మైత్రేయ మహర్షికి పరాశరుడు ఇలా వివరించాడు: హిమవంతుని దక్షిణాన, సముద్రానికి ఉత్తరాన ఉన్న భూమిని భరతవర్షం అంటారు. ఇది భరతుని సంతతివాళ్లు నివసించే పవిత్ర దేశం. దీని వెడల్పు తొమ్మిది వేల యోజనాలు. ఇదే కర్మభూమి—ఇక్కడే మనుషులు పుణ్యఫలంగా స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని పొందుతారు. ధర్మాన్ని విడిచిపెడితే, పశువుల జన్మ లేదా నరకానికి వెళ్లిపోతారు. మానవులకు కర్మఫలాలు అనుభవించేది, పరమగతిని పొందేది, మళ్లీ మానవ జన్మను పొందేది—ఇది భరతవర్షంలో మాత్రమే సాధ్యం. ఈ భూమిలో ఏడుగురు ప్రధాన పర్వతాలు ఉన్నాయి: మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్ష, విన్ధ్య, పారియాత్ర. వీటి పాదాల వద్ద అనేక పవిత్ర నదులు ఉద్భవిస్తాయి. హిమవంతుని నుండి శతద్రూ, చంద్రభాగా వంటి నదులు ప్రవహిస్తాయి; పారియాత్ర పర్వతాల నుండి వేదస్మృతి, ముఖా నదులు; విన్ధ్య పర్వతాల నుండి నర్మదా, మురసా; ఋక్ష పర్వతాల నుండి తాపీ, పయోష్ణీ, నిర్వింధ్య, ప్రసూఖా; సహ్య పర్వతాల దగ్గర గోదావరి, భీమరథీ, కృష్ణవేణి; మలయ పర్వతాల నుండి కృతమాల, తామ్రపర్ణి, ప్రసూఖా; మహేంద్ర పర్వతాల నుండి త్రిసామా, చర్షికుల్యా; శుక్తిమాన్ పాదాల వద్ద ఋషికుల్యా, కుమారా మొదలైనవి జన్మిస్తాయి. ఈ నదులన్నీ అనేక ఉపనదులతో కలిసి వేలాది ప్రవాహాలుగా విస్తరించి, భరతవర్షాన్ని సస్యశ్యామలంగా చేస్తాయి. ఈ భూమిలో అనేక జనపదాలు ఉన్నాయి—కురువులు, పాంచాళులు, మధ్యదేశవాసులు, పూర్వదేశీయులు, పుండ్రులు, కాళింగులు, మగధులు, దక్షిణదేశీయులు, అపరాంతులు, సౌరాష్ట్రులు, శూరులు, అభీరులు, అర్బుదులు, కరుషులు, మాలవులు, పరిపాత్రవాసులు, సౌవీరులు, సైంధవులు, హుణులు, శాల్వులు, కోశలవాసులు, మద్రకులు, రాములు, అంబష్టులు, పరశికులు—ఇలా అనేక జాతులు ఆనందంగా, సమృద్ధిగా నివసిస్తారు. భారతవర్షంలోనే నాలుగు యుగాలు—కృత, త్రేత, ద్వాపర, కలి—ఉన్నాయి; ఇతర దేశాల్లో ఇవి లేవు. ఇక్కడే తపస్సు, యజ్ఞాలు, దానాలు జరుగుతాయి. ఇక్కడే మానవులు కర్మ ద్వారా స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని పొందగలుగుతారు. జంబూద్వీపంలో, పురుషసూక్తమూర్తిని యజ్ఞాల ద్వారా పూజిస్తారు; ఇతర ద్వీపాల్లో విష్ణువును వేరే విధంగా ఆరాధిస్తారు. జంబూద్వీపంలోనూ భారతవర్షమే అత్యుత్తమం—ఇది కర్మభూమి; మిగతావి అనుభవభూములు. ఇక్కడ మానవ జన్మ అనేది వేలాది జన్మల పుణ్యఫలంగా లభిస్తుంది. "భారతదేశంలో జన్మించినవారు