मैत्रेय उवाच । कथितो भवता ब्रह्मन् ! सर्गः स्वायम्भुवश्च मे । श्रोतुमिच्छाम्यहं त्वत्तः सकलं मण्डलं भुवः
यावन्तः सागरा द्रीपास्तथा वर्षाणि पर्व्वताः । वनानि सरितः पुर्थ्यौ देवादीनां तथा मने
यत्प्रमाणमिदं सर्व्वं यदाधारं यदात्मकम् । संस्थानमस्य च मुने ! यथावद वक्तुमर्हसि
पराशर उवाच । मैत्रेय श्वूयतामेत्त संक्षेपाद गदतो मम । नास्य वर्ष शतेनापि वक्तु शक्यो हि विस्तरः
जम्बू-प्लक्षह्वयौ द्रीपौ शाल्मलिशचापरो द्रिज । कुशः क्रौञ्चस्तथा शाकः पुष्करश्चैव सप्तमः
एते द्रीपाः समुद्रस्तु सप्त सप्तभिरावृताः । लवणेक्षु-सुरा-सर्पिर्दधि-दुग्ध-जलैःसमम्
जम्बूद्रीपः समस्तानाम् एतेषां मध्यसंस्थितः । तस्यापि मैरुर्म्मैत्रेय ! मध्ये कनकपर्व्वतः
प्रविष्टः षोड़शाधस्ताद् द्रात्रिंशन्मूदूर्ध्न विस्तृतः
मूले षोड़शसाहस्त्रो विस्तारस्तस्य सर्व्वशः । भूपद्मस्यास्य शैलेशः कर्णिकाकारसंस्थितः
हिमवान् हेमकूटश्च निषधश्वास्य दक्षिणो । नीलः श्वेतश्व श्वृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्व्वताः
लक्षप्रमाणौ द्रौ मध्यौ दशहीनास्तथापरे । सहस्त्रद्रितयोच्छायास्तावदविस्तारिणश्व ते
भारतं प्रथमं बर्षं ततः किम्पुरुषं स्मृतम् । हरिवर्षं वान्यन्मेरोर्दक्षिणातो द्रिज
रम्यकञ्चोत्तरे वर्षं तस्यैवानु हिरण्मयम् । उत्तराःकुरवश्चैव यथा वै भारतं तथा
नवसाहस्त्रमेकैकमेतेषां द्रिजसत्तम् ! इलावृतञ्च तन्मध्ये सौवर्णो मेरुरुच्छितः
मेरोश्वतुर्दिशं तत्तु नवसाहस्त्रविस्तृतम् । इलावृतं महाभाग ! चत्वारश्वात्र पर्व्वताः
विष्कम्भा रचिता मरोर्योजनायुतमुच्छिताः
पूर्व्वेण मन्दरो नाम दक्षिणो गन्धमादनः । विपुलः पश्विमे पाश्व सुपार्श्वश्वोत्तरे स्मृतः
कदम्बस्तेषु जम्बूश्व पिप्पलो वट एव च । एकादशशाततायामाः पादपा गिरिकेतवः
जम्बूद्रीपस्य सा जम्बूर्नामहेतुर्महामुने । महागजप्रमाणानि जम्ब्वास्तस्याः फलानि वै
पतन्ति भूभृतः पृष्ठे शीर्य्यमाणानि सर्वतः । रसेन तेषां प्रख्याता तत्र जम्बूनदीति वै
सरित् प्रवर्त्तते सा च पीयते तन्निवासिभिः । नि स्वेदो न च दौर्गन्ध्यं न जरा नेन्द्रियक्षयः
तत्पानात् स्वच्छमनसां जनानां तत्र जायते । तीरमृत् तदूरसं प्राप्य सुखवायुविशोषिता । जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्
भद्राश्वं पूर्व्वतो मेरोः केतुमालञ्च पश्चिमे । वर्षे द्र तु मुनिश्वष्ठ! तयोर्म्मध्ये इलावृतम्
वनं चैत्ररथं पूर्व्वे दक्षिणो गन्दमादनम् । वैभ्राजं पश्विमे तदूदुत्तरे नन्दनं स्मृतम्
अरुणोदं महाभद्रमसितोधं समानसम् । सरोस्येतानि चत्वारि देवभोग्यानि सर्व्वदा
शीतान्तश्वक्रमुञ्जश्व कुररी माल्यवांस्तथा । वैकङ्कप्रमुखा मैरोःपूर्व्वतः केशराचलाः । त्रिकूटः शिशिरश्चैव पतङ्गो रुचकस्यथा
निषधाद्या दक्षिणातस्तस्य केसरपर्व्वताः । शिखिवासाः सवैदूर्य्यः कपिलो गन्धमादनः । जारुधिप्रमुखास्तदूत् पश्विमे केसराचलाः
मेरोरनन्तराङ्गषुं जठरादिष्ववस्थिताः । शङ्खकूटोऽथ ऋषभो हंसो नागस्तथापरः। कालञ्जराद्याश्व तथा उत्तरे केशराचलाः
चतुर्ददशसहस्त्राणि योजनानां महापुरी । मेरोरुपरि मैत्रेय! ब्रह्मणःप्रथिता दिवि
तस्याः समन्ततश्वाशष्टौ दिशासु विदिशासु च । इन्द्रादिलोकपालानां प्रख्याताः प्रवराःपुरः