एवं उक्त्वा महर्षिः तत्रात्यन्तं स्थित्वा निर्गतः। ततो देवाधिपः ऐरावतं समारुह्य अमरावतीं प्रत्यगच्छत्। तस्मात्कालात् आरभ्य, हे मैत्रेय, त्रैलोक्यं इन्द्रसहितं श्रीहीनं जातम्; तेषां औषधयः वनस्पतयः च विलीनाः अभवन्। यज्ञाः न क्रियन्ते स्म, तपस्विनः न तपः आचरन्ति स्म, जनाः न दानादि धर्मेषु मनः न्यस्यन्ति स्म तस्मिन्काले। सर्वे लोकाः जीवनहीनाः अभवन्, तेषां इन्द्रियाणि लोभादिभिः दोषैः आक्रान्तानि; लघुतमपि वस्तु प्राप्तुं तैः कामेन कर्म क्रियते स्म, द्विजश्रेष्ठ। यत्र जीवितं तत्रैव श्रीः, श्रीः च जीवितं अनुगच्छति; श्रीहीनाः कथं जीवितं धारयन्ति? तस्मात् गुणाः अपि न सन्ति। गुणहीनाः, वीर्यहीनाः, पुरुषाः सर्वैः तिरस्कृताः; वीर्यहीनः, शौर्यहीनः, सर्वैः निन्दितः भवति। यस्य मनः विनष्टं, यः अपमानितः, कुख्यातः च, सः तदा भवति यदा त्रैलोक्यं सर्वथा श्रीहीनं जीवनहीनं च भवति। दैत्यदानवाः लोभेन आक्रान्ताः, श्रीहीनाः जीवनहीनाः च, देवैः सह युद्धाय सज्जाः अभवन्। ततः श्रीहीनाः जीवनहीनाः देवाः युद्धं कृतवन्तः; दैत्यैः देवाः पराजिताः, इन्द्रः अन्ये च शरणं ययुः। देवाः अग्निप्रमुखाः भगवत्पितामहं ब्रह्माणं उपगम्य, यथायोग्यं सर्वं न्यवेदयन्; तदा ब्रह्मा देवांश्च प्रोवाच। "सर्वेश्वरं, असुरनाशनं, सृष्टिस्थितिलयकारणं, उच्चावचलोकाश्रयम्, तं गच्छध्वम्।" "विष्णुं अनन्तं, अजितं, जीवेश्वराणां ईश्वरं, अव्यक्तव्यक्तकारणं, सर्वकारणकार्यकारणं च गच्छध्वम्।" "यः शरणागतदुःखहरः, सः भवतः कल्याणं करिष्यति।" इति ब्रह्मा सर्वैः देवैः सह, क्षीरसागरस्य उत्तरतीरे गतः। तत्र सर्वदेवसमूहः सह पितामहः उत्तमशब्दैः हरिं, उच्चावचेश्वरं, स्तोतुम् आरब्धवान्। "सर्वव्यापिनं, शान्तमं, अनन्तं, अजं, अविनाशिनं, लोकाधारं, भूमिस्थानं, अव्यक्तं, अखण्डं च नमः।" "नारायणं, सूक्ष्मसर्वसूक्ष्मं, महत्तमं, भूम्याद्यधिकं, तं नमः।" "यस्मिन्सर्वं वर्तते, यस्मात् सर्वं उत्पन्नं, यो भूतेषु श्रेष्ठः, सर्वजीवेश्वरः, परमातीतः च—" "यो परमपुरुषात् अपि परः, परमात्मस्वरूपः, योगिभिः ध्यायमानः, मोक्षकारणः—" "यस्मिन्सत्त्वादिगुणाः न सन्ति, यः शुद्धः, सर्वशुद्धतमः, आदिपुरुषः—सः अस्माकं अनुग्रहं कुर्यात्।" "हरिः, यस्य शक्तिः कालादिकालमानातीतः, शुद्धः, सः अस्माकं अनुग्रहं कुर्यात्।" "यः परमेश्वरः, शुद्धः, शब्देन वर्ण्यः, विष्णुः सर्वजीवात्मा, सः अस्माकं अनुग्रहं कुर्यात्।" "यः कारणं, कार्यं, कारणस्य अपि कारणं, कार्यस्य अपि कार्यं, सः हरिः अस्माकं अनुग्रहं कुर्यात्।" "यः कार्यकारणं च, तस्य अपि कार्यं, कारणं च, कारणकार्यरूपः, तं नमः।" "यः सर्वकारणकारणं, तस्य अपि कारणं, सर्वकारणहेतुं, तं नमः देवाधिप।" "यः भोक्ता, भोक्तव्यम्, स्रष्टा, सृष्टम्, कर्मफलस्वरूपः, तं परमपदं नमः।" "यत् चिद्रूपं, नित्यं, अजं, अविनाशि, अपरिवर्तितं, अव्यक्तं, विकाररहितं, तद् विष्णोः परमपदं।" "यत् न स्थूलं, न सूक्ष्मं, न गुणगम्यं, तद् विष्णोः परमपदं, शुद्धं, सदा नमः।" "यस्मिन्सर्वशक्तिः अंशांशे स्थितः, तदक्षरं ब्रह्मरूपं, तं नमः।" "यत् विष्णोः परमपदं, न देवाः, न ऋषयः, न अहं, न शङ्करः जानन्ति—" "यत् विष्णोः परमपदं, योगिनः निरन्तरं योगेन, अक्षरं ओंकारे पश्यन्ति, यदा पुण्यपापौ नश्यतः—" "यस्मात् ब्रह्माद्याः शक्तयः उत्पन्नाः, विष्णोः परमपदं तदस्ति।" "सर्वेश्वर, सर्वात्मन्, सर्वम्, सर्वाश्रय, अक्षर, विष्णो, भक्तेषु अनुग्रहं कुरु; तव रूपं अस्माकं दर्शय।" एवं श्रुत्वा ब्रह्मा देवाः च, प्रणम्य, "अनुग्रहं कुरु, साक्षात् दर्शय" इति ऊचुः। "यत् परमपदं ब्रह्मा अपि न जानाति, तं नमः जगद्धारक, यस्मिन्सर्वं स्थितम्, अक्षर।" तस्मात् वचसः अन्ते, देवाः ब्रह्मा च, बृहस्पतिप्रमुखैः दिव्यर्षिभिः सह, एवं वदन्तः। "यो आदिः, यज्ञस्य मूलम्, सर्वपितामहः, जगत्स्रष्टा, निर्विशेषस्रष्टा, तं नमः।" "भगवन्, भूतभव्येश्वर, विश्वरूपधारिन्, अक्षर, प्रणतजनानुग्रहं कुरु; सर्वेभ्यः तव दर्शनं दत्तुम् इच्छामः।" "एष ब्रह्मा, त्रिनेत्रधारी रुद्रः, सर्वे आदित्याः, पूषा, पावकः च अग्निसहितः।" "अश्विनौ, वसवः, सावः, मरुत्गणाः, साध्याः, विश्वदेवाः, देवेश्वरः इन्द्रः च उपस्थितः।" "भगवन्, सर्वे देवगणाः, दैत्यसेनाभिः पराजिताः, त्वां शरणं गत्वा, नमस्कृत्य, शरणं याचन्ति।" एवं कथा विशुद्धा, श्रद्धया, विष्णोः परमपदं प्रार्थयन्ति।