शृणु, मैत्रेय, श्रीलक्ष्म्याः स्वरूपस्य विविधतां पुराणवचनानुसारं कथयामि। ज्योत्स्ना लक्ष्मीः, दीपः स हरिः सर्वेश्वरः; जगन्माता लक्ष्मीः लता-रूपेण, विष्णुः तु वृक्षरूपेण प्रसिद्धः। विभावरी श्रीः, दिवसः चक्रगदाधरः देवः; वरदः विष्णुः, वधूः पद्मवनवासिनी सा। पुण्यः नदीरूपेण स्थितः, श्रीरपि नदीरूपेण वर्तते; ध्वजः पुण्डरीकाक्षः, पताका कमलालयः। तृष्णा लक्ष्मीः, लोकनाथः परः नारायणः; कामः रागश्च, हे मैत्रेय, लक्ष्मी-गोविन्दौ एव। किं बहुना? संक्षेपेणेदम् उक्तम्। देवानां पशूनां मनुष्याणां च, पुंनाम हरिर्भगवान्; स्त्रीनाम श्रीरिति नाम, एतयोः परं नास्ति किञ्चन। एवं श्रीसंबन्धं यथाश्रुतं वक्ष्यामि। पराशरः उवाच—शृणु मैत्रेय, यत् त्वया पृष्टं तत् श्रीसम्बन्धं कथयामि। द्वार्वासः नाम शंकरांशः ऋषिः पृथिव्यां विचरन् दिव्यं माल्यं एकस्याः विद्याधर्याः हस्ते दृष्टवान्। तस्य गन्धेन सर्वचन्दनवनं सुरभितं जातम्, तद् वनवासिभिः अतीव स्पृहणीयं जातम्। स सञ्ज्ञानुव्रती मुनिः तां सुरूपां माल्यं दृष्ट्वा तां विद्याधरीं याचितवान्। तया सुमध्यमया, विशाललोचनया, सविनयं नमस्कृत्वा, मुनये तत् माल्यं समर्पितम्। स मुनिः तद् माल्यं स्वशिरसि स्थापयित्वा, उन्मत्तवेषधारी पृथिव्यां विचरन् आसीत्। स तु त्रैलोक्यनाथं, शचीपतिं, देवान् सहितं, ऐरावतारूढं, मदोन्मत्तवद् आगच्छन्तं दृष्टवान्। स मुनिः उन्मत्तवेषधारी स्वशिरसः माल्यं उत्थाप्य देवराजाय प्रददौ। देवराजः तन्माल्यं गृहित्वा ऐरावतस्य शिरसि स्थापयामास, यथा गङ्गा कैलासशिखरे शोभते। मदान्धः ऐरावतः तस्य गन्धेन आकृष्टः तद् माल्यं सूण्डया गृहित्वा जिघ्रन् भूमौ चिक्षेप। ततः, मैत्रेय, महर्षिर्दुर्वासाः कोपितः सन् देवराजं प्रति क्रुद्धः इदं वचनं अब्रवीत्—"हे इन्द्र, मदोद्धतः, दुष्टचित्तः, अहङ्कारपूरितः, मया दत्तं श्रीसूचकं माल्यं न समादृतवान्। न त्वं कृतज्ञः, न मयि प्रणतः; प्रमुदितगण्डः, माल्यं शिरसि न स्थापितवान्। मया दत्तस्य अस्य माल्यस्य अवमानात्, मूढ, त्रैलोक्यलक्ष्मीः त्वत्तो वियास्यति। माम् अन्यब्राह्मणसमं वा हीनं च मन्यसे; अतः अहङ्कारात् मयि अवमानं कृतवान्। मया दत्तं माल्यं भूमौ निक्षिप्य, त्रिलोकी त्वदर्थं श्रीहीना भविष्यति। अहम् अत्यहङ्कारात् त्वया तिरस्कृतः; सर्वे प्राणिनः कोपितस्य मम भीताः सन्ति। न क्षमिष्ये; किम् अधिकं वदामि? त्वं वचोभिः मां पुनर्न प्रसादयिष्यसि।" एवं उक्त्वा स मुनिः प्रस्थितः, देवराजः ऐरावतारूढः अमरावतीं प्रतिपेदे। तस्मात् कालात् प्रभृति, मैत्रेय, त्रिलोकी इन्द्रसहिताः श्रीवियुक्ताः अभवन्, ओषधयः क्षीयमानाः। न यज्ञाः, न तपः, न दानादिक्रियाः; सर्वे धर्माः लुप्ताः। सर्वे लोकाः प्राणहीनाः, लोभादिदोषैः ग्रस्तेन्द्रियाः, स्वल्पेष्वपि कामेन प्रवृत्ताः। यत्र प्राणः, तत्र श्रीः; श्रीं विना प्राणो न सिध्यति, तच्च विना गुणाः न दृश्यन्ते। वीर्यशौर्यादिगुणहीनः नरः तिरस्कृतः; बलहीनः सर्वैः अवमान्यः। यः मनः नष्टं, योऽपमानितः, यस्य कीर्तिः नास्ति, स त्रैलोक्ये श्रीप्राणवियुक्ते एव भवति। तदा दैत्यदानवाः लोभेन ग्रस्ताः, श्रीप्राणवर्जिताः, देवैः सह युद्धाय सज्जाः। तदा देवाः अपि श्रीप्राणविहीनाः युद्धम् अकुर्वन्; दैत्यैः पराजिताः, इन्द्रादयः शरणं ययुः। अग्निप्रधानाः देवाः ब्रह्माणं प्रपेदिरे, सर्वं यथावृत्तं निवेदयामासुः। ततः ब्रह्मा देवान् प्रति वचनम् उवाच।