वङ्गाश्च मागधाश्चैव मानसा मन्दगास्तथा । वङ्गा ब्रह्मणभूयिष्ठा मागधाः क्षत्रियास्तथा । वैश्यास्तु मानसास्तेषां शूद्रस्तेषां तु मन्दगाः ॥ २,४.
शाकद्वीपे तु तैर्विष्णुः सूर्यरूपधरो मुने । यथोक्तौरिज्यते सम्यक्कर्मभिर्नियतात्मभिः ॥ २,४.
शाकद्वीपस्तु मैत्रेय क्षीरोदेन समावृतः । शाकद्वीपप्रमाणेन वलयेनेव वेष्टितः ॥ २,४.
क्षीराब्धिः सर्वतो ब्रह्मन्पुष्कराख्येन वेष्टितः । द्वीपेन शाकद्वीपात्तु द्विगुणेन समन्ततः ॥ २,४.
पुष्करे सवनस्यापि महावीरोऽभवत्सुतः । धातुकिश्च तयोस्तत्र द्वे वर्षे नामचिह्निते । महावीरं तथैवान्यद्धातुकीखण्डसंज्ञितम् ॥ २,४.
एकश्चत्र महाभाग प्रख्यातो वर्षपर्वतः । मानासोत्तरसंज्ञो वै मध्यतो वलयाकृतिः ॥ २,४.
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः । तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः ॥ २,४.
पुष्करद्वीपवलयं मध्येन विभजन्निव । स्थितोसौ तेन विछिन्नं जातं तद्वर्षकद्वयम् ॥ २,४.
वलयाकारमेकैकं तयोर्वर्षं तथा गिरिः ॥ २,४.
दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवन्ति मानवाः । विरामया विशोकाश्च रागद्वेषादिवर्जिताः ॥ २,४.
अधमोत्तमौ न तेष्वास्तां न वध्यवधकौ द्विज । नेर्ष्यासूया भयं द्वेषो दोषो लोभादिको न च ॥ २,४.
महापीतंबहिर्वर्षं धातकीखण्डमन्ततः । मानसोत्तरशौलस्य देवदैत्यादिसेवितम् ॥ २,४.
सत्यानृतेन तत्रास्तां द्वीपे पुष्करसंज्ञिते । न तत्र नद्यः शैला वा द्वीपे वर्षद्वयान्विते ॥ २,४.
तुल्यपेषास्तु मनुजा देवास्तत्रैकरूपिणः ॥ २,४.
वर्णाश्रमाचारहीनं धर्माचरणवर्जितम् । त्रयीवार्तादण्डनीतिशुश्रूषारहितञ्च यत् ॥ २,४.
वर्षद्वयं तु मैत्रेय भौमः स्वर्गोयमुत्तमः । सर्वर्तुसुखदः कालो जरारोगादिवर्जितः । धातकीखण्डसंज्ञेऽथ महावीरे च वै मुने ॥ २,४.
न्यग्रोधः पुष्करद्वीपे ब्रह्मणः स्थानमुत्तमम् । तस्मिन्नवसति ब्रह्मा पूज्यमानः सुरासुरैः ॥ २,४.
स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः । समेन पुष्करस्यैव विस्तारान्मण्डलं तथा ॥ २,४.
एवं द्वीपाः समुद्रैश्च सप्तसप्तभिरावृताः । द्वीपश्चैव समुद्रश्च समानो द्विगुणौ परौ ॥ २,४.
पयांसि सर्वदा सर्वसमुद्रेषु समानि वै । न्यूनातिरिक्तता तेषां कदाचिन्नैव जायते ॥ २,४.
स्थालीस्थमग्नीसंयोगादुद्रेकिसलिले यथ । तथेन्दुवृद्धौ सलिलमंभोधौ मुनिसत्तम ॥ २,४.
अन्यूनानतिरिक्ताश्च वर्धन्त्यापो ह्रसंति च । उदयास्तमनेष्विन्दोः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः ॥ २,४.
दशोत्तराणि पञ्चैव ह्यङ्गुलानां शतानि वै । अपां वृद्धिक्षणो दृष्टौ सामुद्रीणां महामुने ॥ २,४.
भोजनं पुष्करद्वीपे तत्र स्वयमुपस्थितम् । षड्रसं भुञ्जते विप्र प्रजाः सर्वाः सदैव हि ॥ २,४.
स्वादूदकस्य परितो दृस्यते लोकसंस्थितिः । द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता ॥ २,४.
लोकालोकस्ततः शैलो जोजनायुतविस्तृतः । उच्छ्रायेणापि तावन्ति सहस्राण्यचलो हि सः ॥ २,४.
ततस्तमः समावृत्य तं शौलं सर्वतः स्थितम् । तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात्परिवेष्टितम् ॥ २,४.
पञ्चशत्कोटिविस्तारा सेयमुर्व महामुने । सहैवाण्डकटाहेन सद्वीपाब्धिमहीधरा ॥ २,४.
सेयं धात्री विधात्री च सर्वभूतगुणाधिका । आधारभू६ आ सर्वेषां मैत्रेय जगतामिति ॥ २,४.
पराशर उवाच ततश्च नरका विप्र भुवोधः सलिलस्य च । पापिनो येषु पात्यन्ते ताञ्छृणुष्वमहामुने ॥ २,६.