ప్రమ్లోచోవాచ వదిష్యామ్యనృతం బ్రహ్మన్కథమత్ర తవాన్తికే । విశేషేణాద్య భవతా పృష్టా మార్గానువర్తినా ॥ ౧,౧౫.
ప్రమ్లోచా ఇలా చెప్పింది: "ఓ బ్రాహ్మణా! నీ ముందు నేను అబద్ధం ఎలా చెప్పగలను? ముఖ్యంగా నువ్వు నన్ను నేడు ప్రశ్నించినప్పుడు."
సోమ ఉవాచ నిశమ్య తద్వచః సత్యం స మునిర్నృపనన్దనాః । ధిక్ధిక్మామిత్యతీవేత్థం నినిన్దాత్మానమాత్మనా ॥ ౧,౧౫.
సోముడు ఇలా అన్నాడు: ఆ సత్యమైన మాటలు విని, ఆ ముని, రాజకుమారుడా! తనను తానే ఎన్నిసార్లు అయినా నిందించుకుంటూ, "అయ్యో! నాకు సిగ్గు!" అని అన్నాడు.
మునిరువాచ తపాంసి మమ నష్టని హతం బ్రహ్మవిదాం ధనమ్ । హతో వివేకః కేనాపి యోషిన్మోహాయ నిర్మితాః ॥ ౧,౧౫.
ముని ఇలా అన్నాడు: "నా తపస్సు పోయింది, బ్రహ్మజ్ఞుల సంపద నశించింది. ఎవరో నా వివేకాన్ని నాశనం చేశారు, స్త్రీల మోహానికి కారణంగా."
ఊర్మిషట్కాతిగం బ్రహ్మ జ్ఞేయమాత్మజయేన మే । మతిరేషా హృతా యేన ధిక్తం కామం మహాగ్రహమ్ ॥ ౧,౧౫.
"ఆరు తరంగాలను దాటి ఉన్న బ్రహ్మను ఆత్మనిగ్రహంతో తెలుసుకోవాలి. కానీ నా మనస్సు ఏదో ఒకటి చేతిలో పోయింది. ఆ కామమనే మహా గ్రహం నన్ను మింగేసింది."
వ్రతాని వేదవేద్యాప్తికారాణాన్యఖిలాని చ । నరకగ్రామమర్గేణ సఙ్గేనాపహృతాని మే ॥ ౧,౧౫.
"వేద జ్ఞానం కోసం నేను చేసిన అన్ని వ్రతాలు, క్రియలు, చెడు మార్గంలో association వల్ల నరకాలకు దారి తీసే మార్గంలో పోయాయి."
వినిన్ద్యేత్థం స ధర్మజ్ఞః స్వయమాత్మానమాత్మనా । తామప్సరసమాసీనామిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ ౧,౧౫.
ఇలా తనను తానే నిందించుకున్న ఆ ధర్మజ్ఞుడు, అక్కడ కూర్చున్న ఆ అప్సరసను చూసి ఇలా అన్నాడు:
గచ్ఛ పాపే యథాకామం యత్కార్యం తత్కృతం త్వయా । దేవరాజస్య మత్క్షోభం కుర్వన్త్యా భావచేష్టితైః ॥ ౧,౧౫.
"పాపినీ! నీవు కావలసిన చోటికి వెళ్ళిపో. నీవు చేయాల్సిన పని పూర్తయింది. దేవేంద్రుని ఆజ్ఞతో నా మనస్సును ఆకర్షించావు."
న త్వాం కరోణ్యహం భస్మ క్రోధతీవ్రేణ వహ్నినా । సతాం సప్తపదం మైత్రుముషి తోహం త్వయా సహ ॥ ౧,౧౫.
"నా కోపాగ్ని తీవ్రతతో నిన్ను బూడిద చేయను. ఎందుకంటే, నీతో నేను స్నేహంగా ఏడు అడుగులు నడిచాను. అది సద్గుణుల ధర్మం."
అథ వా తవ కో దోషః కిం వా కుప్యామ్యహం తవ । మమైవ దోషో నితరాం యేనాహమజితేన్ద్రియః ॥ ౧,౧౫.
ఇప్పుడు నీకు ఏ తప్పు ఉంది? నేను నీపై ఎందుకు కోపపడాలి? నిజంగా తప్పు నాదే, ఎందుకంటే నేను నా ఇంద్రియాలను జయించుకోలేకపోయాను.
యయా శక్రప్రియార్థిన్యా కృతో మే తపసో వ్యయః । త్వయా ధిక్తాం మహామోహమఞ్జృషాం సుజుగుప్సితామ్ ॥ ౧,౧౫.
శక్రుని సంతోషానికి నీవు నా తపస్సును నాశనం చేసావు. నీవు పెద్ద మోహంలో పడిపోయి, నిజంగా నిందించదగినవాడివి.
సోమ ఉవాచ యావదిత్థం స విప్రర్షిస్తాం బ్రవీతి సముధ్యమామ్ । తావద్గలత్స్వేదజలా సాబభూవాతివేపథుః ॥ ౧,౧౫.
