దైత్యేన్ద్రసూదోపహృతం యస్య హాలాహలం విషమ్ । జరయామాస మతిమానవికారమమత్సరీ ॥ ౧,౧౫.
దైత్యేంద్రుని శత్రువులు తెచ్చిన హాలాహల విషాన్ని, అభిమానం లేకపోయిన అతడు తినిపించి జీర్ణించేశాడు.
సమచేతా జగత్యస్మిన్యః సర్వేష్వేవ జన్తుషు । యథాత్మని తథాన్యేషాం పరం మైత్రగుణాన్వితః ॥ ౧,౧౫.
ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులను అతడు సమానంగా చూసేవాడు; తనను తాను చూసినట్లే ఇతరులను కూడా చూసి, పరమ మైత్రీగుణంతో ఉండేవాడు.
ధర్మాత్మా సత్యశౌర్యాదిగుణానామాకరః పరః । ఉపమానమశేషాణాం సాధూనాం యః సదాభవత్ ॥ ౧,౧౫.
ధర్మమయుడు, సత్యం, శౌర్యం వంటి అన్ని గుణాలకు నిలయమైన అతడు, సద్గుణులు అందరికీ ఎప్పుడూ ఆదర్శంగా ఉండేవాడు.
మైత్రేయ ఉవాచ । కథితో భవతా వంశో మానవానాం మహామునే । కాణఞ్చాస్య జగతో విష్ణురేవ సనాతనః
మైత్రేయుడు ఇలా అన్నాడు: మహామునీ, మీరు మనువుల వంశాన్ని వివరంగా చెప్పారు. ఈ జగత్తుకు శాశ్వత కారణం విష్ణువే అని కూడా చెప్పారు.
యచ్చైతదూ భగవానాహ ప్రహ్లాదం దైత్యసత్తమమ్ । దదాహ నాగ్నిర్నస్త్రైశ్వ క్షణ్ణస్తత్యాజ జీవితమ్
భగవంతుడు ప్రహ్లాదునికి చెప్పినది, దైత్యులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడికి అగ్ని కాలగలిగిందీ లేదు, ఆయుధాలు హాని చేయలేకపోయాయి, అతడు ప్రాణాన్ని విడిచిపెట్టలేదు కూడా.
జగామ వసుధా క్షోభం ప్రహ్లాదే సలిలే స్థితే । బన్ధబద్ధ విచలతి విక్షిప్తాఙూ గైః సమాహతా
ప్రహ్లాదుడు నీటిలో బంధించబడి ఉండగా, భూమి కంపించింది; అతడిని కట్టేసి ఊగదీస్తూ, పశు సమూహాలు తన్నాయి.
శైలైరాక్రాన్తదేహోఽపి న మమార చ యః పురా । త్వయైవాతీవ మాహాత్మ్యాం కథితం యస్య ధీమతః
పర్వతాలతో ఒత్తిపెట్టినా, అతని శరీరానికి ఏమి కాలేదు, అప్పుడే మరణించలేదు. అతని గొప్పతనం గురించి మీరు స్వయంగా వివరించారు.
తస్య ప్రభావమతులం విష్ణోర్భక్తిమతో మునే । శ్వోతుమిచ్ఛామి యస్యోతచ్చరితం దీప్తతేజసః
మునీ, విష్ణుభక్తుడైన ఆ మహాత్ముని అపూర్వ శక్తిని, మీరు వివరించిన మహిమగల కార్యాలను వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
కిం నిమిత్తమసౌ శస్త్రైర్విక్షతో దితిజైర్మునే । కిమమర్థఞ్చాబ్ధిసలిలే నిక్షిప్తే ధర్మ్మతత్పరః
మునీ, దైత్యులు ఆయుధాలతో ప్రహ్లాదునిపై ఎందుకు దాడి చేశారు? ధర్మపరుడు అయిన వాడిని సముద్రంలో ఎందుకు పడేశారు?
ఆక్రాన్తః పర్వ్వతైః కస్మాత్ కస్మాదృష్టో మహోరగైః । క్షిప్తః కిమద్రిశిఖరాత్ కిం వా పావకసఞ్చయే
పర్వతాలతో ఎందుకు ఒత్తారు? మహా పాములు అతడిని ఎందుకు చూశాయి? పర్వత శిఖరాల నుంచి ఎందుకు పడేశారు? లేదా అగ్ని గుంపులో ఎందుకు వేశారు?
