हिरणयनाभात् तावत्यः संहिता यैर्द्रिजोत्तमैः । गृहीतास्तेऽपि चोच्यन्ते पण्डितैः प्राच्यसामगाः
लोकाक्षिः कुथमिश्चैव कुसीदिर्लाङ्गलिस्तथा । पौष्पिञ्जिशिष्यास्तद्भदैः संहिता बहूलीकृताः
हिरण्यनाभशिष्यश्च चतुर्विशंतिसंहिताः । प्रोवाच कृतिनामासौ शिष्येभ्यः स महामतिः
तैश्वापि सामवेदोऽसौ शाखाभिकर्बहुलीकृतः । अथर्वणामथो वक्ष्ये संहितानां समुज्वयम्
शिष्यमध्यापयामास कबन्धं सोऽपि तं द्रिधा । कृता तु देवदर्शाय तथा पथ्याय दत्तवान्
अथर्ववेदं स मुनिः सुमन्तुरमितद्युतिः । देवदर्शस्य शिष्यास्तु मौदगो ब्रह्मबलिस्तथा । शौक्यायनिः पिप्पलादस्तथान्यो मुनिसत्तमः
पथ्यस्यापि त्रयः शिष्याः कूता यैर्द्रिज! संहिताः । तजाजालिः कुमुदादिश्व तृतीयः शौनको द्रिज
शौनकस्तु द्रिधा कृत्वा ददावेकन्तु बभ्रवे । द्रितीयां संहिता प्रादात् सौन्धवायनसंज्ञिने
सैन्धवा मूञ्जिकेशाश्व द्रिधा भिन्नास्त्रिधा पुनः । नक्षत्रकल्पो वेदानां संहितानां तथैव च
चतुर्थः स्यादाङ्गिरसः शान्तिकल्पश्व पञ्चमः श्रेष्ठास्त्वथर्वणामेते संहितानां विकल्पकाः
आख्यानेश्चाप्युपाख्यानैर्गाथाभिः कल्पसिद्धिभिः । पुराणसंहितां चक्र पुराणार्थविशारदः
प्रख्यातो व्यासशिष्योऽभूत् सूतो वै रोमहर्षणः । पुराणसंहितां तस्मै ददौ व्यासो महामुनिः
सुमतिश्चाग्रिवर्जाश्च मित्रायुः शांशपायनः । अकृतव्रणः सावर्णिः षट् शिष्यास्तस्य चाभवन्
काश्यपः संहिताकर्ता सावर्णिः शाशपायनः । रोमहर्षणिका चान्या तिसृणां मूलसंहिताः
चतुष्टयेनाप्येतेन संहितानामिदं मुने । आद्यं सर्वपुराणानां पुराणं ब्राह्ममुच्यते
अष्टादश पुराणानि पुराणज्ञाः प्रचक्षते । ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवञ्च शैवं भागवतं तथा
अथान्यन्नारदीयञ्च मार्कण्डेयञ्च सप्तमम् । आग्नेयमष्टमञ्चैव भविष्यं नवमं तथा
दशमं ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशं स्मृतम् । वाराहं द्वादशञ्चैव स्कान्दञ्चात्र त्रयोदशम्
चतुर्दशं वामनञ्च कौर्मं पञ्चदशं स्मृतम् । मात्स्यञ्च गारुड़ञ्चैव ब्रह्माण्डञ्च ततः परम
तथा चोपपुराणानि मुनिभिः कथितानि च । महापुराणान्येतानि ह्मष्टादश महामुने
सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । सर्वेष्वेतेषु कथ्यन्ते वंशामनुचरितञ्च यत्
यदेतत् तव मैत्रेय! पुराणां कथ्यते मया। एतदू वैष्णवसंज्ञ वै पाह्मस्य समनन्तरम्
सर्गे च प्रतिसर्गे च वंशमन्वन्तरादिषु । कथ्यते भगवान् विष्णुरशेषेष्वेव सत्तम
अह्गानि चतुरो वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः । पुराणां धर्मशास्त्रञ्च विद्या ह्म ताश्चतुर्दश
आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश्चैव ते त्रयः । अर्थशास्त्र चतुर्थन्तु विद्या ह्मष्टादशैव ताः
ज्ञेया ब्रह्मर्षयः पूर्व तेभ्यो देवर्षयः पुनः । राजर्षयः पुनस्तेभ्य ऋषिप्रकृतयस्त्रयः
इति शाखाः प्रसंख्याताः शाखाभदास्तथैव च । कर्तारश्चैव शाखानां बेदहेतुस्तथोदितः
सर्वमन्वन्तरेष्वेव शाखाभेदाः समाः समृताः । प्राजापत्या श्रुतिनित्या तद्रिकल्पास्त्विमे द्रिज
एतत् तवोदितं सर्वं यत् पृष्टोऽहमिह त्वया । मैत्रेय! वेदसम्बद्ध किमन्यत् तथामि ते
यथावत् कथित सर्वं यत् पृष्टोऽसि मया द्रिज । श्रोतुम्च्छाम्यहं त्वेकं तदू भवान् प्रब्रवीतु मे