సోముడు ఇలా అన్నాడు: ఆ మహర్షి ఆమెతో కఠినంగా మాట్లాడినప్పుడు, ఆమెకు చెమటలు పట్టి, గట్టిగా వణికిపోవడం మొదలైంది.
ప్రవేపమానాం సతతం ఖిన్నగాత్రలతాం సతీమ్ । గచ్ఛ గచ్ఛేతి సక్రోధమువాచ మునిసత్తమః ॥ ౧,౧౫.
ఆమె ఎప్పటికప్పుడు వణికిపోతూ, శరీర భాగాలు అలసిపోయి, పతివ్రతగా ఉండగా, ఆ మహర్షి కోపంతో 'వెళ్ళు, వెళ్ళు!' అని చెప్పాడు.
సా తు నిర్భర్త్సితా తేన వినాష్క్రమ్య తదాశ్రమాత్ । ఆకాశగామినీ స్వేదం మమార్జ తరుపల్లవైః ॥ ౧,౧౫.
ఆయన ఆమెను మందలించడంతో, ఆమె అక్కడి ఆశ్రమాన్ని వదిలి, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయింది. చెట్ల కొమ్మలతో తన చెమటను తుడుచుకుంది.
నిర్మార్జమానా గాత్రాణి గలత్స్వేదజలాని వై । వృక్షాద్ధృక్షం యయౌ బాలా తదగ్రారుణపల్లవైః ॥ ౧,౧౫.
తన శరీరాన్ని చెమటతో తడిసిపోయినప్పుడు, ఆ యువతి ఒక చెట్టువద్దకు వెళ్లి, దాని ఎర్రని కొత్త ఆకులతో తుడుచుకుంది.
ఋషిణా యస్తదా గర్భస్తస్యా దేహే సమాహితః । నిర్జగామ స రోమాఞ్చస్వేదరూపీ తదఙ్గతః ॥ ౧,౧౫.
ఆ సమయంలో, ఆ మహర్షి ఆమె శరీరంలో ఉంచిన గర్భం, ఆమె శరీరంలో నుండి చెమట రూపంగా, రోమాంచాల రూపంగా బయటికి వచ్చింది.
తం వృక్షా జగృహుర్గర్భమేకం చక్రే తు మారుతః । మయా చాప్యాయితో గోభిః స తదా వవృధే శనైః ॥ ౧,౧౫.
ఆ గర్భాన్ని చెట్లు తీసుకున్నాయి. గాలి దాన్ని ఒకటిగా మలిచింది. నేను ఆ గర్భాన్ని ఆవుపాలలో పోషించాను. అలా అది నెమ్మదిగా పెరిగింది.
వృక్షాగ్రగర్భసమ్భూతా మారిషాఖ్యా వరాననా । తాం ప్రదాస్యన్తి వో వృక్షాః కోప ఏష ప్రశామ్యతామ్ ॥ ౧,౧౫.
చెట్టు కొమ్మపై జన్మించిన అందమైన ముఖం కలిగిన ఆమెకు 'మారిషా' అనే పేరు పెట్టారు. చెట్లు ఆమెను మీకు ఇస్తారు. ఈ కోపం ఇప్పుడు తగ్గిపోవాలి.
కణ్డోరపత్యమేవం సా వృక్షేభ్యశ్చ సముద్గతా । మమాపత్యం తథా వాయోః ప్రమ్లోచాతనయా చ సా ॥ ౧,౧౫.
అలా ఆమె కండుని కుమార్తె అయింది. చెట్ల నుండి కూడా పుట్టింది. ఆమె నాకు కూతురు, గాలికి, ప్రమ్లోచా కు కూడా కుమార్తె.
స చాపి భగవాన్ కణ్డుః క్షీణే తపసి సత్తమః । పురుషోత్తమాఖ్యం మైత్రేయ విష్ణోరాయతనం యయౌ ॥ ౧,౧౫.
ఆ మహర్షి కండు, తపస్సు తగ్గిపోయిన తర్వాత, మైత్రేయా, విష్ణువు నివాసమైన పురుషోత్తమ లోకానికి వెళ్లాడు.
తత్రైకాగ్రమతిర్భూత్వా చకారారాధనం హరేః । బ్రహ్మపారమయం కుర్వఞ్జపమేకాగ్రమానసః । ఊర్ధ్వబాహుర్మహాయోగీ స్థిత్వాసౌ భూపనన్దనాః ॥ ౧,౧౫.
అక్కడ, మనస్సు ఒక్కటిగా పెట్టి, హరిని ఆరాధించాడు. పరబ్రహ్మ స్తోత్రాన్ని ఏకాగ్రతతో జపిస్తూ, చేతులు పైకి ఎత్తి నిలబడి, ఆ మహాయోగి అక్కడే ఉండిపోయాడు.
ప్రచేతస ఊచుః బ్రహ్మపారం మునే శ్రోతుమిచ్ఛామః పరమం స్తవమ్ । జపతా కణ్డునా దేవో యేనారాధ్యత కేశవః ॥ ౧,౧౫.
