడు నేను నేర్పింది మాట్లాడటం లేదు.
అనుశాస్తోసి కేనేదృగు వత్స ! ప్రహ్లాద కథ్యతామ్ । మమోపదిష్ట నేత్యేష ప్రబ్రవీతి గురుస్తవ
ప్రహ్లాదా! నిన్ను ఎవరు, ఎలా బోధించారు? చెప్పు. ఇది నేను నేర్పింది కాదు అని నీ గురువు అంటున్నాడు.
శాస్తా విష్ణురశేషస్య జగతో యో హ్టది స్థితః । తమృతే పరమాత్మానం తాత ! కః కేన శాస్యతే
తాత! హృదయంలో ఉన్నవాడు, మొత్తం లోకానికి పాలకుడైన విష్ణువు తప్ప, పరమాత్మను తప్ప ఇంకెవరు ఎవరికీ బోధించగలరు?
కోఽయ విష్ణుః సుదుర్బుద్ధ ! యం బ్రవీషి పునః పునః । జగతామీశ్వరస్యేహ పురతః ప్రసభం మమ
దుర్బుద్ధి! ఈ విష్ణువు ఎవడు? నువ్వు మళ్లీ మళ్లీ నా ముందు, లోకాధిపతిని ఉన్న నన్ను ఉద్దేశించి, అతడిని ఎందుకు చెబుతున్నావు?