పృథు మహారాజు భూమిని వశపర్చిన దివ్యగాథ పృథు మహారాజు ధైర్యశాలి, పరాక్రమశాలి. భూతమాత అయిన భూమి ఎక్కడికి పోయినా, ఆమె ఎదుట ఆయుధాన్ని ఎత్తిపట్టుకున్న వైన్యుడు పృథు దర్శనమయ్యాడు. భూమి భయంతో వణికిపోయింది. ఆమె పృథువుకు శరణు కోరుతూ ఇలా పలికింది: "ఓ రాజా! స్త్రీ హత్య మహాపాతకం. నీవు దీనిని గ్రహించుటలేదా? నన్ను హతముచేయడానికై ఇంత కృషి ఎందుకు చేస్తున్నావు?" దీనికి పృథు సమాధానమిచ్చాడు: "పాపి అయినవారిని సంహరించితే అనేకుల హితము కలుగుతుంది. అలాంటి హత్య ధర్మసమ్మతమే. భూమి, ప్రజల కోసం నీవు నన్ను హతముచేస్తే, నా رع్యులకు ఆధారం ఎవరు అవుతారు?" అని ప్రశ్నించింది. పృథు ఠీవిగా చెప్పాడు: "నీవు నా ఆజ్ఞను పాటించకపోతే, నిన్ను బాణాలతో సంహరించాక, నా యోగబలంతో ఈ ప్రజలను నేను పోషిస్తాను." భూమి భయంతో వణికిపోయి, నమస్కరించి మళ్లీ ఇలా అంది: "ఓ రాజా! అన్ని కార్యాలు సదుపాయంతో చేసినపుడే ఫలిస్తాయి. అందుకే, నేను నీకు ఒక మార్గాన్ని చెబుతాను. నీవు అభిలషిస్తే దాన్ని అనుసరించు. ఓ నరాధిప, నా లోపల ఉన్న సమస్త ఔషధాలను నేను జీర్ణించుకున్నాను. నీవు కోరితే, వాటిని పాలు రూపంలో వెలికితీస్తాను. ప్రజల హితార్థం కొరకు, ఒక దూడను తయారుచేయి. ఆ దూడ ద్వారా నేను పాలివ్వగలను. ఆ పాలు సమంగా అన్ని చోట్లకి చేరేలా చేయి. అప్పుడు ఉత్తమ ఔషధాల సారం ప్రజలకు లభిస్తుంది." శ్రీ పరాశరుడు ఇలా వివరించెను: ఆ సమయంలో పృథు తన విల్లుతుంగంతో, తన పాదంతో లక్షల కొద్దీ పర్వతాలను తొలగించాడు. పర్వతాల వల్ల భూమి సమతలంగా మారింది. గత సృష్టిలో భూమి మీద నేలలు, గ్రామాలు, వ్యవసాయాలు, వ్యాపార మార్గాలు ఏమీ లేవు. ఇవన్నీ వైన్యుని పృథుతో మొదలయ్యాయి. నెరవేర్చిన భూమిలో ప్రజలు నివసించసాగారు. అప్పట్లో ప్రజలు పండ్లు, కందులు మాత్రమే తినేవారు. అవి కూడా ఔషధాలు నశించిపోవడంతో, దొరకడమే కష్టమయ్యింది. పృథు మహారాజు, స్వాయంభువ మనువును దూడగా నియమించి, తనే గోవుగా భూమిని పాలి దోయగా, భూమి నుండి అన్ని విధాల పంటలు వెలిసాయి. ప్రజల హితార్థమే ఇది. అప్పటి నుండి ప్రజలు ఆహారాన్ని పొందుతూ జీవిస్తున్నారంటే, అది పృథు కృప వల్లే. పృథు ప్రజలకు ప్రాణదాత, భూమికి తండ్రిగా నిలిచాడు. అందుకే భూమి "పృథివీ" అని ప్రసిద్ధిగాంచింది. ఆ తర్వాత దేవతలు, ఋషులు, అసురులు, రాక్షసులు, పర్వతాలు, గంధర్వులు, నాగులు, యక్షులు, పితృదేవతలు, వృక్షాలు—ప్రతి వర్గం వారు తమ తమ పాత్రలు, దూడలు, పాలిదోయువారితో కలిసి భూమిని పాలివేసి, తామెవరైతే కావలసిన వాటిని పొందారు. భూమి పోషకురాలు, సంరక్షకురాలు, సమస్తాన్ని నిలబెట్టే దైవం. భూమి విష్ణువు పాదతలమునుంచి ఉద్భవించింది; అందుకే ఆమె సమస్త జీవుల ఆధారం. పృథు మహారాజు పరాక్రమాన్ని ఇలా శ్రీ పరాశరుడు వర్ణించాడు—పృథు వైన్యుని కుమారుడు, ప్రజలను ఆనందింపచేయడానికి జన్మించిన మొదటి రాజు. ఎవరు ఈ పృథు జననం కథను వినుతారో, వారికి పాపఫలితాలు కలుగవు. పృథు జన్మ, వైభవ గాథను ఎవరైనా వినితే, చెడు స్వప్నాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది. పృథు మహారాజు, అజగవ రూపంలో ఆకాశంలో ప్రవేశించి, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ విల్లు ఎత్తుకున్నాడు. ఆ తరువాత, యోగ్యమైన కార్యాలు నిర్వహించి, భూమిని పాలించాడు. ఆ తరువాత పృథువుకు శిఖండినీ, హవిర్ద్ధాన అనే ఇద్దరు మహాప్రతాపులు కుమారులు జన్మించారు. వారు అంతర్ధానుని వంశంలో పుట్టారు. హవిర్ద్ధానునికి అగ్ని కుమార్తె ధిషణా ద్వారా ప్రాచీనబర్హిస్, శుక్ర, గయ, కృష్ణ, వ్రజ, అజిన అనే ఆరు కుమారులు పుట్టారు. వీరిలో ప్రాచీనబర్హిస్ మహాపుణ్యశాలి, ప్రజాపతిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని వల్ల తూర్పున ముఖమున్న కుశ గడ్డి భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రాచీనబర్హిస్, సముద్ర కుమార్తె సవర్ణను వివాహం చేసుకొని, తన కుటుంబాన్ని స్థాపించాడు. సవర్ణ ద్వారా అతనికి పది కుమారులు జన్మించారు. వీరిని "ప్రచేతసులు" అంటారు. వీరు ధనుర్విద్యలో నిపుణులు. ప్రచేతసులు, ఒకే ధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ, సముద్ర జలాల్లో పదివేల సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సు చేశారు. ఈ విషయం తెలుసుకోవాలనుకున్న మైత్రేయుని ప్రశ్నకు శ్రీ పరాశరుడు సమాధానమిచ్చాడు: వారి తండ్రి ప్రాచీనబర్హిస్, సృష్టి విస్తరణ కోసమని బ్రహ్మ ఆజ్ఞను తెలియజేశాడు. "నా సంతానాన్ని అభివృద్ధి పరచాలని బ్రహ్మ ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. నా సంతుష్టికోసం మీరు ప్రజావృద్ధి కోసం కృషి చేయండి," అని చెప్పగా, ప్రచేతసులు "అలాగే జరుగుతుంది" అని సమ్మతించారు. మరింత వివరాలు తెలుసుకోవాలని తండ్రిని మళ్లీ ప్రశ్నించారు. ఇలా పృథు వంశం, భూమి సంరక్షణ, ప్రజావృద్ధి కథ మహిమాన్వితంగా ప్రసరిస్తుంది.