ప్రచేతసులు అన్నారు: మునీశ్వరా! కండు దేవుడు ఏ స్తోత్రంతో కేశవుని ఆరాధించాడో, ఆ పరమ బ్రహ్మ స్తోత్రాన్ని మాకు వినిపించండి.
సోమ ఉవాచ పారం పరం విష్ణురపారపారః పరః పరేభ్యః పామారథరూపీ । సబ్రహ్పారః పరపారభూతః పరః పరాణామపి పారపారః ॥ ౧,౧౫.
సోముడు అన్నాడు: విష్ణువు పరముడు, అపారుడు, అందరిలో అత్యున్నతుడు, అందరిని మించిపోయినవాడు, పాపాలను తొలగించే రూపం. బ్రహ్మ లక్ష్యమైనవాడు, పరములలో పరముడు, అందరి కంటే మించిన పరముడు.
స కారణం కారణతస్తతోపి తస్యాపి హేతుః । కార్యేషు చైవం సహ కర్మకర్తృరూపైరశేషైరవతీహ సర్వమ్ ॥ ౧,౧౫.
ఆయనే కారణం, కారణాలకు కూడా కారణం, దానికి కూడా కారణం. అన్ని ఫలితాల్లో, అన్ని కర్మలతో, అన్ని రూపాలతో ఇక్కడ అవతరిస్తాడు.
బ్రహ్మ ప్రభుర్బ్రహ్మ స సర్వభూతో బ్రహ్మ ప్రజానాం పతిరచ్యుతోఽసౌ । బ్రహ్మావ్యయం నిత్యమజం స విష్ణురపక్షయాద్యైరఖిలైరసఙ్గి ॥ ౧,౧౫.
ఆయనే బ్రహ్మ, ప్రభువు, అన్ని జీవులలో ఉన్నవాడు, సర్వప్రాణుల అధిపతి, నశించని వాడు, నిత్యుడు, జన్మలేని వాడు, విష్ణువు, ఎలాంటి లోపాలు లేని వాడు.
బ్రహ్మాక్షరమజం నిత్యం యథాసౌ పురుషోత్తమః । తథా రాగాదయో దోషః ప్రయాన్తు ప్రశమం మమ ॥ ౧,౧౫.
ఆయనే బ్రహ్మ, నశించని వాడు, జన్మలేని వాడు, నిత్యుడు, పురుషోత్తముడు. అలాగే నా లోని రాగాదికమైన దోషాలు పోయి, నా మనసు ప్రశాంతంగా ఉండాలి.
సోమ ఉవాచ ఏతద్బ్రహ్మ పరాఖ్యం వై సంస్తవం పరమం జపన్ । అవాప పరమాం సిద్ధిం స తమారాధ్య కేశవమ్ ॥ ౧,౧౫.
సోముడు అన్నాడు: ఈ పరబ్రహ్మ పేరుగల పరమ స్తోత్రాన్ని జపిస్తూ, కండు కేశవుని ఆరాధించి, అత్యున్నత సిద్ధిని పొందాడు.
ఇయం చ మారీషా పూర్వమాసీద్య తాం బ్రవీమి వః । కార్యగౌరవమేతస్యాః కథనే ఫలదాయి వః ॥ ౧,౧౫.
ఈ మారీషా గతంలో ఎలా ఉండిందో నేను మీకు చెప్పాను. ఈ కథను వినడం వల్ల మీకు మంచి ఫలితం కలుగుతుంది.
అపుత్రా ప్రాగియం విష్ణుం మృతే భర్తరి సత్తమాః । భీపపత్నీ మహాభాగా తోషయామాస భక్తితః ॥ ౧,౧౫.
పూర్వంలో ఈమెకు పిల్లలు లేరు. భర్త మరణించిన తర్వాత, ఓ మహానుభావులారా, భీపుని భార్య అయిన ఈ సతీమణి భక్తితో విష్ణువును సంతుష్టిపరిచింది.
ఆరాధితస్తయా విష్ణుః ప్రాహ ప్రత్యక్షతాం గతః । వరం వృణీష్వేతి శుభే సా చ ప్రాహాత్మవాఞ్ఛితమ్ ॥ ౧,౧౫.
ఆమె చేసిన పూజతో విష్ణువు ప్రత్యక్షమై, 'ఓ శుభలక్షణాలవాళ్లా, నీకు కావలసిన వరం కోరుకో' అని అన్నాడు. అప్పుడు ఆమె తన మనసులోని కోరికను చెప్పింది.
భగవన్బాలవైధవ్యాద్వృథాజన్మాహమీదృశీ । మన్దభాగ్యా సముద్భుతా విఫలా చ జగత్పతే ॥ ౧,౧౫.
ప్రభూ, చిన్న వయసులోనే వితంతువుగా అయ్యాను. నా జన్మ వృథా అయింది. నేను దురదృష్టవంతురాలిని, ఫలహీనురాలిని, ఓ జగత్పతీ!