దిగ్దన్తినాం దన్తబూమిం స చ కస్మాన్నరూపితః । సంశోషకోఽనిలశ్చాస్య ప్రయుక్తః కిం ముహాసురైః
దిక్కుల ఏనుగుల దంతాల మీద అతడిని ఎందుకు పడుకోబెట్టారు? దైత్యులు ఎండబెట్టే గాలిని అతనిపై ఎందుకు పంపించారు?
కృత్యాఞ్చ దైత్యగురవో యుయుజుస్తత్ర కిం మునే । శమ్బరశ్చాపి మాయానాం సహస్త్రం కి ప్రయుక్తవాన్
మునీ, అక్కడ దైత్య గురువులు ఏ మాయలు చేశారు? శంబరుడు ఏ వెయ్యి మాయలు వాడాడు?
హాలాహలం విషమహో దైత్యసూదైర్మహాత్మనః । కస్మాద్ దత్త వినాశాయ యద జీర్ణా తేన ధీమతా
దైత్యేంద్రుని శత్రువులు ఆ మహాత్మునికి హాలాహల విషాన్ని ఎందుకు ఇచ్చారు? ఆ విషాన్ని అతడు ఎలా జీర్ణించాడు?
ఏతత్ సర్వ్వం మహాభాగ ప్రహ్లాదస్య మహాత్మనః । చరితం శ్వోతుమిచ్ఛామి మహామాహాత్మ్యసూచకమ్
మహాభాగ, ప్రహ్లాద మహాత్ముని మహిమను తెలియజేసే ఆ కార్యాలన్నీ వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
న హి కౌతూహలం తత్ర యదూ దైత్యైర్న హతో హి సః । అనన్యమనసో విష్ణౌ కః శక్నోతి నిపాతనే
ఇది ఆశ్చర్యకరం కాదు, ఎందుకంటే ఆ దైత్యులు అతన్ని చంపలేదు. మనసంతా విష్ణువులో లీనమై ఉన్నవారిని ఎవరు కింద పడగలరు?
తస్మిన ధర్మ్మపరే నిత్యం కేశావరధానోద్య.తే । స్వవంశప్రభవైర్దైత్యేః కర్త్తు ద్రషోఽతిదుష్కరః
ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, కేశవుని శత్రువులను నాశనం చేయడంలో నిత్యం తపనతో ఉన్న అతనిని, తన వంశంలో పుట్టిన దైత్యులే అయినా, ఏదైనా చేయడం గానీ, చూడడం గానీ చాలా కష్టం.
దర్మ్మాత్మని మహాభాగే విష్ణుభక్తే విమత్సరే । దైతేయైః ప్రహ్టతం యస్మాత్ తన్మమాఖ్యాతుమర్హసి
ధర్మమే స్వభావంగా ఉన్న, విష్ణుభక్తుడైన, అసూయ లేని ఆ మహాత్ముడిని దైత్యులు ఎందుకు దాడి చేసారు? ఇది నాకు వివరంగా చెప్పాలి.
ప్రహరన్తి మహాత్మానో విపక్షా అపి నేదృశే । గుణౌః సమన్వితే సాచధౌ కిం పునయః ఖపక్షజః
ఇంత గొప్ప లక్షణాలు, నిజాయితీ ఉన్నవారిని, గొప్ప శత్రువులే అయినా దాడి చేయరు. మరి పక్షులు లేదా ఇతర జంతువులు ఎలా దాడి చేస్తాయి?
తదేతత్ కథ్యతాం సర్వ్వ విస్తరాన్మునిసత్తమ । దైత్యేశ్వరస్య చరితం శ్వోతుమిచ్ఛామ్యశేషతః
కాబట్టి, మునిశ్రేష్ఠా! ఈ విషయాన్ని పూర్తిగా, వివరంగా చెప్పండి. దైత్యాధిపతికి సంబంధించిన కథలను నేను సంపూర్ణంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
పారాశర ఉవాచ । మైత్రేయ శ్వూయతాం సమ్యక్ చరితం తస్య ధీమతః । ప్రహ్లాదస్య సదోదారచీరితస్య మహాత్మనః
పరాశరుడు ఇలా అన్నాడు: మైత్రేయా! ఎల్లప్పుడూ మంచి ప్రవర్తన కలిగి ఉన్న మహాత్ముడు, ప్రహ్లాదుని కథను నీవు శ్రద్ధగా విను.
