एवं स्तूयमाने तु भगवति, मैत्रेय, श्रीमन् शार्ङ्गचक्रधारी परमेश्वरः तत्र देवतानां पुरतः साक्षात् सन्निधिमागतः। तं तदा देवाः दृष्ट्वा, अनिर्वचनीयस्वरूपमुत्तुङ्गमूर्तिम्, धनुष्मन्तं चक्रगदाधरं तेजोराशिं समवेक्ष्य विस्मयाविष्टचेतसः सञ्जाता। ततो ब्रह्मणा प्रधानेन सह, समस्तदेवाः प्रथमतः साष्टाङ्गं प्रणम्य, विस्फारितलोचनाः, पद्मनयनं विष्णुं स्तोतुम् आरब्धाः। ते ऊचुः—"नमस्ते, नमस्ते, अद्वितीयाय; त्वं ब्रह्मा, त्वं पिनाकधृत् (शिवः), त्वमिन्द्रः, त्वमग्निः, त्वं वायुः, त्वं वरुणः, त्वं सूर्यः, त्वं यमः। त्वं वसवः, त्वं मरुतः, त्वं साध्याः, त्वं सर्वे देवगणाः; एषा देवसंघः त्वां समाश्रित्य समागतः, भगवन्। त्वमेव जगतः स्रष्टा, सर्वव्यापी च; यज्ञः, वषट्कारः, प्रणवः, प्रजापतिश्च त्वमेव। ज्ञेयज्ञस्वरूपः त्वं, सर्वात्मा; त्वया विश्वं व्याप्तम्। हे विष्णो, दैत्यैः पराजिताः, त्वां शरणं प्रपन्नाः स्मः। सर्वात्मन्, अनुग्रहं कुरुष्व; स्वतेजसा अस्माकं बलं पुनः पूरय। दुःखकाममोहशोकाः तव शरणं यावत् न प्राप्नुमः, तावत् एव सन्तु। यावत् त्वां पापविनाशिनं शरणं न प्राप्नुमः, तावत् अस्मान् अनुगृहाण, दयालो। प्रभो, तेजस्विनां नाथ, स्वबलात् सर्वेषां बलं पुनः स्थापय।" एवं प्रणतानां देवतानां स्तुत्वा, स जगत्स्रष्टा हरिः, सौम्यदृष्ट्या तान् अवलोक्य, इदं वचनम् उवाच—"देवाः, अहं वः बलं पुनः स्थापयिष्यामि; ब्रूत, किं कर्तव्यं भवद्भिः?" ततः स भगवान् आज्ञापयत्—"समस्तौषधयः दैत्यैः सह क्षीरसिन्धुम् आनयध्वम्; मन्दरगिरिं मन्थानमिव स्थापयित्वा, वासुकिं नागराजं रज्ज्विव उपयुज्य, समुद्रम् मथध्वम्। मम साहाय्येन देवाः क्षीरसागरं मन्थन्तु; दैत्याः च साम्ना सन्नद्धाः सहयोगेन अस्मिन्नेव कर्मणि प्रवर्तन्ताम्। युष्माभिः, 'फलानि सामान्यानि भविष्यन्ति' इति उक्त्वा, यत् अमृतं समुद्रमन्थनात् उदेति, तद् देवाः पिबन्तु; तेन यूयं बलवन्तः अमृताश्च भविष्यथ। अहं तु एवं व्यवस्थितवान् यत् देवाः एव तद् अमृतं प्राप्स्यन्ति, दैत्याः तु केवलं श्रमम् एव प्राप्स्यन्ति।" एवं भगवता उक्ताः सर्वे देवाः असुरैः सह संधिं कृत्वा, अमृतार्थं संयुज्य प्रयत्नं चक्रुः। ततः देवासुरदानवाः विविधाः औषधयः समाहृत्य, शरद्भ्रदाम्नि क्षीरसिन्धौ, लतानिव, समावापयन्। मन्दरगिरिं मन्थानमिव, वासुकिं रज्ज्विव स्थापयित्वा, ते अमृतार्थं तीव्रं