ఏకదా తు త్వరాయుక్తో నిశ్చక్రామోటజాన్మునిః । నిష్క్రామన్తం చ కుత్రేతి గమ్యతే ప్రాహ సా శుభా ॥ ౧,౧౫.
ఒకసారి ఆ ముని తడుపుగా తన గుడిసెను వదిలి బయలుదేరాడు. అతను వెళ్లిపోతున్నప్పుడు, ఆ శుభస్వభావురాలు అడిగింది: "నీవెక్కడికి వెళ్తున్నావు?"
ఇత్యుక్తః స తయా ప్రాహ పరివృత్తమహః శుభే । సన్ధ్యోపాస్తిం కరిష్యామి క్రియాలోపోన్యథా భవేత్ ॥ ౧,౧౫.
ఆమె ఇలా అడిగినప్పుడు, ముని ఇలా చెప్పాడు: "ఓ శుభలక్షణా! రోజు మారిపోయింది. నేను సాయంత్రపు Sandyha పూజ చేయాలి. లేకపోతే నా కర్మలు నాశనం అవుతాయి."
తతః ప్రహస్య సుదదీ తం సా ప్రాహ మహామునిమ్ । కిమద్య సర్వధర్మజ్ఞ పరివృత్తమహస్తవ ॥ ౧,౧౫.
అప్పుడు, ఆ సుందరి మృదువుగా నవ్వుతూ, ఆ మహామునిని ఇలా అడిగింది: "ఓ ధర్మజ్ఞుడా! నేడు నీ రోజు నిజంగా మారిపోయిందా?"
బహూనాం విప్ర వర్షాణాం పరివృత్తమ హస్తవ । గతమేతన్న కురుతే విస్మయం కస్య కథ్యతామ్ ॥ ౧,౧౫.
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! ఎన్నో సంవత్సరాలుగా నీ రోజు మారిపోతూనే ఉంది. ఇది ఆశ్చర్యంగా ఏమీలేదు. ఇది ఎవరి ఆశ్చర్యమో చెప్పు.
మునిరువాచ ప్రాతస్త్వమాగతా భద్రే నదీతీరమిదం శుభమ్ । మయా దృష్టాసి తన్వఙ్గి ప్రవిష్టాసి మమాశ్రమమ్ ॥ ౧,౧౫.
ముని ఇలా అన్నాడు: "ఓ సుందరీ! నువ్వు ఈ ఉదయం ఈ పవిత్రమైన నదీ తీరానికి వచ్చావు. నేను నిన్ను చూశాను. నువ్వు నా ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించావు."
ఇయం చ వర్తతే సన్ధ్యా పరిణామమహర్గతమ్ । ఉపహాసః కిమర్థోయం సద్భావః కథ్యతాం మమ ॥ ౧,౧౫.
ఇప్పుడు సాయంత్రపు సంధ్యా సమయం వచ్చింది, రోజు ముగిసింది. నీ మనసు నిజాయితీగా ఉంటే, ఈ నవ్వుల కారణం ఏమిటో నాకు చెప్పు.
ప్రమ్లోచోవాచ ప్రత్యూషస్యాగతా బ్రహ్మన్ సత్యమేతన్న తన్మృషా । నన్వస్య తస్య కాలస్య గతాన్యబ్దశతాని తే ॥ ౧,౧౫.
ప్రమ్లోచా ఇలా చెప్పింది: "ఓ బ్రాహ్మణా! నేను నిజంగా ఉదయాన్నే వచ్చాను. ఇది అబద్ధం కాదు. కానీ నీకు ఆ సమయం లో ఎన్నో వందల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి."
సోమ ఉవాచ తతః స సాధ్వసో విప్రస్తాం పప్రచ్ఛాయతేక్షణామ్ । కథ్యతాం భీరు కః కాలస్త్వయా మే రమతః సహ ॥ ౧,౧౫.
సోముడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు భయంతో నిండిన ఆ ముని, పద్మాకారమైన కళ్లున్న ఆమెను అడిగాడు: "ఓ భయపడే సుందరీ! నేను నీతో గడిపిన కాలం ఎంత అయిందో చెప్పు."
ప్రమ్లోచోవాచ సప్తోత్తరామ్యతీతాని నవవర్షశతాని తే । మాసాశ్చ షట్తథైవాన్యత్సమతీతం దినత్రయమ్ ॥ ౧,౧౫.
ప్రమ్లోచా ఇలా చెప్పింది: "నీకు ఏడునూరి తొమ్మిది సంవత్సరాలు, ఆరు నెలలు, ఇంకా మూడు రోజులు గడిచిపోయాయి."
ఋషిరువాచ సత్యం భీరు వదస్యేతత్పరిహాసోఽథవా శుభే । దినమేకమహం మన్యేత్వయా సార్ధమిహాసితమ్ ॥ ౧,౧౫.
ముని ఇలా అన్నాడు: "ఓ భయపడే సుందరీ! ఇది నిజమా, లేక నవ్వులా? నేను నీతో ఇక్కడ కేవలం ఒక రోజు మాత్రమే గడిపానని అనుకున్నాను."
