याज्ञवल्क्योऽपि मैत्रेय! प्रामायामपरायणः । तुष्टाव प्रयतः सूर्यं यजूष्यबिलषंस्ततः
नमः सवित्रे द्राराय विमुक्तेः सिततेजसे । ऋगूयजुः सामभूताय त्रयीधामवते नमः
नमोऽग्रीषोमभूताय जगतः कारणात्मने । भास्कराय परं तेजः सौषुम्नमुरु बिभ्रते
कलाकाष्ठानिमेषादिकालज्ञानात्मने नमः । ध्येयाय विष्णुरूपाय परमाक्षररूपिणे
बिभर्त्ति यः सुरगणानाप्याय्येन्दु खरश्मिभिः । सुधामृतेन च पितॄ स्तस्मै तृप्तात्मने नमः
हिमाम्बुघर्मवृष्टीनां कर्ता हर्ता च यः प्रभुः । तस्मै त्रिकालरूपाय नमः सूर्य्याय वेधसे
यो हन्ति तिमिराण्येको जगतोऽस्य जगर्त्पातः । सत्त्वधामधरो देवो नमस्तस्मै विवस्वते
सत्कर्मयोग्यो न जनो नैवापः सौचकारणम् । यस्मिन्ननुदिते तस्मै नमो देवाय वेधसे
स्पृष्टो यदंशुबिर्लोकः क्रियायोग्योऽभिजायते । पवित्रताकारणाय तस्मै शुद्धात्मने नमः
नमः सवित्रे सूर्याय भास्कराय विवस्वते । आदित्यायादिबूताय देवादीनां नमो नमः
हिरण्मयं रथं यस्य केतवोऽमृतधायिनः । वहन्ति बुवनालोकिचक्षुषं तं नमाम्यहम्
इत्येवमादिभिस्तेन स्तूयमानः स्तवै रविः । वाजिरूपधरः प्राह व्रियतामिति वाच्छितम्
याज्ञवल्कयस्तदा प्राह प्रणिपत्य दिवाकरम् । यजूषि तानि मे देहि यानि सन्ति न मे गुरौ
एवमुक्तो ददौ तस्मै यजूषि भगवान् रविः । अयातयामसंज्ञानि यानि वेत्ति न तदगुरुः
यजूषि यैरधीतानि तानि विप्रैर्द्रिजोत्तम । वाजिनस्ते समाख्याताः सूर्याश्वः सोऽभवद यतः
शाखाभेदास्तु तेषां वै दश पञ्च च वाजिनाम् । काण्वाद्यास्तु महाभाग! याज्ञवल्क्या-प्रवर्तिताः
सामवेदतरोः शाशा व्यासशिष्यः स जैमिनिः । क्रमेण येन मैत्रेय! बिभेद श्वृणु तन्मम
सुमन्तुस्तस्य पुत्रोऽभूत् सुकर्मास्याप्यभूत् सुतः । अधीतवन्तावेकैकां संहितां तौ महामुनी
साहस्त्रं संहिताभेदं सुकर्मा तत्सुतस्ततः । चकार तञ्च तिच्छिष्यौ जगृहाते महामती
हिरण्यनाभः कौशल्यः पौष्पिञ्जिश्व द्रिजोत्तम । उदीच्यसामगाः शिष्यास्तेब्यः पञ्चदशा स्मृताः
हिरणयनाभात् तावत्यः संहिता यैर्द्रिजोत्तमैः । गृहीतास्तेऽपि चोच्यन्ते पण्डितैः प्राच्यसामगाः
लोकाक्षिः कुथमिश्चैव कुसीदिर्लाङ्गलिस्तथा । पौष्पिञ्जिशिष्यास्तद्भदैः संहिता बहूलीकृताः
हिरण्यनाभशिष्यश्च चतुर्विशंतिसंहिताः । प्रोवाच कृतिनामासौ शिष्येभ्यः स महामतिः
तैश्वापि सामवेदोऽसौ शाखाभिकर्बहुलीकृतः । अथर्वणामथो वक्ष्ये संहितानां समुज्वयम्
शिष्यमध्यापयामास कबन्धं सोऽपि तं द्रिधा । कृता तु देवदर्शाय तथा पथ्याय दत्तवान्
अथर्ववेदं स मुनिः सुमन्तुरमितद्युतिः । देवदर्शस्य शिष्यास्तु मौदगो ब्रह्मबलिस्तथा । शौक्यायनिः पिप्पलादस्तथान्यो मुनिसत्तमः
पथ्यस्यापि त्रयः शिष्याः कूता यैर्द्रिज! संहिताः । तजाजालिः कुमुदादिश्व तृतीयः शौनको द्रिज
शौनकस्तु द्रिधा कृत्वा ददावेकन्तु बभ्रवे । द्रितीयां संहिता प्रादात् सौन्धवायनसंज्ञिने
सैन्धवा मूञ्जिकेशाश्व द्रिधा भिन्नास्त्रिधा पुनः । नक्षत्रकल्पो वेदानां संहितानां तथैव च
चतुर्थः स्यादाङ्गिरसः शान्तिकल्पश्व पञ्चमः श्रेष्ठास्त्वथर्वणामेते संहितानां विकल्पकाः