ధన్యులు; ఇక్కడే పుణ్యఫలంగా మళ్లీ మళ్లీ మానవ జన్మ లభిస్తుంది, స్వర్గమార్గమూ, మోక్షమార్గమూ ఇక్కడే," అని దేవతలు స్తుతిస్తారు. ఇక్కడ కర్మఫలాలను పరమాత్మ విష్ణువుకు అర్పించి, ఆత్మశుద్ధితో ఆయనలో లయమయ్యే వారు నిజంగా మోక్షాన్ని పొందుతారు. భరతదేశంలో ఇంద్రియాలు చెడు మారని మానవులు నిజంగా ధన్యులు; మనం స్వర్గఫలమైన కర్మపరిణామం ముగిసిన తర్వాత ఎక్కడికి పోతామో మనకు తెలియదు. ఇప్పుడు, మేరు పర్వతాన్ని చుట్టుముట్టే సరిహద్దు పర్వతాలు గురించి పరాశరుడు వివరించాడు. నిషధ, పారిశాత్ర పర్వతాలు మేరు పర్వతానికి తూర్పున ఉన్న సరిహద్దు పర్వతాలు. ఉత్తర దిక్కున త్రిశృంగ, జారుధి పర్వతాలు తూర్పు, పడమర వైపులా మధ్యలో ఉన్నాయి. ఇలా జఠర మొదలైన సరిహద్దు పర్వతాలు మేరు చుట్టూ నాలుగు దిశల్లో ఏర్పడినవి. మేరు నాలుగు వైపులా ఉన్న శీతాంత మొదలైన కేశర పర్వతాలు ఎంతో అందంగా కనిపిస్తాయి. ఈ పర్వతాల మధ్య లోయల్లో సిద్ధులు, చారణులు సంచరించే పురాతన అరణ్యాలు ఉన్నాయి. అక్కడ లక్ష్మీ, విష్ణు, అగ్ని, సూర్యుడు, ఇతర దేవతల పవిత్ర నివాసాలు ఉన్నాయి; వీటిని కిన్నరులు ఆనందంగా ఆస్వాదిస్తారు. గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, దైత్యులు, దానవులు—ఈ అందమైన పర్వత లోయల్లో రాత్రింబవళ్ళు క్రీడిస్తారు. ఇవి భూమిపై స్వర్గాల్లా భావించబడతాయి; పుణ్యాత్ములు మాత్రమే అక్కడికి చేరుతారు, పాపకార్యాలు చేసినవారు వందలు, వేలు జన్మలైనా అక్కడికి చేరరాదు. భద్రాశ్వ ప్రాంతంలో విష్ణువు హయగ్రీవ స్వరూపంలో ఉన్నాడు; కేతుమాలంలో వరాహ రూపంలో, భారతదేశంలో కూర్మావతారంగా ఉన్నాడు. కురు ప్రదేశంలో మత్స్యరూపంలో ఉన్నాడు. హరి పరిపూర్ణస్వరూపంగా అన్నిచోట్లా వ్యాపించి, ఎనిమిది ప్రాంతాలను ధరిస్తూ, అన్నిటినీ ఆలంబనగా ఉన్నాడు. ఆ ప్రాంతాల్లో దుఃఖం, కష్టాలు, ఆకలి, భయం వంటి కలహాలు లేవు. అక్కడ ప్రజలు ఆరోగ్యంగా, బాధలేని జీవితం గడుపుతారు; వారి ఆయుష్షు పదివేల, పన్నెండు వేల సంవత్సరాలు ఉంటుంది. ఆ ప్రాంతాల్లో వర్షాలు పడవు, భూమిపై ఇతర ప్రాంతాల్లా నీరు ఉండదు; కృత, త్రేత వంటి యుగాల భావన కూడా అక్కడ లేదు. ప్రతి ప్రాంతంలో ఏడేడు మహాపర్వతాలు ఉంటాయి; వాటి నుండి వందలాది నదులు ఉద్భవిస్తాయి. ఇలా పరాశరుడు, మైత్రేయ మహర్షికి భారతవర్ష మహిమను, పర్వతాల రహస్యాన్ని, నదుల పవిత్రతను, దేశ జనపదాల వైవిధ్యాన్ని, కర్మభూమి గొప్పతనాన్ని, మానవ జన్మ దుర్లభతను, మరియు మోక్ష మార్గాన్ని హృద్యంగా వివరించాడు.