ప్రమ్లోచోవాచ వదిష్యామ్యనృతం బ్రహ్మన్కథమత్ర తవాన్తికే । విశేషేణాద్య భవతా పృష్టా మార్గానువర్తినా ॥ ౧,౧౫.
ప్రమ్లోచా ఇలా చెప్పింది: "ఓ బ్రాహ్మణా! నీ ముందు నేను అబద్ధం ఎలా చెప్పగలను? ముఖ్యంగా నువ్వు నన్ను నేడు ప్రశ్నించినప్పుడు."
సోమ ఉవాచ నిశమ్య తద్వచః సత్యం స మునిర్నృపనన్దనాః । ధిక్ధిక్మామిత్యతీవేత్థం నినిన్దాత్మానమాత్మనా ॥ ౧,౧౫.
సోముడు ఇలా అన్నాడు: ఆ సత్యమైన మాటలు విని, ఆ ముని, రాజకుమారుడా! తనను తానే ఎన్నిసార్లు అయినా నిందించుకుంటూ, "అయ్యో! నాకు సిగ్గు!" అని అన్నాడు.
మునిరువాచ తపాంసి మమ నష్టని హతం బ్రహ్మవిదాం ధనమ్ । హతో వివేకః కేనాపి యోషిన్మోహాయ నిర్మితాః ॥ ౧,౧౫.
ముని ఇలా అన్నాడు: "నా తపస్సు పోయింది, బ్రహ్మజ్ఞుల సంపద నశించింది. ఎవరో నా వివేకాన్ని నాశనం చేశారు, స్త్రీల మోహానికి కారణంగా."
ఊర్మిషట్కాతిగం బ్రహ్మ జ్ఞేయమాత్మజయేన మే । మతిరేషా హృతా యేన ధిక్తం కామం మహాగ్రహమ్ ॥ ౧,౧౫.
"ఆరు తరంగాలను దాటి ఉన్న బ్రహ్మను ఆత్మనిగ్రహంతో తెలుసుకోవాలి. కానీ నా మనస్సు ఏదో ఒకటి చేతిలో పోయింది. ఆ కామమనే మహా గ్రహం నన్ను మింగేసింది."
వ్రతాని వేదవేద్యాప్తికారాణాన్యఖిలాని చ । నరకగ్రామమర్గేణ సఙ్గేనాపహృతాని మే ॥ ౧,౧౫.
"వేద జ్ఞానం కోసం నేను చేసిన అన్ని వ్రతాలు, క్రియలు, చెడు మార్గంలో association వల్ల నరకాలకు దారి తీసే మార్గంలో పోయాయి."
వినిన్ద్యేత్థం స ధర్మజ్ఞః స్వయమాత్మానమాత్మనా । తామప్సరసమాసీనామిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ ౧,౧౫.
ఇలా తనను తానే నిందించుకున్న ఆ ధర్మజ్ఞుడు, అక్కడ కూర్చున్న ఆ అప్సరసను చూసి ఇలా అన్నాడు:
గచ్ఛ పాపే యథాకామం యత్కార్యం తత్కృతం త్వయా । దేవరాజస్య మత్క్షోభం కుర్వన్త్యా భావచేష్టితైః ॥ ౧,౧౫.
"పాపినీ! నీవు కావలసిన చోటికి వెళ్ళిపో. నీవు చేయాల్సిన పని పూర్తయింది. దేవేంద్రుని ఆజ్ఞతో నా మనస్సును ఆకర్షించావు."
న త్వాం కరోణ్యహం భస్మ క్రోధతీవ్రేణ వహ్నినా । సతాం సప్తపదం మైత్రుముషి తోహం త్వయా సహ ॥ ౧,౧౫.
"నా కోపాగ్ని తీవ్రతతో నిన్ను బూడిద చేయను. ఎందుకంటే, నీతో నేను స్నేహంగా ఏడు అడుగులు నడిచాను. అది సద్గుణుల ధర్మం."
అథ వా తవ కో దోషః కిం వా కుప్యామ్యహం తవ । మమైవ దోషో నితరాం యేనాహమజితేన్ద్రియః ॥ ౧,౧౫.
ఇప్పుడు నీకు ఏ తప్పు ఉంది? నేను నీపై ఎందుకు కోపపడాలి? నిజంగా తప్పు నాదే, ఎందుకంటే నేను నా ఇంద్రియాలను జయించుకోలేకపోయాను.
యయా శక్రప్రియార్థిన్యా కృతో మే తపసో వ్యయః । త్వయా ధిక్తాం మహామోహమఞ్జృషాం సుజుగుప్సితామ్ ॥ ౧,౧౫.
శక్రుని సంతోషానికి నీవు నా తపస్సును నాశనం చేసావు. నీవు పెద్ద మోహంలో పడిపోయి, నిజంగా నిందించదగినవాడివి.
