प्रम्लोचोवाच वदिष्याम्यनृतं ब्रह्मन्कथमत्र तवान्तिके । विशेषेणाद्य भवता पृष्टा मार्गानुवर्तिना ॥ १,१५.
सोम उवाच निशम्य तद्वचः सत्यं स मुनिर्नृपनन्दनाः । धिक्धिक्मामित्यतीवेत्थं निनिन्दात्मानमात्मना ॥ १,१५.
मुनिरुवाच तपांसि मम नष्टनि हतं ब्रह्मविदां धनम् । हतो विवेकः केनापि योषिन्मोहाय निर्मिताः ॥ १,१५.
ऊर्मिषट्कातिगं ब्रह्म ज्ञेयमात्मजयेन मे । मतिरेषा हृता येन धिक्तं कामं महाग्रहम् ॥ १,१५.
व्रतानि वेदवेद्याप्तिकाराणान्यखिलानि च । नरकग्राममर्गेण सङ्गेनापहृतानि मे ॥ १,१५.
विनिन्द्येत्थं स धर्मज्ञः स्वयमात्मानमात्मना । तामप्सरसमासीनामिदं वचनमब्रवीत् ॥ १,१५.
गच्छ पापे यथाकामं यत्कार्यं तत्कृतं त्वया । देवराजस्य मत्क्षोभं कुर्वन्त्या भावचेष्टितैः ॥ १,१५.
न त्वां करोण्यहं भस्म क्रोधतीव्रेण वह्निना । सतां सप्तपदं मैत्रुमुषि तोहं त्वया सह ॥ १,१५.
अथ वा तव को दोषः किं वा कुप्याम्यहं तव । ममैव दोषो नितरां येनाहमजितेन्द्रियः ॥ १,१५.
यया शक्रप्रियार्थिन्या कृतो मे तपसो व्ययः । त्वया धिक्तां महामोहमञ्जृषां सुजुगुप्सिताम् ॥ १,१५.
सोम उवाच यावदित्थं स विप्रर्षिस्तां ब्रवीति समुध्यमाम् । तावद्गलत्स्वेदजला साबभूवातिवेपथुः ॥ १,१५.
प्रवेपमानां सततं खिन्नगात्रलतां सतीम् । गच्छ गच्छेति सक्रोधमुवाच मुनिसत्तमः ॥ १,१५.
सा तु निर्भर्त्सिता तेन विनाष्क्रम्य तदाश्रमात् । आकाशगामिनी स्वेदं ममार्ज तरुपल्लवैः ॥ १,१५.
निर्मार्जमाना गात्राणि गलत्स्वेदजलानि वै । वृक्षाद्धृक्षं ययौ बाला तदग्रारुणपल्लवैः ॥ १,१५.
ऋषिणा यस्तदा गर्भस्तस्या देहे समाहितः । निर्जगाम स रोमाञ्चस्वेदरूपी तदङ्गतः ॥ १,१५.
तं वृक्षा जगृहुर्गर्भमेकं चक्रे तु मारुतः । मया चाप्यायितो गोभिः स तदा ववृधे शनैः ॥ १,१५.
वृक्षाग्रगर्भसम्भूता मारिषाख्या वरानना । तां प्रदास्यन्ति वो वृक्षाः कोप एष प्रशाम्यताम् ॥ १,१५.
कण्डोरपत्यमेवं सा वृक्षेभ्यश्च समुद्गता । ममापत्यं तथा वायोः प्रम्लोचातनया च सा ॥ १,१५.
स चापि भगवान् कण्डुः क्षीणे तपसि सत्तमः । पुरुषोत्तमाख्यं मैत्रेय विष्णोरायतनं ययौ ॥ १,१५.
तत्रैकाग्रमतिर्भूत्वा चकाराराधनं हरेः । ब्रह्मपारमयं कुर्वञ्जपमेकाग्रमानसः । ऊर्ध्वबाहुर्महायोगी स्थित्वासौ भूपनन्दनाः ॥ १,१५.
प्रचेतस ऊचुः ब्रह्मपारं मुने श्रोतुमिच्छामः परमं स्तवम् । जपता कण्डुना देवो येनाराध्यत केशवः ॥ १,१५.
सोम उवाच पारं परं विष्णुरपारपारः परः परेभ्यः पामारथरूपी । सब्रह्पारः परपारभूतः परः पराणामपि पारपारः ॥ १,१५.
स कारणं कारणतस्ततोपि तस्यापि हेतुः । कार्येषु चैवं सह कर्मकर्तृरूपैरशेषैरवतीह सर्वम् ॥ १,१५.
ब्रह्म प्रभुर्ब्रह्म स सर्वभूतो ब्रह्म प्रजानां पतिरच्युतोऽसौ । ब्रह्माव्ययं नित्यमजं स विष्णुरपक्षयाद्यैरखिलैरसङ्गि ॥ १,१५.
ब्रह्माक्षरमजं नित्यं यथासौ पुरुषोत्तमः । तथा रागादयो दोषः प्रयान्तु प्रशमं मम ॥ १,१५.
सोम उवाच एतद्ब्रह्म पराख्यं वै संस्तवं परमं जपन् । अवाप परमां सिद्धिं स तमाराध्य केशवम् ॥ १,१५.
इयं च मारीषा पूर्वमासीद्य तां ब्रवीमि वः । कार्यगौरवमेतस्याः कथने फलदायि वः ॥ १,१५.
अपुत्रा प्रागियं विष्णुं मृते भर्तरि सत्तमाः । भीपपत्नी महाभागा तोषयामास भक्तितः ॥ १,१५.
आराधितस्तया विष्णुः प्राह प्रत्यक्षतां गतः । वरं वृणीष्वेति शुभे सा च प्राहात्मवाञ्छितम् ॥ १,१५.
भगवन्बालवैधव्याद्वृथाजन्माहमीदृशी । मन्दभाग्या समुद्भुता विफला च जगत्पते ॥ १,१५.