सर्वेषु भूतेषु स्थितः, सर्वस्वरूपधारी, सर्वस्य सारः, सर्वं यतः उत्पन्नं यः च यत्र पुनः लीयते, स सर्वात्मा भगवतः नमस्कृत्य, ध्रुवः सप्रेमं प्रणम्य उवाच। त्वं सर्वस्य आत्मा, सर्वेश्वरः, सर्वेषु भूतेषु स्थितः, हृदयगुणान्तर्यामी; त्वं हृदयस्थं सर्वं जानाति, तव पुरतः किं वदामि। हे सर्वात्मन्, सर्वभूताधिपते, सर्वप्राणिस्रोतः, त्वं सर्वेषु भूतेषु स्थितः, सर्वेषां जीवात्मनां कामान् वेदसि। भगवन्, यद् अभिलषितं मया तद् त्वया पूर्णं कृतम्; तपस्याः फलम् प्राप्तम्, जगदाधिपं त्वां दृष्ट्वा। ततः श्रीभगवान् उवाच—तव तपस्याः फलम्, हे ध्रुव, मम दर्शनं प्राप्तम्; मम दर्शनं कदापि निष्फलम् न भवति। अतः, यद् इच्छसि तद् वरं वृणीष्व; मम समीपं आगतः सर्वं शक्यं भवति। ध्रुवः पुनः प्रणम्य उवाच—हे भगवन्, कालस्य अधिपते, सर्वेषां हृदयस्थः, मम मनसि यद् चिन्तितं तद् किं तव अज्ञातम् अस्ति? तथापि, देवाधिदेव, मम दुर्बुद्ध्या, अयोग्येन हृदया, यद् अत्यदुरलभं तद् वक्ष्यामि। सर्वलोकसृजः, तव प्रसन्ने किं न लभ्यते? इन्द्रः अपि तव प्रसादेन फलं भुङ्क्ते। मम सौतेन्याः गर्वयुक्तं वाक्यं—"एष राजासनं मम गर्भात् न जातस्य योग्यं"—स्फुटं मम प्रति उक्तम्। अतः, भगवन्, तव कृपया, सर्वस्य उत्तमं, अव्ययम् स्थानं, जगदधारं, अहम् इच्छामि। श्रीभगवान् उवाच—यद् स्थानं त्वं इच्छसि, तद् अवश्यं दास्यामि; पूर्वजन्मनि त्वं मां संतुष्टवान्। त्वं पूर्वं ब्रह्मणः पुत्रः आसीः, एकनिष्ठया मयि भक्तः, मातापितरौ सेवितवान्, स्वधर्मे स्थितः। कालक्रमे, एकः युवराजः तव मित्रम् अभवत्, यौवनसंपन्नः, सुखान् भुञ्जानः, सुन्दरः, तेजस्वी च। तस्य दुर्लभं ऐश्वर्यं दृष्ट्वा, तेन सह संगति कृत्वा, त्वं अभिलषितवान्—"युवराजः भवामि।" तत् इच्छया, त्वं युवराजः जातः, उत्तानपादस्य गृहे जन्म प्राप्तवान्। स्वायम्भुववंशे तव स्थानं अन्यैः दुरापम्। यः पूर्वजन्मनि मां तुष्टवान्, यः मां पूजयति, स शीघ्रं मोक्षं प्राप्नोति। हे बालक, यः मयि मनः स्थापयति, तस्य स्वर्गादि किं आवश्यकम्? मम कृपया, त्वं त्रिलोकात् ऊर्ध्वं स्थानं, सर्वताराग्रहस्थानं, ध्रुव, अवश्यं लप्स्यसे। सूर्याद्, चन्द्रात्, मङ्गलात्, सोमपुत्रात्, बृहस्पतेः, शुक्रपुत्रात्, सर्वताराभ्यः च ध्रुवः मध्ये स्थितः। सर्वर्षिभ्यः, दिव्यदेवेभ्यः च, आकाशगामिभ्यः, तव स्थानं मया दत्तम्। केचित् देवाः चतुर्युगपर्यन्तं तिष्ठन्ति, केचित् मन्वन्तरपर्यन्तं; तव स्थानं कल्पपर्यन्तं स्थिरं भविष्यति। तव माता सूनितिः, शुद्धा, तव समीपस्थिता, दिव्यरथेन तारा रूपेण तत्र वासं करिष्यति। ये मानवाः प्रातः सायं तव स्तुतिं मनसा समाहित्या कुर्वन्ति, ते महान् पुण्यं प्राप्नुवन्ति। श्रीपराशरः उवाच—एवं जगदाधिपात्, जनार्दनात् वरं लब्ध्वा, ध्रुवः महाप्रज्ञः मध्ये स्थितः। स्वस्य मातापितरौ सेवया, द्वादशाक्षरमन्त्रस्य महिमा, तपस्याः शक्त्या च, ध्रुवः तं स्थानं प्राप्तवान्। तस्य गौरवम्, ऐश्वर्यं, महत्त्वं दृष्ट्वा, देवदानवाचार्यः उशना इदं श्लोकं उवाच—"अहो तपस्याः बलम्! अहो तपस्याः फलम्! तस्य तपस्याः फलात् सप्तर्षयः ध्रुवस्य पुरतः स्थिताः।" एषा ध्रुवस्य माता सूनितिः, साध्वी, सौम्या; पृथिव्यां कः तस्याः महत्त्वं वर्णयितुम् शक्नोति? या ध्रुवं गर्भे धृत्वा त्रिलोकाश्रयं, परमं ध्रुवस्थानं प्राप्तवती। यः ध्रुवस्य स्वर्गारोहणं प्रतिदिनं कथयति, स सर्वपापात् विमुक्तः, देवलोकं पूज्यः प्राप्नोति। स स्वर्गे वा पृथिव्यां वा स्थानहानिं न भजति, सर्वमङ्गलयुक्तः दीर्घायुष्मान् भवति। श्रीपराशरः पुनः उवाच—ध्रुवात् शिष्टिः, भव्यः च जातौ; भव्यात् शम्भुः अभवत्। शिष्टेः पत्नि सुछायया पञ्च पुत्राः जाताः, सर्वे शुद्धाः। रिपुः, रिपुंजयः, विप्रः, वृकलः, वृकतेजसः; रिपोः पुत्री बृहती, तस्याः पुत्रः चाक्षुषः, सर्वतेजस्वी। चाक्षुषः पुष्करिण्यां वारुण्यां च, वीरणप्रजापतेः पुत्र्योर् मनुं उत्पादितवान्। मनुना नड्वलायां, वीराजप्रजापतेः तपस्व्यां पुत्र्यां च, दश पुत्राः जाताः। कुरुः, पुरुः, शतः, द्युम्नः, तपस्वी, सत्यवान्, शुचिः, अग्निष्टोमः, ओतिरात्रः, सुद्युम्नः; नड्वलायाः अभिमन्युः दशमः, महाबलः। कुरोः पत्नी, अग्नेः पुत्री, षट् पुत्रान् अजनयत्—अङ्गः, सुमनसः, ख्यातिः, क्रतुः, अङ्गिराः, सिबिः। अङ्गात् एकः पुत्रः वेनः, तस्य पत्न्यां सूनिथायां जातः; तस्य संततये, ऋषयः दक्षिणबाहुं मथित्वा पुत्रं उत्पादयामासुः। एवं श्रीविष्णुपुराणस्य एते श्लोकाः एकीभूतया, भक्तिपूर्णया, संस्कृतकथायाम् सम्यक् प्रकटिताः।