वेणुरन्ध्रप्रभेदेन भेदः षङ्जादिसंज्ञितः । अभेदव्यापिनोवायोस्तथास्य परमात्मनः ॥ २,१४.
एकस्वरूपभेदश्च ब्राह्मकर्मावृतिप्रजः । देवादिभेदेऽपध्वस्ते नास्त्येवावरणे हि सः ॥ २,१४.
पराशर उवाच । इत्युक्ते मौनिनं भूयश्विन्तयानं महीपतिम् । प्रत्युवाचाथ विप्रोऽसावदू तौन्तर्गतां कथाम्
श्रूयतां नृपशाद्दूल! यदूगोतमृबुणा पुरा । अवबोधं जनयता निदाघस्य महात्मनः
ऋभुर्नामाभवत् पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । विज्ञाततत्त्वसद्रावो निसर्गादेव भूपते
तस्य शिष्यो निदाघोऽबूत् पुलस्त्यतनयः पुरा । प्रादादशेषविज्ञानं स तस्मै परया मुदा
अवाप्यज्ञानत्त्वस्य न तस्यादूतैवासनाम । स ऋभुस्तर्कयामास निदाघस्य नरेश्वर
देविकायास्तटे वीरनगरं नाम वै पुरम् । समृद्धमतिरम्यं च पुलस्त्येन निवेशितम्
रम्योपवनपर्य्यन्ते स तस्मिन् पार्थिवोत्तम ! निदाघो नाम योगज्ञ ऋभुशिष्योऽवसत् पुरा
दिव्येवर्षसहस्त्रे तु समतीतेऽस्य तत्पुरम् । जगाम स ऋभुः शिष्यं निदाघमवलोककः
स तस्य वैश्वदेवान्ते द्रारालोकनगोचरे । स्थितस्तेन गृहीतार्घ्यो निजवेश्म प्रवेशितः
पर्क्षालिताङ घ्रिपाणिं च कृतासनपरिग्रहम् । उवाच स द्रिजश्वेष्ठो भूज्यतामिति सादरम्
ऋभुरुवाच । भो विप्रवर्य्य! भोक्तव्यं यदन्नं भवतो गृहे । तत् कथ्यतां कदन्नेषु न प्रीतिः सतत मम
निदाघ उवाच । भक्त-यावक-वाठ्यानामपूपानाञ्च मे गृहे । यदू रोचते द्रिजश्रेष्ठ!तत् त्वं भुङ श्र्व यथेच्छया
ऋभुरुवाच । कदन्नानि द्रिजैतानि मृष्टमन्नं प्रयच्छ मे । संयाव-पायसादीनि द्रप्स्यफाणितावन्ति च
निदाघ उवाच । हे हे शालिनि मदगेहे यत किञ्चिदतिशोभनम् । भक्ष्योपसाधनं मष्टं तेनास्यान्नां प्रसाधय
ब्राह्मण उवाच । इत्युक्ता तेन सा पत्री मृष्टमन्नं द्रिजस्य यत् । प्रसाधितवती तदू वै भर्त्तुर्वचनगौरवात्
तं भुक्तवन्तमिच्छातो मृष्टमन्नं महामुनिम् । निदाघः प्राह भूपाल! प्रश्रयावनतः स्थितः
निदाघ उवाच । अपि ते परमा तृप्तिरुत्पन्ना तुष्टिरेव च । अपि ते मानसं खस्थमाहारेण कृतं द्रिज
क्क निवासो भवान् विप्र ! क्क च गन्तु समुद्यतः । आगम्यते च भवता यतस्तज्व द्रिजोच्यताम्
ऋबुरुवाच । क्षुदू यस्य तस्य भुक्तेऽन्ने तृप्तिर्ब्राह्मण! जायते । न मे क्षु न्नाभवत् तृप्तिः कस्मान्मां परिपृच्छसि
वह्निना पार्थिवे धातौ क्षयिते क्षु त्सनुद्भवः । भवत्यम्भांस च क्षीणो नृणां तृड़पि जायते
क्षुत्तृषौ देहधर्म्माख्ये न ममैते यतो द्रिज । ततः क्षु त्सम्भवाभावात् तृप्तिरस्त्येव मे सदा
मनसः स्वस्थता तुष्टिश्वित्तधर्म्माविमौ द्रिज । चेतसो यस्य तत् पृच्छ पुमानेबिर्न युज्यते
क्व निवासस्तवेत्युक्तं क्व गन्तासि स यत् त्वया । कु तश्वागम्यते तत्र त्रितयेऽपि निबोध मे
पुमान् सर्व्वगतो व्यापा आकाशवदयं यतः । कुतः कुत्र क्व गन्तासीत्येतदप्यर्थवत् कथम्
नाहं गन्ता न चागन्ता नैकदेशनिकेतनः । त्वं चान्येच न च त्वं त्वं नान्ये नैवाहमप्यहम्
मष्टं न मष्टमप्येषा जिज्ञासा मे कृता तव । किं वक्ष्यसीति तत्रापि श्रूयतां द्रिजसत्तम
किमस्वादूथवा मृष्टं भुञ्जतोऽन्नं द्रिजोत्तम । मृष्टमेव यदामृष्टं तदैवोदू गकारकम्
अमृष्टं जायते मृष्टं मृष्टादुद्रिजते जनः । आदिमध्यावसानेषु किमन्नं रुचिकारकम्