దితేః పుత్రో మహావీర్య్యో హిరణ్యకశిపుః పురా । త్రైలోక్యం వశమానిన్యే బ్రహ్మణో వరదర్పితః
దితి కుమారుడైన హిరణ్యకశిపుడు, బ్రహ్మ ఇచ్చిన వరంతో, ఒకప్పుడు మూడు లోకాలను తన ఆధీనంలోకి తీసుకున్నాడు.
ఇన్దత్వమకరోదూ దైత్యః స చాసీత్ సవితా స్వయమ్ । వాయురగ్రిరపాం నాథః సోమస్చాభూనూమహాసురః
ఆ దైత్యుడు ఇంద్రునిగా మారి, తానే సూర్యుడయ్యాడు; ఆ మహాశక్తివంతుడు వాయువు, అగ్ని, జలాధిపతి, సోముడిగా కూడా మారిపోయాడు.
ధనానామధిపః సోఽభూత్ స ఏవాసీత్ ఖయం యమః । యజ్ఞభాగానశేషాంస్తు స స్వయం బుభుజేఽసురః
అతడు ధనాధిపతిగా, మరణదేవుడైన యముడిగా కూడా ఉన్నాడు. ఆ అసురుడు అన్ని యజ్ఞఫలాలను తానే అనుభవించాడు.
దేవాః సర్గం పరిత్యజ్య తతూత్రాసాన్మునిసత్తమ । విచేరురవనౌ సర్వం బిబ్రాణా మానుషీం తనుమ్
మునిశ్రేష్ఠా! భయంతో దేవతలు తమ లోకాలను వదిలి, మానవ రూపంలో భూమిపై సంచరించసాగారు.
జితావ త్రిభువ్రనం సర్వ్వం త్రైలోక్యైశ్వర్య్యదర్పితః । ఉపగీయామానో గన్ధర్వైర్బుభుజే విషయాన్ ప్రియాన్
మూడు లోకాలను జయించి, విశ్వాధిపత్య గర్వంతో, గంధర్వులు స్తుతిస్తూ, అతడు ఇష్టమైన సుఖాలను ఆస్వాదించాడు.
పానాసక్తం మహాత్మానం హిరణంయకశిపు తదా । ఉపాసాఞ్చకిరే సర్వ్వై సిద్ధగన్ధర్వపన్నగాః
ఆ సమయంలో, మద్యం పట్ల ఆసక్తి కలిగిన హిరణ్యకశిపుని వద్దకు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, పన్నగులు అందరూ సేవకు వచ్చారు.
అవాదయఞ్జగుశ్చాన్యే జయశబ్దానథాపరే । దైత్యరాజస్య పురతశ్చక్రుః సిద్ధా ముదన్వితాః
కొంతమంది వాద్యాలు వాయించగా, మరికొందరు పాటలు పాడారు, ఇంకొందరు జయధ్వానాలు చేశారు. సిద్ధులు ఆనందంతో దైత్యరాజు ముందు ప్రదర్శనలు చేశారు.
తత్ర ప్రనృత్యాప్సరసి స్ఫటికాభ్రమయేఽమురః । పపౌ పానం ముదా యుక్తః ప్రాసాదే సుమనోహరే
అక్కడ, స్ఫటికపు నేలపై అప్సరసలు నాట్యం చేస్తుండగా, ఆ అసురుడు ఆనందంతో, అద్భుతమైన ప్రాసాదంలో మద్యం సేవించాడు.
తస్య పుత్రో మహాభాగః ప్రహ్లాదో నామ నామతః । పపాఠ బాలపాఠయాని గురుగేహే గతోఽర్భకః
అతని కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు అనే మహాభాగుడు, చిన్న వయసులో గురుగృహానికి వెళ్లి, బాలపాఠాలు చదివేవాడు.
ఏకదా తుస ధర్మ్మాత్మా జగామ గురుణా సహ । పానాసక్తస్య పురతః పితుర్దైత్యపతేస్తదా
ఒకసారి, ఆ ధర్మాత్ముడు తన గురువుతో కలిసి, మద్యం మత్తులో ఉన్న తన తండ్రి దైత్యపతికి ముందుకు వెళ్లాడు.