ध्रुवः भगवन्तं प्रार्थयामास—"भगवन्, तव प्रसादेन अहं सर्वेषां परं, अविनाशि स्थानं, विश्वस्य आधारं प्रार्थये।" तदा भगवान् उवाच—"यत् त्वया याचितं तत् नूनं लप्स्यसे। पूर्वजन्मनि अपि त्वया मां तुष्टः असि, पुत्र। त्वं पूर्वं ब्रह्मणः पुत्रः आसीः, एकचित्तेन मयि भक्तः, मातरं पितरं च सेवमानः स्वधर्मे स्थितः। कालक्रमेण तव सखा एकः राजकुमारः जातः—युवान्, सर्वैः भोगैः युक्तः, सुन्दरः, तेजस्वी च। तस्य दुर्लभां सम्पदं दृष्ट्वा, तेन सह सञ्चरन् त्वं अभिलषितवान्—'कदा अहम् अपि राजपुत्रः भूयासम्' इति। तव अभिलाषात् एव त्वं राजपुत्रत्वं प्राप्तवान्, उत्तानपादस्य गृहे जातः, दुर्लभः। स्वायम्भुववंशे यत् स्थानं तव अस्ति, तत् अन्यैः सुलभं न। पुत्र, पूर्वजन्मनि येन मया तुष्टः—यो मां पूजयति सः शीघ्रं मोक्षं लभते। यस्य मनः मयि एव स्थितम्, तस्मै स्वर्गस्य वा अन्यस्य वा किं प्रयोजनम्? मम प्रसादेन त्वं त्रिलोकात् ऊर्ध्वं स्थानं प्राप्स्यसि, सर्वनक्षत्रग्रहाधारं ध्रुवस्थानं—न संशयः। सूर्येभ्यः, सोमात्, मङ्गलात्, सोमपुत्रात्, बृहस्पतेः, शुक्रपुत्रात्, सर्वेभ्यः नक्षत्रेभ्यः च ध्रुवः मध्ये तिष्ठति। सर्वेषां ऋषीणां, देवतानां च, ये व्योम्नि विहरन्ति, उपरि तव स्थानं मया दत्तम्, हे ध्रुव। केचन देवाः चतुर्युगपर्यन्तं तिष्ठन्ति, केचन मन्वन्तरपर्यन्तम्; किन्तु मया यत् स्थानं दत्तम्, तत् कल्पपर्यन्तं स्थिरम्। तव माता सुनीति, विशुद्धा, सन्निकृष्टा च, तत्र कालपर्यन्तं दिव्यरथस्थिता तारा भूत्वा वत्स्यति। ये मनसा एकाग्रता ध्रुवं प्रातः सायं च स्तुवन्ति, ते महान् पुण्यं लभन्ति। एवं जगन्नाथात् जनार्दनात् वरं प्राप्य, ध्रुवः महाबुद्धिः मध्ये स्थित्वा वसति। सः मातृपितृसेवया, द्वादशाक्षरमन्त्रस्य माहात्म्येन, तपसश्च बलात्, तद् स्थानं प्राप्तवान्। तस्य गौरवं, श्रीं, बृहत्त्वं च दृष्ट्वा, देवानां दानवानां च आचार्यः उशना एतां श्लोकं उवाच—'अहो तपसो बलम्! अहो तपसो फलम्! येन सप्तर्षयः अपि ध्रुवात् पूर्वं तिष्ठन्ति।' एषा ध्रुवस्य माता सुनीति, साध्वी, सौम्या च, या पृथिव्यां कस्य वा गुणं वर्णयितुं शक्तः? या ध्रुवं गर्भे धारयामास, सा परं स्थिरं स्थानं, त्रिलोकशरणं प्राप्तवती। यो ध्रुवस्य स्वर्गारोहणं नित्यं कथयति, सः सर्वपापैः विमुक्तः, देवलोके पूज्यते। सः स्वर्गे वा पृथिव्यां वा पदहानिं न प्राप्नोति, सर्वमङ्गलसम्पन्नः च दीर्घायुर्भवति। श्रीपराशर उवाच—ध्रुवात् शिष्टिः, भव्यः च जातौ; भव्याद् शम्भुः। शिष्टेः भार्या सुच्छाया पञ्च पुत्रान् जनयामास, सर्वे विशुद्धाः। रिपुः, रिपुञ्जयः, विप्रः, वृकलः, वृकतेजसः च। रिपोः बृहती जातिः, तस्याः चाक्षुषः, सर्वतेजस्वी। चाक्षुषः पुष्करिण्यां वारुण्यां च, वीरणप्रजापतेः कन्ययोः, मनुं जनयामास। मनोः नड्वलायां, वैराजस्य प्रजापतेः कन्यायां, दश पुत्राः अभवन्। कुरुः, पुरुः, शतः, द्युम्नः, तपस्वी, सत्यवान्, शुचिः, अग्निष्टोमः, ओतिरात्रः, सुद्युम्नः—नव; अभिमन्युः दशमः, नड्वलायामेव जातः। कुरोः भार्या अग्नेः कन्या षट् पुत्रान् जनयामास—अङ्गः, सुमनसः, ख्यातिः, क्रतुः, अङ्गिराः, शिबिः। अङ्गस्य एकः एव पुत्रः वेनः, सुनिथायां जातः। सन्ततये ऋषयः तस्य दक्षिणबाहुं मन्थित्वा। तदा महर्षिभिः वेनस्य बाहुः मन्थितः, तस्मात् राजा वेन्यः, पृथु इति ख्यातः, अभवत्। स एव जनानां हितार्थं पृथिवीं प्रथमं दुग्धवान्। मैत्रेय उवाच—कस्मात् हेतोः महर्षिभिः वेनस्य बाहुः मन्थितः, येन बलवान् पृथु जातः? श्रीपराशर उवाच—सुनिथा, या मृत्युः कन्या आसीत्, अङ्गाय भार्यत्वेन दत्ता; तस्यां वेनः जातः। मृत्युः कन्यायाः पुत्रः सन्, मातामहदोषात्, स्वभावतः पापात्मा अभवत्। वेनः महर्षिभिः राजत्वेन अभिषिक्तः, सः सर्वेषां भूमौ स्वामित्वं घोषयामास। 'न कश्चित् यजनं ददातु, न कश्चित् दानं ददातु, न कश्चित् हविर्ददातु; अन्यः कोऽपि यज्ञभोक्ता नास्ति, अद्य अहमेव यज्ञेश्वरः।' ततः ते महर्षयः, पूर्वं राजानं पूजयित्वा, समीपं गत्वा, सान्त्वनपूर्वकं वाक्यं वदन्ति। "नृप, यद् वयं वदामः तद् शृणु। राजत्वं शरीरस्य हिताय, प्रजाजनस्य च परमार्थाय।" दीर्घेण यज्ञेन वयं हरिं सर्वयज्ञेश्वरं, देवदेवं पूजयिष्यामः; सर्वं ते कल्याणं भूयात्। तस्मात् भागोऽपि तव भविष्यति। यज्ञेन यज्ञपुरुषः विष्णुः तुष्टः, सः सर्वान् कामान् त्वत्संयुक्तान् अस्माभिः दास्यति। एवं श्रीविष्णुपुराणे ध्रुवस्य उत्तमगाथा, तस्य वंशकथाः, पृथोः उत्पत्तिः च सम्यक् प्रवहन्ति।