सप्त द्रीपानि पाताल-वीथ्यश्व सुमहामुने । सप्त लोका येऽन्तरस्था ब्रह्माण्डस्यास्य सर्वतः
स्थूलैः सूक्ष्मैस्तथा सूक्ष्मात् सूक्ष्मैः सूक्ष्मतरैस्तथा । स्थूलैः स्थूलतरैश्चैव सर्वप्राणिभिरावृतम्
अङ्गु लस्याष्टभागोऽपि न सोऽस्ति मुनिसत्तम । न सान्ति प्राणिनो यत्र कर्मबान्धनिबन्धनाः
सर्वे चैत वशं यान्ति यमस्य भगवन् । किल । आयुषोऽन्ते तथा यान्ति यातनास्तत्प्रचोदिताः
यातनाभ्यः परिभ्रष्टा देवाद्यास्वथ योनिषु । जन्तवः परिवर्तन्ते शास्त्राणामेष निर्णायः
सोऽहमिच्छामि तच्छ्रोतु यमस्य वशवर्त्तिनः । न भवन्ति नरा यन तत् कर्मं कथयामलम्
पराशर उवाच । अयमेव मुने ! प्रश्रो नकुलेन महात्मना । पृष्टः पितामहः प्राह भीष्मो यत् तच्छृणुष्व मे
भीष्म उवाच । पुरा समागतो वत्स ! सखा कालिङ्गको द्रिजः । समामु पृष्टो वै मया जातिस्मरो मुनिः
तेनाख्यातमिदञ्च दमित्थञ्चैतदू भविष्यति । तथा च तदभूद् वत्स! यथोक्तं तेन धीमता
स पृष्टश्व मया भूयः श्रदृधानवता द्रिजः । यदू यदाह न तदू दृमन्यथा हि मया क्वचित्
एकदा तु मया पृष्टं यदेतद् भवतोदितम् । प्राह कालिङ्गको विप्रः स्मृत्वा तस्य मुनेर्वचः
जातिस्मरेण कथितो रहस्यः परमो मम । यम-किङ्गरयोर्योऽभूत् संवादस्तं ब्रवीमि ते
स्वपुरुषमभिवीक्ष्य पाशह्सतं वदति यमः किल तस्य कर्णामूले । परिहर मधुसूदनप्रपन्नान् प्रभुरहमन्यनृणां न वैष्णवानाम्
अहममरघणर्चितेन धात्रा यम इति लोकहिताहिते नियुक्तः । हरिगुरुवशगोऽस्मि न स्वतन्त्रः प्रभवति संयमने ममापि विष्णुः
कटकमुकुटकर्णिकादिबेदैः कनकमभेदमपीष्यते यथैकम । सुरपशुमनुजादिकल्पनाभि हरिरखिलाभिरुदीर्य्यते तथैकः
क्षितिजलपरमाणावोऽनिलान्ते पुनरपि यान्ति यथैकतां धरिव्याः । सुरपशुमनुजादयस्तथान्ते गुणकलुषेण सनातनेन तेन
हरिममरगणर्चिताञघ्रिपह्मं प्रणमति यः परमार्थतो हि मर्त्त्यः । तमपगतसमस्तपापबन्धं व्रज परिह्टत्य यथाग्रिगाज्यसिक्तम्
इति यमवचनं निशम्य पाशी कथय मम विभो ! समस्तधातु यमपुरुषस्तमुवाच धर्मराजम् । र्भवति हरेः खलु यादृशोऽस्य भक्तः
न चलति निजवर्णाधर्मतो यः सममतिरात्मसुह्टदविपक्षपक्षे न हरति न च हन्ति किञ्चिदुच्चैः सितमनसं तमवैहि विष्णभक्तम्
कलिकलूषमलेन यस्य नात्मा विमलमतेर्मलिनीकृतोऽस्तमोहे । मनसि कृतजनार्दनं मनुष्यं सततमवेहि हररतीव भक्तम्
कनकमपि रहस्यवेक्ष्य बुद्धया तृर्णामिव यः समवैति वै परस्वम । भवति च भगवत्यनन्यचेताः पुरुषवरं तमवेहि विष्णुभक्तम्
स्फटिकगिरिशिलामलः क्व बिष्णुर्मनसि नृणां क्व च मत्सरादिदोषः । न हि तुहिनमयूखरश्मिपुञ्ज भवति हुताशनदीप्तिजः प्रतापः
विमलमतिविमत्सरः प्रशान्तः शुचिचरितोऽखिलसत्वमित्रबूतः । प्रियहितवचनोऽस्तमानमायो वसति सदा ह्टदि तस्य वासुदेवः
वसति ह्टदि सनातने च तस्मिन् भवति पुमान् जगतोऽस्य सौम्यरूपः । क्षितिरसमतिरम्यमात्मनोऽन्तः कथयति चारुतयैव शालपोतः
यमनियमविदूतकल्मषाणा मनुदिनमच्युतसक्तमानसानाम् । अपगतमद-मान-मत्सराणं त्यज भट!दूरतरेण मानवानाम
ह्टदि यदि भगवाननादिररास्ते हरिरसिशङ्खगदाधरोऽव्ययात्मा । तदघमघविघातकर्तृभिन्नं भवति कथं सति चान्धकारमर्के
हरति परधनं निहन्ति जन्तून् वदति तथानृतनिष्ठु राणि यश्व । असुभजनितदुर्मदस्य पु सः कलुषमतेह्ट दि तस्य नास्त्यनन्तः
न सहति परसम्पदं विनिन्दां कलुषमतिः कुरुते सतामसाधुः । न यजति न ददाति यश्व सन्तं मनसि न तस् जनार्दनोऽधमस्य
परमसुद्टदि बान्धवे कलत्रे सुततनयापितृमातृभृत्यवर्गे। शठमतिरुपयाति योऽर्थतृष्णां तमधमचेष्टमवैहि नास्य भक्तम्
अशुभमतिरसत्प्रवृत्तिसक्तः सततमनार्य्यविशालसङ्गमत्तः । अनुदिनकृतपापबन्धयत्नः पुरुषपशुर्नहि वासुदेवभक्तः