సోమ ఉవాచ యావదిత్థం స విప్రర్షిస్తాం బ్రవీతి సముధ్యమామ్ । తావద్గలత్స్వేదజలా సాబభూవాతివేపథుః ॥ ౧,౧౫.
సోముడు ఇలా అన్నాడు: ఆ మహర్షి ఆమెతో కఠినంగా మాట్లాడినప్పుడు, ఆమెకు చెమటలు పట్టి, గట్టిగా వణికిపోవడం మొదలైంది.
ప్రవేపమానాం సతతం ఖిన్నగాత్రలతాం సతీమ్ । గచ్ఛ గచ్ఛేతి సక్రోధమువాచ మునిసత్తమః ॥ ౧,౧౫.
ఆమె ఎప్పటికప్పుడు వణికిపోతూ, శరీర భాగాలు అలసిపోయి, పతివ్రతగా ఉండగా, ఆ మహర్షి కోపంతో 'వెళ్ళు, వెళ్ళు!' అని చెప్పాడు.
సా తు నిర్భర్త్సితా తేన వినాష్క్రమ్య తదాశ్రమాత్ । ఆకాశగామినీ స్వేదం మమార్జ తరుపల్లవైః ॥ ౧,౧౫.
ఆయన ఆమెను మందలించడంతో, ఆమె అక్కడి ఆశ్రమాన్ని వదిలి, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయింది. చెట్ల కొమ్మలతో తన చెమటను తుడుచుకుంది.
నిర్మార్జమానా గాత్రాణి గలత్స్వేదజలాని వై । వృక్షాద్ధృక్షం యయౌ బాలా తదగ్రారుణపల్లవైః ॥ ౧,౧౫.
తన శరీరాన్ని చెమటతో తడిసిపోయినప్పుడు, ఆ యువతి ఒక చెట్టువద్దకు వెళ్లి, దాని ఎర్రని కొత్త ఆకులతో తుడుచుకుంది.
ఋషిణా యస్తదా గర్భస్తస్యా దేహే సమాహితః । నిర్జగామ స రోమాఞ్చస్వేదరూపీ తదఙ్గతః ॥ ౧,౧౫.
ఆ సమయంలో, ఆ మహర్షి ఆమె శరీరంలో ఉంచిన గర్భం, ఆమె శరీరంలో నుండి చెమట రూపంగా, రోమాంచాల రూపంగా బయటికి వచ్చింది.
తం వృక్షా జగృహుర్గర్భమేకం చక్రే తు మారుతః । మయా చాప్యాయితో గోభిః స తదా వవృధే శనైః ॥ ౧,౧౫.
ఆ గర్భాన్ని చెట్లు తీసుకున్నాయి. గాలి దాన్ని ఒకటిగా మలిచింది. నేను ఆ గర్భాన్ని ఆవుపాలలో పోషించాను. అలా అది నెమ్మదిగా పెరిగింది.
వృక్షాగ్రగర్భసమ్భూతా మారిషాఖ్యా వరాననా । తాం ప్రదాస్యన్తి వో వృక్షాః కోప ఏష ప్రశామ్యతామ్ ॥ ౧,౧౫.
చెట్టు కొమ్మపై జన్మించిన అందమైన ముఖం కలిగిన ఆమెకు 'మారిషా' అనే పేరు పెట్టారు. చెట్లు ఆమెను మీకు ఇస్తారు. ఈ కోపం ఇప్పుడు తగ్గిపోవాలి.
కణ్డోరపత్యమేవం సా వృక్షేభ్యశ్చ సముద్గతా । మమాపత్యం తథా వాయోః ప్రమ్లోచాతనయా చ సా ॥ ౧,౧౫.
అలా ఆమె కండుని కుమార్తె అయింది. చెట్ల నుండి కూడా పుట్టింది. ఆమె నాకు కూతురు, గాలికి, ప్రమ్లోచా కు కూడా కుమార్తె.
స చాపి భగవాన్ కణ్డుః క్షీణే తపసి సత్తమః । పురుషోత్తమాఖ్యం మైత్రేయ విష్ణోరాయతనం యయౌ ॥ ౧,౧౫.
ఆ మహర్షి కండు, తపస్సు తగ్గిపోయిన తర్వాత, మైత్రేయా, విష్ణువు నివాసమైన పురుషోత్తమ లోకానికి వెళ్లాడు.
తత్రైకాగ్రమతిర్భూత్వా చకారారాధనం హరేః । బ్రహ్మపారమయం కుర్వఞ్జపమేకాగ్రమానసః । ఊర్ధ్వబాహుర్మహాయోగీ స్థిత్వాసౌ భూపనన్దనాః ॥ ౧,౧౫.
అక్కడ, మనస్సు ఒక్కటిగా పెట్టి, హరిని ఆరాధించాడు. పరబ్రహ్మ స్తోత్రాన్ని ఏకాగ్రతతో జపిస్తూ, చేతులు పైకి ఎత్తి నిలబడి, ఆ మహాయోగి అక్కడే ఉండిపోయాడు.