मन्थनं चक्रुः, हे मैत्रेय। तत्र सर्वे देवाः वासुकितैलं गृहीत्वा स्थिताः; कृष्णस्य योजनया दैत्याः नागशिरसि स्थापिता अभवन्। वासुकेः फणेषु जाताग्निना दग्धाः सर्वे असुराः तदाह्ने निर्बलाः शिथिलचित्ताश्च अभवन्। वासुकेः मुखात् निष्पतन्त्या वातेन, मेघसमूहाः उत्पन्नाः, तैः वासुकितैले वर्षा सम्प्राप्ता, येन देवाः सिञ्चिताः, विश्रान्ताश्च। मन्थनगिरिं धारयितुं, श्रीहरिः स्वयं कूर्मरूपेण क्षीरसिन्धुमध्ये अधोभागे स्थितः। देवेषु चक्रगदाधररूपेण सः नागराजं आकृष्टवान्; दैत्येषु चान्येन रूपेण स्थितः। केशवः महद्रूपधारी गिरिं उपर्यपि धारयामास; अन्येन च रूपेण, यत् देवासुरैः अदृष्टम्, स्थितवान्। हरिः स्वतेजसा नागराजं प्रेरितवान्, अन्येन शक्त्या देवतानां बलं पुष्टवान्। एवं देवदैत्यैर् मन्थ्यमाने क्षीरसिन्धौ, सर्वप्रथमं पूज्या सुरभिः, हविर्दायिनी, समुत्पन्ना। ताम् आलोक्य देवाः प्रमुदिताः, दैत्याश्च; किन्तु तेषां चेतांसि कम्पितानि, नेत्राणि च चञ्चलितानि अभवन्। स्वर्गस्थाः श्रद्धालवः विस्मयेन पप्रच्छुः—'किमेतत्?' इति। तदा वारुणी देवी, मदोत्क्षिप्तलोचना, प्रादुरभवत्। अनन्तरं क्षीरसागरमन्थनात्, सुगन्धं सर्वत्र प्रसारयन्ती, त्रिविधानन्दप्रदा पारिजातवृक्षः उत्पन्नः। ततः शोभासम्पन्नाः, कुलशीलगुणयुक्ताः, अद्भुताः अप्सरसां गणाः, हे मैत्रेय, सागरात् समुत्पन्नाः। ततः चन्द्रमाः प्रादुरभूत्, त्वं च, महेश्वर, तं स्वीकृतवान्; नागाः तु समुद्रसमुत्थं हलाहलविषं जगृहुः। अनन्तरं धन्वन्तरिर्देवः, शुभ्रवस्त्रधारी, पूर्णकलशं धारयन्, स्वयं अमृतं वहन् उत्पन्नः। तदा सर्वे दैत्यदानवाः, स्वचित्तानि पुनः प्राप्ताः, स्वबन्धुभिः सह प्रमुदिताः, हे मैत्रेय। ततः श्रीः देवी, विकसितपद्मे स्थित्वा, तेजसा प्रकाशमाना, सलिलात् समुत्पन्ना। महर्षयः प्रमुदिताः, श्रीसुक्तैः तां स्तुतवन्तः; तस्या अग्रे गन्धर्वाः, विश्वावसुना सह, गायनम् अकुर्वन्। घृताचीमुख्याः अप्सरोगणाः नृत्यं चक्रुः; गङ्गाद्याः नद्यः तस्याः स्नानार्थं सलिलानि आनयन्। दिक्पालाः स्वर्णपात्रेषु शुद्धजलानि आनयित्वा, तां जगदधिपतीं देवीं स्नापितवन्तः। क्षीरसागरः साक्षात् रूपं धारयन्, अव्ययपद्ममालां तस्यै दत्तवान्; विश्वकर्मा तस्यै भूषणानि निर्मितवान्। दिव्यवस्त्राभरणधारिणीं, स्नातां पुष्पमालिनीं तां देवीम्, सर्वे देवाः पश्यन्तः, सा हरिच्छायां जगाम।