इत्थं पुमान्प्रधानं च बुद्ध्यहङ्कारमेव च । भूतानि च हृषीकेशे मनः सर्वेन्द्रियाणि च । विद्याविद्ये च मैत्रेय सर्वमेतत्समाश्रितम् ॥ १,२२.
अस्त्रभूषणसंस्थानस्वरूपं रूपवर्जितः । बिभार्ति मायारूपोसौ श्रेयसे प्राणिनां हरिः ॥ १,२२.
सविकारं प्रधानं च पुमांश्चैवाखिलं जगत् । बिभर्ति पुण्डहीकाक्षस्तदेवं परमेश्वरः ॥ १,२२.
या विद्या या तथाविद्या यत्सद्यच्चासदव्ययम् । तत्सर्वं सर्वभूतेशे मैत्रेय मधुसूदने ॥ १,२२.
कलाकाष्ठानिमेषादिदिनर्त्वयनहायनैः । कालस्वरूपो भगवानपापो हरिरव्ययः ॥ १,२२.
भूर्लोकोथ भुवर्लोकः स्वर्लोको मुनिसत्तम । महर्जनस्तपः सत्यं सप्त लोका इमे विभुः ॥ १,२२.
लोकात्ममूर्तिः सर्वेषां पूर्वेषामपि पूर्वजः । आधारः सर्वविद्यानां स्वयमेव हरिः स्थितः ॥ १,२२.
देवमानुषपश्वादिश्वरूपैर्बहुभिः स्थितः । ततः सर्वेश्वरोऽनन्तो भूतमूर्तिरमूर्तिमान् ॥ १,२२.
ऋचो यजूंषि सामानि तथैवाथर्वाणानि वै । इतिहासोपवेदाश्च वेदान्तेषु तथोक्तयः ॥ १,२२.
वेदाङ्गानि समस्तानि मन्वादिगदितानि च । शास्त्राण्यशेषाण्याख्यानान्यनुवाकाश्च ये क्वचित् ॥ १,२२.
काव्यालापाश्च ये केचिद्रीतकान्यखिलानि च । शब्दमूर्तिधरस्यैतद्वपुर्विष्णोर्महात्मनः ॥ १,२२.
यानि मूर्तान्यमूर्तानि यान्यत्रान्यत्र वा क्वचित् । सन्ति वै वस्तुजातानि तानि सर्वाणि तद्वपुः ॥ १,२२.
अहं हरिः सर्वमिदं जनार्दनो नान्यत्ततः कारणकार्यजातम् । ईदृङ्मनो यस्य न तस्यट भूयो भवोद्भावा द्वन्द्वगदा भवन्ति ॥ १,२२.
इत्यैष तेंशः प्रथमः पुराणस्यास्य वै द्विज । यथावत्कथितो यस्मिन्धृते पापैः प्रमुच्यते ॥ १,२२.
कार्त्तिक्यां पुष्करस्नाने द्वादशाब्देन यत्फलम् । तदस्य श्रवणात्सव मैत्रेयाप्नोति मानवः ॥ १,२२.
देवर्षिपितृगन्धर्वयक्षादिनां च सम्भवम् । भवन्ति शृण्वतः पुंसो देवाद्य वरदा मुने ॥ १,२२.
मैत्रेय उवाच । भगवन् सम्यागाख्यातं ममैतदखिलं त्वया । जगतः सर्गसम्बन्घि यत् पृष्टोऽसि गुरो मया
योऽयमंशो जगत्सृष्टिसम्बद्धो गदितस्त्वया । तत्राहं श्रोतुमिच्छामि भूयोऽपि मुनिसत्तम
प्रियव्रतोत्तानपादौ सुतौ स्वायम्भुवस्य यौ । तयोरुत्तानपादस्य ध्रुवः पुत्रस्त्वयोदितः ।.
प्रियव्रतस्य नैवोक्ता भवता द्विज सन्ततिः । तामहं श्रोतुमिच्छामि प्रसन्नो वक्तुमर्हसि
पराशार उवाच । कर्द्दमस्यात्मजां कन्यामुपयेमे प्रियव्रतः । सम्राट् कुक्षी च तत्कन्ये दश पुत्रास्तथापरे
महाप्राज्ञा महावीर्य्या विनीता दयिताः पितुः । प्रियव्रतसुताः ख्यातास्तेषां नामानि मे श्वृणु
आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च वपुष्मान् द्युतिमांस्तथा । मेधा मेधातिथिर्भव्यः सवनः पुत्र एव च
ज्योतिष्मान् दशमस्तेषां सत्यनामा सुतोऽभवत् । प्रियव्रतस्य पुत्रास्तु प्रख्याता बलवीर्य्यतः
मेधाग्निबाहुपुत्रास्तु त्रयो योगपरायणाः । जातिस्मरा महाभाग न राज्याय मनो दधुः
निर्म्मलाः सर्वकालन्तु समस्तार्थेषु वै मुने । चक्रुः क्रिया यथान्यायमफलाकाङ्क्षिणो हि ते
प्रियव्रतो ददौ तेषां सप्तानां मुनिसत्तम ! विभज्य सप्त द्वीपानि मैत्रेय सुमहात्मनाम्
जम्बूद्वीपं महाभाग सोऽग्नीध्राय ददौ पिता । मेधातिथेस्तथा प्रादात् प्लक्षद्वीपमथापरम्
शाल्मले च वपुष्मन्तं नरेन्द्रमभिषिक्तवान् । ज्योतिष्मन्तं कुशद्रीपे राजानं कृतवान् प्रभुः
द्युतिमन्तं च राजानं क्रौञ्चद्रीपे समादिशत् । शाकद्वीपेश्वरञ्चापि भव्यञ्चक्रे च स प्रभुः