ब्राह्मण उवाच भूप पृच्छसि किं श्रेयः परमार्थं नु पृच्छसि । श्रेयांस्यपरमार्थानि अशेषाणि च भूपते ॥ २,१४.
देवताराधनं कृत्वा धनसम्पदमिच्छति । पुत्रानिच्छति राज्यं च श्रेयस्तस्यैव तन्नृप ॥ २,१४.
कर्म यज्ञात्मकं श्रेयः फलं तत्प्राप्तिलक्षणम् । श्रेयः प्रधानं च फले तदेवानभिसंहिते ॥ २,१४.
आत्मा ध्येयः सदा भूप योगयुक्तैस्तथा परम् । श्रेयस्तस्यैव संयोगः श्रेयो यः परमात्मनः ॥ २,१४.
श्रेयांस्येवमनेकानि शतशोय सहस्रसः । सन्त्यत्र परमार्थस्तु न त्वेते श्रूयतां च मे ॥ २,१४.
धर्माय त्यज्यते किन्तु परमार्थो धनं यदि । व्ययश्च क्रियते कस्मात्कामप्राप्त्युपलक्षणः ॥ २,१४.
पुत्रश्चेत्परमार्थः स्यात्सोऽप्यन्यस्य नरेश्वर । परमार्थभूतः सोन्यस्य परमार्थो हि तत्पिता ॥ २,१४.
एवं न परमार्थोस्ति जगत्यस्मिञ्चराचरे । परमार्थो हि कार्याणि कारणानामशेषतः ॥ २,१४.
राज्यादिप्राप्तिरत्रोक्ता परमार्थतया यदि । परमार्था भवन्त्यत्र न भवन्ति च वै ततः ॥ २,१४.
ऋग्यजुःसामनिष्पाद्यं यज्ञकर्म मतं तव । परमार्थभूतं तत्रापि श्रूयतां गदतो मम ॥ २,१४.
यत्तु निष्पाद्यते कार्यं मृदा कारणभूतया । तत्कारणानुगमनाज्ज्ञायते नृप मृण्मयम् ॥ २,१४.
एवं विनाशिभिर्द्रव्यैः समिदाज्यकुशादिभिः । निष्पाद्यते क्रिया या तु सा भवित्री विनाशिनी ॥ २,१४.
अनाशो परमार्थश्च प्राज्ञौरभ्युपगम्यते । तत्तु नाशि न सन्देहो नाशिद्रव्योपपादितम् ॥ २,१४.
तदेवाफलदं कर्म परमार्थो मतस्तव । मुक्तिसाधनभूतत्वात्परमार्थो न साधनम् ॥ २,१४.
ध्यानं चैवात्मनो भूपु परमार्थार्थशब्दितम् । भेदकारि परेभ्यस्तु परमार्थो न भेदवान् ॥ २,१४.
परमात्मात्मनोर्योगः परमार्थ इतीष्यते । मिथ्यैतदन्यद्रव्यं हि नैति तद्द्रव्यतां यतः ॥ २,१४.
तस्माच्छ्रेयांस्यशेषाणि नृवैतानि न संशयः । परमार्थस्तु भूपाल संक्षेपाच्छ्रूयतां मम ॥ २,१४.
एको व्यापी समः शुद्धो निर्गुणः प्रकृतेः परः । जन्मवृद्ध्यादिरहित आत्मा सर्वगतोव्ययः ॥ २,१४.
परज्ञानमयो सद्भिर्नामजात्यादिभिर्विभुः । न योगवान्न युक्तोभून्नैव पार्थिव योक्ष्यते ॥ २,१४.
तस्यात्मपरदेहेषु सतोप्येकमयं हि यत् । विज्ञानं परमार्थोऽसौ द्वैतिनोऽतथ्यर्शिनः ॥ २,१४.
वेणुरन्ध्रप्रभेदेन भेदः षङ्जादिसंज्ञितः । अभेदव्यापिनोवायोस्तथास्य परमात्मनः ॥ २,१४.
एकस्वरूपभेदश्च ब्राह्मकर्मावृतिप्रजः । देवादिभेदेऽपध्वस्ते नास्त्येवावरणे हि सः ॥ २,१४.
पराशर उवाच । इत्युक्ते मौनिनं भूयश्विन्तयानं महीपतिम् । प्रत्युवाचाथ विप्रोऽसावदू तौन्तर्गतां कथाम्
श्रूयतां नृपशाद्दूल! यदूगोतमृबुणा पुरा । अवबोधं जनयता निदाघस्य महात्मनः
ऋभुर्नामाभवत् पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । विज्ञाततत्त्वसद्रावो निसर्गादेव भूपते
तस्य शिष्यो निदाघोऽबूत् पुलस्त्यतनयः पुरा । प्रादादशेषविज्ञानं स तस्मै परया मुदा
अवाप्यज्ञानत्त्वस्य न तस्यादूतैवासनाम । स ऋभुस्तर्कयामास निदाघस्य नरेश्वर
देविकायास्तटे वीरनगरं नाम वै पुरम् । समृद्धमतिरम्यं च पुलस्त्येन निवेशितम्
रम्योपवनपर्य्यन्ते स तस्मिन् पार्थिवोत्तम ! निदाघो नाम योगज्ञ ऋभुशिष्योऽवसत् पुरा
दिव्येवर्षसहस्त्रे तु समतीतेऽस्य तत्पुरम् । जगाम स ऋभुः शिष्यं निदाघमवलोककः